Η αποθήκευση και χρήση επικίνδυνων τοξικών ουσιών (toxic substances) ενέχει τον κίνδυνο πρόκλησης Β.Α.Μ.Ε.
Αφορά στη διαφυγή τοξικών ουσιών (π.χ. υδρόθειο, αμμωνία) κατόπιν διαρροής σε δεξαμενές αποθήκευσης και συστήματα μεταφοράς. Το φαινόμενο χαρακτηρίζεται από έκθεση σε υψηλές συγκεντρώσεις τοξικής ουσίας, έχει διάρκεια όση και ο χρόνος διαρροής.

Στην κατηγορία αυτή υπάγονται και τα ατυχήματα φωτιάς σε δεξαμενές καυσίμων που χαρακτηρίζονται από έκλυση και διασπορά τοξικών προϊόντων καύσης και αναφέρονται για εγκαταστάσεις παραγωγής και αποθήκευσης καυσίμων.
Επίσης, στην κατηγορία αυτή υπάγονται τα ατυχήματα που σχετίζονται με καύση χημικών ουσιών και διασπορά προϊόντων ατελούς καύσης και άκαυστης πρώτης ύλης. Το φαινόμενο χαρακτηρίζεται από έκθεση σε υψηλές συγκεντρώσεις τοξικής ουσίας, έχει μεγάλη διάρκεια (μέχρι την καύση του συνόλου των υλικών) και αναφέρεται κυρίως για εγκαταστάσεις φυτοπροστατευτικών προϊόντων και λιπασμάτων.

Επιπτώσεις
Οι χημικές ουσίες μπορεί να εισέλθουν στο ανθρώπινο οργανισμό μέσω του δέρματος, των ματιών, μέσω της κατάποσης ή της αναπνοής.

Οι συνέπειες από την έκθεση σε τοξικές ουσίες εξαρτώνται από τη δόση των επικίνδυνων ουσιών που λαμβάνει ένα άτομο. Εξαρτάται από την τοξικότητα, τη συγκέντρωση των ουσιών στην ατμόσφαιρα, το χρόνο και τις συνθήκες έκθεσης των ανθρώπων σε αυτές, καθώς και από την ευαισθησία κάθε ατόμου που εξαρτάται από μια σειρά παράγοντες (π.χ. ηλικία, φύλο, κατάσταση υγείας).
Η έκθεση μπορεί να έχει άμεσες επιπτώσεις (π.χ. προβλήματα στο δέρμα, ζάλη, ερεθισμός βλεννογόνων – αναπνευστικού, διαταραχές νευρικού συστήματος, σοβαρά αναπνευστικά προβλήματα, θάνατο) ή και μακροπρόθεσμες (εκδήλωση ασθενειών όπως διάφορα είδη καρκίνου, γενετικές ανωμαλίες, καθυστερημένοι θάνατοι κ.ά.).

Πηγή: Γεωργιάδου Εύη, Βιομηχανικά Ατυχήματα Μεγάλης Έκτασης – Μεθοδολογικός και Πληροφοριακός Οδηγός, εκδ. ΕΛΙΝΥΑΕ, Αθήνα 2001

Η χρήση και αποθήκευση εύφλεκτων ουσιών (flammable substances) ενέχει τον κίνδυνο πρόκλησης ατυχημάτων που μπορεί να οδηγήσουν σε μεγάλες πυρκαγιές με σοβαρές συνέπειες για τον πληθυσμό και τις εγκαταστάσεις.

Είδη ατυχημάτων

Σε αυτού του είδους τα ατυχήματα εντάσσονται η φωτιά λίμνης (pool fire), η φωτιά πυρσού (Jet Fire), η κατάκαυση αερίου νέφους (flash fire), η δημιουργία πύρινης σφαίρας (βλ. εκρήξεις).

• Φωτιά λίμνης (Pool Fire): Αφορά στη διαρροή και ανάφλεξη εύφλεκτων υγρών ή υγροποιημένων αερίων τα οποία σχηματίζουν λίμνη (περιορισμένη ή μη περιορισμένη). Το φαινόμενο χαρακτηρίζεται από την έκλυση θερμικής ακτινοβολίας, διαρκεί μέχρι την καύση του συνόλου της καύσιμης ύλης που διέρρευσε και αναφέρεται κυρίως για εγκαταστάσεις παραγωγής και αποθήκευσης καυσίμων ή συστήματα μεταφοράς καυσίμων.
• Φωτιά πυρσού (Jet Fire): Αφορά στην ανάφλεξη δέσμης εύφλεκτων υγρών ή αερίων κατόπιν διαρροής από αγωγούς ή δοχεία υπό πίεση. Το φαινόμενο χαρακτηρίζεται από θερμική ακτινοβολία μεγάλης έντασης στις θέσεις πρόσπτωσης της δέσμης, έχει διάρκεια όση και ο χρόνος διαρροής και αναφέρεται κυρίως για εγκαταστάσεις παραγωγής ή αποθήκευσης καυσίμων υπό πίεση.
• Κατάκαυση αερίου νέφους (Flash Fire): Αφορά στην ανάφλεξη εύφλεκτων αερίων τα οποία προέρχονται από διαρροή από αγωγούς ή δοχεία και διασπείρονται μέχρι να σχηματιστεί αναφλέξιμο νέφος και να βρεθεί πηγή ανάφλεξης. Το φαινόμενο αφορά στην έκθεση σε πολύ υψηλές θερμοκρασίες λόγω επαφής με φλόγα εντός των ορίων του νέφους, έχει πολύ μικρή διάρκεια και αναφέρεται για εγκαταστάσεις παραγωγής και αποθήκευσης ή συστήματα μεταφοράς καυσίμων.

Επιτώσεις

Οι επιπτώσεις σχετίζονται με την ένταση της θερμικής ακτινοβολίας (ανάλογα με το είδος, τις ποσότητες των εύφλεκτων ουσιών και τις συνθήκες που επικρατούν), καθώς και με το χρόνο έκθεσης των ανθρώπων και αντικειμένων σε αυτή. Σχετίζονται, επίσης, με την έκθεση σε επικίνδυνες ουσίες που πιθανά δημιουργούνται κατά τη διάρκεια της καύσης, ανάλογα με το είδος των καιγόμενων υλικών.

Οι εκρήξεις σχετίζονται με ξαφνική και βίαιη απελευθέρωση ενέργειας. Στα είδη μεγάλων ατυχημάτων που σχετίζονται με εκρήξεις που αφορούν σε αποθήκευση και διαχείριση εύφλεκτων ή εκρηκτικών ουσιών εντάσσονται η έκρηξη αερίου νέφους, η δημιουργία πύρινης σφαίρας – φαινόμενο “BLEVE”, οι εκρήξεις πυκνής φάσης που αφορούν στις εκρηκτικές ύλες.

Είδη ατυχημάτων

• Πύρινη Σφαίρα (Boiling Liquid Expanding Vapor Explosion, BLEVE): Αφορά στην ανάφλεξη και έκρηξη εύφλεκτων/ εκρηκτικών υγρών ή αερίων και ταυτόχρονο σχηματισμό πύρινης σφαίρας, κατόπιν διαφυγής μεγάλης ποσότητας καυσίμων μετά από ολική ρήξη δεξαμενής υπό πίεση. Το φαινόμενο χαρακτηρίζεται από έκλυση θερμικής ακτινοβολίας πολύ υψηλής έντασης, ανάπτυξη υπερπίεσης και εκτόξευση θραυσμάτων, έχει μικρή διάρκεια (μέχρι 25-30 sec) και αναφέρεται κυρίως για σφαίρες αποθήκευσης υγραερίου.
• Έκρηξη αερίου νέφους (Vapor Cloud Explosion, VCE): Αφορά στην έκρηξη εκρηκτικών αερίων τα οποία προέρχονται από διαρροή από αγωγούς ή δοχεία και διασπείρονται μέχρι να σχηματιστεί εκρήξιμο νέφος και να βρεθεί πηγή ανάφλεξης. Το φαινόμενο αφορά ανάπτυξη υπερπίεσης μεγάλης έντασης, έχει πολύ μικρή διάρκεια και αναφέρεται για εγκαταστάσεις παραγωγής και αποθήκευσης ή συστήματα μεταφοράς καυσίμων.
• Έκρηξη εκρηκτικών υλικών: Αφορά στην έκρηξη στερεών εκρηκτικών υλικών. Το φαινόμενο χαρακτηρίζεται από ανάπτυξη υπερπίεσης υψηλής έντασης, έχει πολύ μικρή διάρκεια και αναφέρεται κυρίως για εγκαταστάσεις παραγωγής και αποθήκευσης εκρηκτικών υλών.

Επιπτώσεις
Τα ατυχήματα που σχετίζονται με εκρήξεις μπορει να έχουν καταστροφικές συνέπειες για τους ανθρώπους, καθώς και για τις υποδομές. Οι συνεπειες της έκρηξης σχετίζονται με την έκθεση σε υψηλά επίπεδα υπερπίεσης και θερμικής ακτινοβολίας, με τραυματισμούς από εκτόξευση θραυσμάτων. Σχετίζονται, επίσης, με την έκθεση σε επικίνδυνες ουσίες που πιθανά δημιουργούνται κατά τη διάρκεια της καύσης, ανάλογα με το είδος των καιγόμενων υλικών.

Με το όρο NATECH καταστροφές (Natural Hazards Triggering Technological Disasters) περιγράφονται τα τεχνολογικά ατυχήματα που προκαλούνται από φυσικές καταστροφές όπως ένας σεισμός, μια πλημμύρα, ακραία καιρικά φαινόμενα κ.λπ.

Παραδείγματα τέτοιου είδους ατυχημάτων είναι:

• Το ατύχημα με πυρκαγιά και έκρηξη σε διυλιστήριο στην πόλη Kocaeli της Τουρκίας μετά τον σεισμό του 1999.
• Το ατύχημα στη Ρουμανία το 2000 (Baia Mare and Baia Borsa) με την υπερχείλιση λίμνης τελμάτων σε ορυχείο μετά από πολύ ισχυρή χιονόπτωση. Πρόκειται για ένα ατύχημα που είχε διασυνοριακές επιπτώσεις μέσω του Δούναβη, στην Ουγγαρία, τη Σερβία, τη Βουλγαρία, καταλήγοντας στη Μαύρη Θάλασσα.
• Οι εκρήξεις χημικής εγκατάστασης στο Τέξας στις ΗΠΑ το 2017 με το πέρασμα του τυφώνα Harvey.

Στην οδηγία Seveso III και την ΚΥΑ 172058/2016 γίνεται ειδική αναφορά σε αυτού του είδους τα ατυχήματα και ειδικότερα στο ότι οι κίνδυνοι πρέπει να διερευνώνται στο πλαίσιο της εκπόνησης Μελέτης Ασφάλειας.

Στο Ελσίνκι, στις 18 Μαρτίου 1992, 26 χώρες, συμπεριλαμβανομένων 14 χωρών της ΕΕ, καθώς και η ίδια η ΕΕ, υπέγραψαν τη σύμβαση σχετικά με τις διασυνοριακές επιπτώσεις των βιομηχανικών ατυχημάτων, στο πλαίσιο της Οικονομικής Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για την Ευρώπη. Με την απόφαση του Συμβουλίου, η σύμβαση εγκρίθηκε εξ ονόματος της Κοινότητας.

Η σύμβαση θεσπίζει σειρά μέτρων για την προστασία της υγείας του ανθρώπου και του περιβάλλοντος από τις διασυνοριακές επιπτώσεις τεχνολογικών ατυχημάτων, και προάγει την ενεργό διεθνή συνεργασία μεταξύ των συμβαλλόμενων μερών πριν, κατά και μετά από ένα ατύχημα αυτού του είδους.

Εφαρμόζεται σε τεχνολογικά ατυχήματα ικανά να έχουν διασυνοριακές επιπτώσεις, συμπεριλαμβανομένων ατυχημάτων φυσικών καταστροφών, εξαιρώντας:

• τα πυρηνικά ατυχήματα ή τις ραδιολογικές έκτακτες ανάγκες
• τα ατυχήματα σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις
• τις αστοχίες φραγμάτων
• τα ατυχήματα μεταφορών, που συμβαίνουν σε χερσαίο έδαφος
• την απελευθέρωση γενετικά τροποποιημένων οργανισμών από ατύχημα
• τα ατυχήματα τα οποία προκαλούνται από δραστηριότητες στο θαλάσσιο περιβάλλον και την έκχυση βλαβερών ουσιών στη θάλασσα.

Τα υπογράφοντα κράτη πρέπει να λαμβάνουν κατάλληλα μέτρα για την αποφυγή βιομηχανικών ατυχημάτων. Πιο συγκεκριμένα, πρέπει:

• να παρακινήσουν τους χειριστές να ενεργήσουν με τρόπο ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος των βιομηχανικών ατυχημάτων
• να θεσπίσουν πολιτικές για τη χωροθέτηση νέων επικίνδυνων δραστηριοτήτων και για σημαντικές τροποποιήσεις υπαρχουσών επικίνδυνων δραστηριοτήτων, με στόχο την ελαχιστοποίηση του κινδύνου για τον πληθυσμό και το περιβάλλον
• να προετοιμάζονται για έκτακτες ανάγκες που προκαλούνται από βιομηχανικά ατυχήματα, προβλέποντας τα αναγκαία μέτρα, περιλαμβάνοντας σχέδια έκτακτης ανάγκης με στόχο την πρόληψη και ελαχιστοποίηση των διασυνοριακών επιπτώσεων. Οι υπογράφοντες πρέπει να επιδιώκουν να καθιστούν συμβατά τα σχέδιά τους.

Δυνάμει της σύμβασης, τα συμβαλλόμενα κράτη πρέπει να διασφαλίζουν ότι κατάλληλες πληροφορίες παρέχονται στο κοινό όσον αφορά τομείς ικανούς να επηρεαστούν από βιομηχανικό ατύχημα, το οποίο θα προκύψει από μία επικίνδυνη δραστηριότητα. Επίσης, τα συμβαλλόμενα κράτη πρέπει επίσης, κατά περίπτωση, να παρέχουν στο κοινό μια ευκαιρία να συμμετέχει στη διαδικασία λήψης αποφάσεων σχετικά με τα μέτρα πρόληψης και ετοιμότητας.

Με την απόφαση 98/685/EK εγκρίνεται, εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας [νυν Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ)], η σύμβαση σχετικά με τις διασυνοριακές επιπτώσεις των βιομηχανικών ατυχημάτων.

98/685/ΕΚ: Απόφαση του Συμβουλίου της 23ης Μαρτίου 1998 σχετικά με τη σύμβαση για τις διασυνοριακές επιπτώσεις των βιομηχανικών ατυχημάτων

Σύμβαση για τις διασυνοριακές επιπτώσεις των βιομηχανικών ατυχημάτων – Δήλωση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας σχετικά με την αρμοδιότητα

Σύμφωνα με το άρθρο 13 της ΚΥΑ 172058/2016:

• Όταν μία εγκατάσταση ανώτερης βαθμίδας ενέχει κινδύνους ατυχημάτων μεγάλης έκτασης με διασυνοριακές επιπτώσεις σε άλλο Κράτος Μέλος της Ε.Ε. η αρμόδια υπηρεσία της Γενικής Διεύθυνσης Περιβαλλοντικής Πολιτικής του ΥΠΕΝ μετά από συνεννόηση με τη Δ/νση Σχεδιασμού και Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών της ΓΓΠΠ και την αδειοδοτούσα αρχή κοινοποιεί μέσω του Υπουργείου Εξωτερικών προς το Κράτος Μέλος τις απαραίτητες πληροφορίες που διαθέτει κατ΄ εφαρμογή των άρθρων 11 και 12 και προβαίνει με το εν λόγω Κράτος Μέλος σε σχετικές διαβουλεύσεις, στο πλαίσιο των διμερών σχέσεών τους, ως προς τα μέτρα που θα πρέπει να λαμβάνονται και από τις δύο πλευρές για την πρόληψη των ατυχημάτων αυτών, καθώς για τον περιορισμό των συνεπειών τους στον άνθρωπο και στο περιβάλλον.
• Σε περίπτωση που η εγκατάσταση βρίσκεται στο έδαφος άλλου Κράτους Μέλους η αρμόδια υπηρεσία της Γενικής Διεύθυνσης Περιβαλλοντικής Πολιτικής του ΥΠΑΠΕΝ παραλαμβάνει μέσω του Υπουργείου Εξωτερικών τις απαραίτητες πληροφορίες από το άλλο Κράτος Μέλος κατ΄ εφαρμογή των άρθρων 11 και 12 και τις κοινοποιεί στην Δ/νση Σχεδιασμού και Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών της ΓΓΠΠ και στην αδειοδοτούσα αρχή της Περιφέρειας που συνορεύει με το όμορο κράτος Μέλος.
• Όταν μια εγκατάσταση που βρίσκεται κοντά στο έδαφος άλλου Κράτους Μέλους δεν δημιουργεί κίνδυνο μεγάλου ατυχήματος πέραν της περιμέτρου της σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος Β5 και, επομένως, δεν απαιτείται Ειδικό ΣΑΤΑΜΕ, η αρμόδια υπηρεσία της Γενικής Διεύθυνσης Περιβαλλοντικής Πολιτικής του ΥΠΕΝ μετά από συνεννόηση με την Δ/νση Σχεδιασμού και Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών της ΓΓΠΠ, ενημερώνει μέσω του Υπουργείου Εξωτερικών το άλλο Κράτος Μέλος για την αιτιολογημένη αυτή απόφαση.

Στο ατύχημα που συνέβη σε διυλιστήριο της πόλης και προκάλεσε σοβαρές ζημιές, 18 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους και 81 τραυματίστηκαν.
Το ατύχημα συνέβη ως αποτέλεσμα λάθους χειριστή στο άνοιγμα και το κλείσιμο των βαλβίδων της δεξαμενής κατά τη διάρκεια δειγματοληψίας προπανίου. Ένα στρώμα πάγου σχηματίστηκε στην έξοδο μιας από τις βαλβίδες, ακολουθούμενο από εκροή προπανίου υψηλής πίεσης. Το προκύπτον νέφος ατμών προπανίου επεκτάθηκε σε σημαντική απόσταση. Η παράλειψη συναγερμού αμέσως μετά την εκροή, η καθυστερημένη άφιξη της πυροσβεστικής, η παράλειψη να κλείσει ο παρακείμενος δρόμος για την κυκλοφορία και η βλάβη του συστήματος παροχής νερού συνέβαλαν στην εξέλιξη του ατυχήματος.

Το ατύχημα συνέβη σε χημική εγκατάσταση μετά από ανάφλεξη και έκρηξη αερίου νέφους εύφλεκτων υλικών.

Η έκρηξη προκάλεσε την καταστροφή της εγκατάστασης και των κτηρίων της, το θάνατο 28 εργαζομένων, 104 άνθρωποι τραυματίστηκαν, περίπου 3000 απομακρύνθηκαν από την περιοχή μετά το ατύχημα, ενώ προκλήθηκαν και σοβαρές υλικές ζημιές στην περιοχή.

Μετά από το ατύχημα αναγνωρίστηκε η ανάγκη για έλεγχο των εγκαταστάσεων από τις δημόσιες αρχές, η ανάγκη σχεδιασμού της χωροθέτησής τους, η ανάγκη τήρησης των κανόνων, προτύπων και προδιαγραφών ασφάλειας για δοχεία πίεσης κ.λπ. Στη σοβαρότητα του συγκεκριμένου ατυχήματος επέδρασαν οι μεγάλες ποσότητες επικίνδυνης ουσίας που αποθηκευόνταν και χρησιμοποιούνταν.

Συνέβη σε φαρμακοβιομηχανία στην πόλη Seveso της Β. Ιταλίας. Το ατύχημα προήλθε από την αστοχία μιας βαλβίδας που προκάλεσε τη διαφυγή στην ατμόσφαιρα μεγάλης ποσότητας της εξαιρετικά τοξικής ουσίας TCDD (2,3,7,8-tetrachlorodibenzoparadioxin). Το τοξικό νέφος που δημιουργήθηκε στη συνέχεια λόγω ισχυρής βροχής επικάθησε στο χώμα.

Πάνω από 600 άνθρωποι πήραν μέρος στην εκκένωση της περιοχής και περίπου 2000 έλαβαν ειδική ιατρική φροντίδα λόγω έκθεσης στη διοξίνη. Μεταξύ των συνεπειών του ατυχήματος αναφέρονται η εκδήλωση της ασθένειας του δέρματος «χλωρακμής», εκδήλωση δερματίτιδας εξ επαφής από χημικές ουσίες, εγκαύματα, καρδιακά και αναπνευστικά προβλήματα. Σε μελέτες που έχουν πραγματοποιηθεί αναφέρεται αυξημένη πιθανότητα εκδήλωσης κάποιων μορφών καρκίνου στον πληθυσμό που κατοικούσε γύρω από την περιοχή του ατυχήματος.

Η Ευρωπαϊκή Οδηγία για την πρόληψη και αντιμετώπιση των ατυχημάτων μεγάλης έκτασης (Οδηγία Seveso) πήρε το όνομα της πόλης στην οποία συνέβη το συγκεκριμένο ατύχημα.

Το ατύχημα προκλήθηκε από μεγάλη πυρκαγιά που εκδηλώθηκε στις εγκαταστάσεις υγροποιημένου αερίου (LPG) της πόλης και τις εκρήξεις που ακολούθησαν. Χαρακτηριστικό ήταν το φαινόμενο domino που παρατηρήθηκε.

Εκτιμάται ότι πέθαναν 650 άνθρωποι και περισσότεροι από 6400 τραυματίστηκαν.

Μετά το ατύχημα αναγνωρίσθηκε η σημασία των «πολλαπλασιαστικών αποτελεσμάτων» (domino effects) και δόθηκε ιδιαίτερη σημασία στη μελέτη τους.

Συνέβη σε εργοστάσιο παραγωγής παρασιτοκτόνων και θεωρείται από τα μεγαλύτερα ατυχήματα στη χημική βιομηχανία. Η πιο πιθανή αρχική αιτία πρόκλησης του ατυχήματος ήταν η εισαγωγή νερού σε δεξαμενή μεθυλικού ισοκυανίου.

Το 1991 η κυβέρνηση ανέφερε ότι οι νεκροί έχουν ξεπεράσει τους 3800 και περίπου 11000 αντιμετώπισαν και αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα.

Μεταξύ των συνεπειών που αναφέρονται στη βιβλιογραφία είναι ασθένειες του γαστρεντερικού, προβλήματα στην αναπαραγωγή, γενετικές ανωμαλίες, αναπνευστικά προβλήματα, νευρολογικά και ψυχολογικά προβλήματα, προβλήματα στα μάτια.

Συνέβη σε χημική εγκατάσταση λόγω πυρκαγιάς πολύ μεγάλης ποσότητας χημικών προϊόντων. Στην προσπάθεια κατάσβεσης της πυρκαγιάς περίπου 10 έως 30 τόνοι χημικών (υδράργυρος, οργανοφωσφορικές ενώσεις κ.ά.) έπεσαν στον ποταμό Ρήνο, δημιουργώντας τεράστια οικολογική καταστροφή. Γι’ αυτό το λόγο, το ατύχημα της Βασιλείας χαρακτηρίζεται σαν ένα μεγάλο περιβαλλοντικό ατύχημα.

Τα συμπεράσματα από το ατύχημα αυτό, συνέβαλαν στην τροποποίηση της οδηγίας Seveso το 1987 και το 1988.

Το ατύχημα συνέβη σε εγκατάσταση αποθήκευσης και κατασκευής πυροτεχνημάτων στην πόλη Enschede της Ολλανδίας και είχε σαν αποτέλεσμα το θάνατο 22 ανθρώπων και τον τραυματισμό 944. Το ατύχημα προκάλεσε σοβαρές ζημιές σε μεγάλη απόσταση γύρω από το σημείο της έκρηξης.

Το συγκεκριμένο ατύχημα αποτέλεσε αφορμή μαζί με άλλα ατυχήματα για την τροποποίηση της οδηγίας Seveso II το 2003 (κυρίως για ζητήματα χρήσεων γης και χρήσης εκρηκτικών).

Συνέβη σε εγκατάσταση λιπασμάτων μετά από έκρηξη σε αποθήκη που βρίσκονταν μεταξύ των τμημάτων παραγωγής και των τμημάτων συσκευασίας νιτρικού αμμωνίου.

Το ωστικό κύμα είχε σαν αποτέλεσμα να σπάσουν τζάμια σε απόσταση 3 χλμ. Τριάντα άνθρωποι σκοτώθηκαν (22 εργαζόμενοι και 8 από το γενικό πληθυσμό) ενώ τραυματίστηκαν γύρω στους 2240. Επιπλέον, 5079 άνθρωποι χρειάστηκε να λάβουν ειδική ψυχολογική υποστήριξη μετά το ατύχημα. Μεγάλο ήταν και το κόστος από τις υλικές ζημιές που προκλήθηκαν.

Το συγκεκριμένο ατύχημα αποτέλεσε αφορμή μαζί με άλλα ατυχήματα για την τροποποίηση της οδηγίας Seveso II το 2003 (κυρίως για ζητήματα χρήσεων γης και εργασίες εργολάβων) και ειδικότερα για την τροποποίηση της σχετικής νομοθεσίας στη Γαλλία.

Το ατύχημα συνέβη σε διυλιστήριο μετά από έκρηξη που είχε σαν αποτέλεσμα 15 νεκρούς και 170 τραυματίες. Η έκρηξη συνοδεύτηκε από πυρκαγιά σε αποστακτικές στήλες και γειτονικές δεξαμενές που χτυπήθηκαν από το κρουστικό κύμα, με αποτέλεσμα την κλιμάκωση των ζημιών.

Μεταξύ των αιτιών και κρίσιμων παραγόντων που αναγνωρίστηκαν για το συγκεκριμένο ατύχημα ήταν η ανάγκη ουσιαστικής προληπτικής συντήρησης του εξοπλισμού, η ανάγκη μελέτης των επιπτώσεων στην ασφάλεια όταν πραγματοποιείται κάποια αλλαγή στον τεχνικό εξοπλισμό, η διαχείριση των εργολάβων σε σχέση με την ασφάλεια, ζητήματα που αφορούν στο εσωτερικό σχέδιο έκτακτης ανάγκης.

• Center for Chemical Process Safety
• OSHA, Process Safety Management
• Κυπριακή Δημοκρατία, Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας, Ατυχήματα Μεγάλης Κλίμακας

Οδηγία Seveso

Το 1982 ψηφίστηκε η ευρωπαϊκή οδηγία 82/501/Ε.Ο.Κ., γνωστή και ως οδηγία Σεβέζο (Seveso), η οποία ονομάστηκε έτσι με αφορμή το ατύχημα στην ομώνυμη πόλη της Ιταλίας το 1976.

Η οδηγία αυτή τροποποιήθηκε δυο φορές (οδηγίες 87/216/Ε.Ο.Κ. και 88/610/Ε.Ο.Κ.).

Οδηγία Seveso II

H οδηγία Seveso το 1996 αντικαταστάθηκε από την οδηγία 96/82/Ε.Κ., γνωστή και ως οδηγία Seveso II.

Κατόπιν των βιομηχανικών ατυχημάτων που σημειώθηκαν στην Baia Mare της Ρουμανίας τον Ιανουάριο του 2000 (απόρριψη κυανίου στον Tisza), στην Enschede στην Ολλανδία το Μάιο του 2000 (έκρηξη σε αποθήκη πυροτεχνημάτων) και στην Toulouse της Γαλλίας το Σεπτέμβριο του 2001 (έκρηξη σε εργοστάσιο λιπασμάτων), το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο εξέδωσαν την οδηγία 2003/105/ΕΚ που τροποποιεί την οδηγία «Seveso II» με στόχο, ιδίως:

• να διευρυνθεί το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας «Seveso II»
• να βελτιωθεί ο ορισμός των πυροτεχνικών προϊόντων και των εκρηκτικών προϊόντων
• να συμπεριληφθούν τα υλικά που απορρίπτονται κατά τη διαδικασία της παραγωγής ή επιστρέφονται στον κατασκευαστή (υλικά «off-specs» – εκτός προδιαγραφών) στις κατηγορίες του νιτρικού αμμωνίου και των λιπασμάτων με βάση το νιτρικό αμμώνιο που καλύπτονται από την οδηγία «Seveso II».

Οδηγία Seveso III

H οδηγία Seveso II αντικαταστάθηκε από την Οδηγία 2012/18/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 4ης Ιουλίου 2012 της Ευρωπαϊκής Ένωσης «για την αντιμετώπιση των κινδύνων μεγάλων ατυχημάτων σχετιζομένων με επικίνδυνες ουσίες και για την τροποποίηση και στη συνέχεια την κατάργηση της οδηγίας 96/82/ΕΚ του Συμβουλίου», η οποία είναι γνωστή και ως οδηγία Seveso III. H ανάγκη αναθεώρησης της οδηγίας οφείλεται κυρίως στην ανάγκη ευθυγράμμισης του Παρατήματος με τις επικίνδυνες ουσίες με τον κανονισμό CPL και λόγω της κατάργησης των οδηγιών 67/548/ΕΟΚ και 199/45/ΕΚ στις οποίες παραπέμπει η οδηγία Seveso II.

H οδηγία Seveso III έχει δημοσιευθεί στην Ελληνική γλώσσα στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EEL 197/1/24-7-2012).

Οδηγία 82/501/EOK του Συμβουλίου της 24ης Ιουνίου 1982 περί του κινδύνου ατυχημάτων μεγάλης έκτασης τον οποίον περικλείουν ορισμένες βιομηχανικές δραστηριότητες

Οδηγία 87/216/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 19ης Μαρτίου 1987 για τροποποίηση της οδηγίας 82/501/ΕΟΚ περί του κινδύνου ατυχημάτων μεγάλης έκτασης τον οποίο ενέχουν ορισμένες βιομηχανικές δραστηριότητες

Οδηγία 88/610/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 24ης Νοεμβρίου 1988 για την τροποποίηση της οδηγίας 82/501/ΕΟΚ περί του κινδύνου ατυχημάτων μεγάλης έκτασης τον οποίο περικλείουν ορισμένες βιομηχανικές δραστηριότητες  

Οδηγία 96/82/ΕΚ του Συμβουλίου της 9ης Δεκεμβρίου 1996 για την αντιμετώπιση των κινδύνων μεγάλων ατυχημάτων σχετιζόμενων με επικίνδυνες ουσίες

Οδηγία 2012/18/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 4ης Ιουλίου 2012 για την αντιμετώπιση των κινδύνων μεγάλων ατυχημάτων σχετιζόμενων με επικίνδυνες ουσίες και για την τροποποίηση και στη συνέχεια την κατάργηση της οδηγίας 96/82/ΕΚ του Συμβουλίου (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

Για τα Βιομηχανικά Ατυχήματα Μεγάλης Έκτασης (Β.Α.Μ.Ε.) υπάρχει ευρωπαϊκή νομοθεσία με την οποία έχε εναρμονιστεί η εθνική νομοθεσία (βλ. Ευρωπαϊκή νομοθεσία).
Η Ελλάδα εναρμόνισε το εθνικό της δίκαιο με τις ευρωπαϊκές οδηγίες σχετικά με τα Β.Α.Μ.Ε. με τις Κοινές Υπουργικές Αποφάσεις (ΚΥΑ) 18187/272/1988, 77119/4607/1993, 5697/590/2000, 12044/613 και 172058/2016. Συγκεκριμένα:

• Με την ΚΥΑ 18187/272/1988 πραγματοποιήθηκε η εναρμόνιση με την οδηγία 82/501/ΕΟΚ (γνωστή και ως οδηγία Seveso) και με την οδηγία 87/216/ΕΟΚ για την τροποποίηση αυτής.
• Με την ΚΥΑ 77119/4607/1993 πραγματοποιήθηκε η εναρμόνιση με την οδηγία 88/610/ΕΟΚ (για την τροποποίηση της οδηγίας Seveso).
• Με την ΚΥΑ 5697/590/2000 πραγματοποιήθηκε η εναρμόνιση με την οδηγία 96/82/ΕΚ (γνωστή και ως Seveso II).
• Με την ΚΥΑ 12044/613/2007 πραγματοποιήθηκε η εναρμόνιση με την οδηγία 2003/105/ΕΟΚ (για την τροποποίηση της οδηγίας Seveso ΙΙ).
• Με την ΚΥΑ 172058/2016 πραγματοποιήθηκε η εναρμόνιση με την οδηγία 2012/18/ΕΕ (γνωστή και ως Seveso IIΙ).

Με αυτή την Υπουργική απόφαση αποσκοπείται η εφαρµογή των παρ. 3 και 4 του άρθρου 15 του Ν. 1650/86, καθώς και η συµµόρφωση µε τις διατάξεις των οδηγιών 82/501/ΕΟΚ «Για τον κίνδυνο ατυχηµάτων µεγάλης έκτασης που περικλείουν ορισµένες βιοµηχανικές δραστηριότητες», και 87/216/ΕΟΚ «Για την τροποποίηση της οδηγίας 82/501/ΕΟΚ περί του κινδύνου ατυχηµάτων κλπ.», ώστε να προλαµβάνονται τα ατυχήµατα αυτά, καθώς και να περιορίζονται οι συνέπειές τους για τον άνθρωπο και το περιβάλλον.

KYA 18187/272/1988: Καθορισμός μέτρων και περιορισμών για την αντιμετώπιση κινδύνων από ατυχήματα μεγάλης έκτασης που περικλείουν ορισμένες βιομηχανικές δραστηριότητες

Με αυτή την Yπουργική Aπόφαση αποσκοπείται η εφαρµογή των διατάξεων του άρθρου 15 (παρ. 3 και 4) του Ν. 1650/86, µε την τροποποίηση και συµπλήρωση της KYA 18187/272/1988, καθώς και η συµµόρφωση µε τις διατάξεις της οδηγίας 88/610/ΕΟΚ «για την τροποποίηση της οδηγίας 82/501/ΕΟΚ περί του κινδύνου ατυχηµάτων µεγάλης εκτάσεως τον οποίο περικλείουν ορισµένες βιοµηχανικές δραστηριότητες», ώστε να επιτυγχάνεται πληρέστερα και πιο αποτελεσµατικά η πρόληψη των ατυχηµάτων αυτών και ο περιορισµός των επιπτώσεών τους στην υγεία και στο περιβάλλον.

KYA 77119/4607/1993: Τροποποίηση και συμπλήρωση της κ.υ.α 18187/272/88 «καθορισμός μέτρων και περιορισμών για την αντιμετώπιση κινδύνων από ατυχήματα μεγάλης έκτασης που περικλείουν ορισμένες βιομηχανικές δραστηριότητες (126/Β)»

Με αυτή την Υπουργική απόφαση αποσκοπείται η εφαρμογή των παρ. 3 και 4 του άρθρου 15 του Ν. 1650/86, με την αντικατάσταση των ΚΥΑ 18187/272/1988 και 77119/4607/1993 και συγχρόνως η εναρμόνιση με την οδηγία 96/82/ΕΚ (γνωστή και ως Seveso II) «για την αντιμετώπιση των κινδύνων μεγάλων ατυχημάτων σχετιζόμενων με επικίνδυνες ουσίες», ώστε με τη λήψη των αναγκαίων μέτρων για την πρόληψη των ατυχημάτων μεγάλης έκτασης που σχετίζονται με επικίνδυνες ουσίες και των συνεπειών τους στην υγεία και στο περιβάλλον, να εξασφαλίζεται υψηλού επιπέδου εθνική και διακοινοτική προστασία.

ΚΥΑ 5697/590/2000: Καθορισμός μέτρων και όρων για την αντιμετώπιση των κινδύνων από ατυχήματα μεγάλης έκτασης σε εγκαταστάσεις ή μονάδες λόγω της ύπαρξης επικίνδυνων ουσιών

«Εγκατάσταση (establishment) δραστηριότητας» (εν συντομία «εγκατάσταση»): ο συνολικός χώρος που τελεί υπό τον έλεγχο του φορέα εκμετάλλευσης όπου υπάρχουν επικίνδυνες ουσίες σε μία ή περισσότερες μονάδες, συμπεριλαμβανομένων των κοινών ή συναφών υποδομών ή δραστηριοτήτων. Οι εγκαταστάσεις κατατάσσονται σε κατώτερης ή ανώτερης βαθμίδας. O όρος «εγκατάσταση (establishment) δραστηριότητας» διαφοροποιείται από την έννοια του όρου «εγκατάσταση−ίδρυση (installation)» όπως ορίζεται στην παράγραφο 7 του άρθρου 17 (Δεύτερο Μέρος) του Ν.3982/2011 (Α΄143).

«Εγκατάσταση κατώτερης βαθμίδας»: εγκατάσταση όπου υπάρχουν επικίνδυνες ουσίες σε ποσότητες ίσες ή μεγαλύτερες των ποσοτήτων που απαριθμούνται στο παράρτημα Ι μέρος 1 στήλη 2 ή στο παράρτημα Ι μέρος 2 στήλη 2 της ΚΥΑ 172058/2016, αλλά μικρότερες των ποσοτήτων που απαριθμούνται στο παράρτημα Ι μέρος 1 στήλη 3 ή στο παράρτημα Ι μέρος 2 στήλη 3, χρησιμοποιώντας, όπου έχει εφαρμογή, τον αθροιστικό κανόνα που καθορίζεται στη σημείωση 4 του παραρτήματος Ι της 172058/2016.

«Εγκατάσταση ανώτερης βαθμίδας»: εγκατάσταση όπου υπάρχουν επικίνδυνες ουσίες σε ποσότητες ίσες ή μεγαλύτερες των ποσοτήτων που απαριθμούνται στο παράρτημα Ι μέρος 1 στήλη 3 ή στο παράρτημα Ι μέρος 2 στήλη 3 της ΚΥΑ 172058/2016, χρησιμοποιώντας, όπου έχει εφαρμογή, τον αθροιστικό κανόνα που καθορίζεται στη σημείωση 4 του παραρτήματος Ι της ΚΥΑ 172058/2016.

«Γειτονική εγκατάσταση»: εγκατάσταση που βρίσκεται κοντά σε άλλη εγκατάσταση και σε απόσταση τέτοια που αυξάνει η επικινδυνότητα ή οι συνέπειες μεγάλου ατυχήματος.

«Νέα εγκατάσταση»: α) εγκατάσταση που τίθεται σε λειτουργία για πρώτη φορά ή βρίσκεται σε στάδιο κατασκευής την 1η Ιουνίου 2015 ή αργότερα, ή β) εγκατάσταση που εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της ΚΥΑ 172058/2016 την 1η Ιουνίου 2015 ή αργότερα, ή εγκατάσταση κατώτερης βαθμίδας που αναβαθμίζεται σε ανώτερης βαθμίδας ή αντίστροφα την 1η Ιουνίου 2015 ή αργότερα, λόγω τροποποιήσεων στις μονάδες ή τις δραστηριότητές της που έχουν ως αποτέλεσμα να αλλάξει ο κατάλογος των επικίνδυνων ουσιών της εγκατάστασης αυτής.

«Άλλη εγκατάσταση»: εγκατάσταση η οποία εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της ΚΥΑ 172058/2016 ή εγκατάσταση κατώτερης βαθμίδας που αναβαθμίζεται σε ανώτερης βαθμίδας ή αντίστροφα, την 1η Ιουνίου 2015 ή αργότερα για λόγους άλλους από αυτούς που αναφέρονται στον ως άνω ορισμό της «νέας εγκατάστασης» (αρθ.3, παρ. 5 της ΚΥΑ 172058/2016).

«Μονάδα»: επίγειο ή υπόγειο τεχνικό υποσύνολο εγκατάστασης, όπου γίνεται παραγωγή, χρήση, χειρισμός ή αποθήκευση επικίνδυνων ουσιών. Στο υποσύνολο αυτό συμπεριλαμβάνεται ο εξοπλισμός, οι κατασκευές, οι αγωγοί, οι μηχανές, τα εργαλεία, οι ιδιωτικές σιδηροδρομικές διακλαδώσεις, οι νηοδόχοι, οι αποβάθρες φορτοεκφόρτωσης που εξυπηρετούν τη μονάδα, οι προβλήτες, οι αποθήκες ή συναφείς κατασκευές, πλωτές ή μη, που χρειάζονται για τη λειτουργία της συγκεκριμένης μονάδας.

«Φορέας εκμετάλλευσης»: κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο το οποίο εκμεταλλεύεται ή κατέχει εγκατάσταση ή μονάδα ή είναι κατά νόμο υπεύθυνο για τη διαχείριση και λειτουργία της εγκατάστασης ή μονάδας.

«Επικίνδυνη ουσία»: ουσία ή μείγμα που καλύπτεται από το μέρος 1 ή απαριθμείται στο μέρος 2 του παραρτήματος Ι της ΚΥΑ 172058/2016, μεταξύ άλλων υπό μορφή πρώτης ύλης, προϊόντος, παραπροϊόντος, καταλοίπου (residue) ή ενδιάμεσου προϊόντος.

«Μείγμα»: μείγμα ή διάλυμα που αποτελείται από δύο ή περισσότερες ουσίες.

«Ύπαρξη επικίνδυνων ουσιών»: η πραγματική ή προβλεπόμενη παρουσία επικίνδυνων ουσιών στην εγκατάσταση ή επικίνδυνων ουσιών που τεκμαίρεται λογικά ότι προβλέπεται να προκύψουν σε περίπτωση απώλειας ελέγχου της παραγωγικής διαδικασίας, συμπεριλαμβανομένων δραστηριοτήτων αποθήκευσης, σε οποιαδήποτε μονάδα της εγκατάστασης, σε ποσότητες ίσες με ή μεγαλύτερες από τις οριακές ποσότητες που αναφέρονται στο μέρος 1 ή το μέρος 2 του παραρτήματος Ι της ΚΥΑ 172058/2016.

«Μεγάλο ατύχημα»: συμβάν, όπως μεγάλη διαρροή, πυρκαγιά ή έκρηξη που προκύπτει από ανεξέλεγκτες εξελίξεις κατά τη λειτουργία οποιασδήποτε εγκατάστασης που υπάγεται στο πεδίο εφαρμογής της ΚΥΑ 172058/2016, το οποίο προκαλεί σοβαρούς κινδύνους, άμεσους ή απώτερους, για την ανθρώπινη υγεία ή το περιβάλλον, εντός ή εκτός της εγκατάστασης και σχετίζεται με μία ή περισσότερες επικίνδυνες ουσίες.

«Κίνδυνος (hazard)»: εγγενής ιδιότητα επικίνδυνης ουσίας ή φυσικής κατάστασης που ενδέχεται να βλάψει την ανθρώπινη υγεία ή το περιβάλλον.

«Αποθήκευση»: η παρουσία ποσότητας επικίνδυνων ουσιών με σκοπό την αποθήκευση (warehousing), την παράδοση (depositing) για ασφαλή φύλαξη ή τη φύλαξή τους ως απόθεμα (keeping in stock).

«Κοινό»: ένα ή περισσότερα φυσικά ή νομικά πρόσωπα καθώς και οι φορείς (οι ενώσεις, οι οργανώσεις και οι ομάδες) εκπροσώπησής τους.

«Κοινό»: ένα ή περισσότερα φυσικά ή νομικά πρόσωπα καθώς και οι φορείς (οι ενώσεις, οι οργανώσεις και οι ομάδες) εκπροσώπησής τους.

«Επιθεώρηση»: το σύνολο των δράσεων που αναλαμβάνει η αδειοδοτούσα αρχή σε συνεργασία με τις συναρμόδιες αρχές σύμφωνα με το άρθρο 19 της ΚΥΑ 172058/2016, καθώς και κάθε επακόλουθη ενέργεια, συμπεριλαμβανομένων των επιτόπιων επισκέψεων, ελέγχων των εσωτερικών μέτρων, συστημάτων, εκθέσεων και εγγράφων παρακολούθησης, με σκοπό τον έλεγχο και την προαγωγή της συμμόρφωσης των εγκαταστάσεων με τις απαιτήσεις της ΚΥΑ 172058/2016.

«Συναρμόδιες αρχές»: οι αρχές που ορίζονται στα άρθρα 5 (παρ.Β), 6 (παρ. 3.2) και 9 (παρ. Β.1) της ΚΥΑ 172058/2016 και εμπλέκονται στην εφαρμογή της.

Από το πεδίο εφαρμογής της ΚΥΑ 172058/2016 εξαιρούνται κάποιες δραστηριότητες.

Ειδικότερα, σύμφωνα με τα αναφερόμενα στο άρθρο 2 της ΚΥΑ, η απόφαση δεν εφαρμόζεται:

(α) στις στρατιωτικές εγκαταστάσεις, μονάδες, ή αποθήκες,

(β) σε εγκαταστάσεις που σχετίζονται με κινδύνους από ιοντίζουσα ακτινοβολία που προέρχεται από ουσίες,

(γ) σε οδική, σιδηροδρομική, εσωτερική πλωτή, θαλάσσια ή αεροπορική μεταφορά με την οποία σχετίζεται άμεσα ενδιάμεση προσωρινή αποθήκευση επικίνδυνων ουσιών (εκτός των εγκαταστάσεων που καλύπτονται από την ΚΥΑ), συμπεριλαμβανομένης της φόρτωσης, εκφόρτωσης και μεταφόρτωσης από και προς άλλο μεταφορικό μέσο σε νηοδόχους, αποβάθρες και σιδηροδρομικούς σταθμούς διαλογής,

(δ) σε μεταφορά επικίνδυνων ουσιών μέσω αγωγών, συμπεριλαμβανομένων των σταθμών άντλησης, έξω από τις εγκαταστάσεις που καλύπτονται από την ΚΥΑ,

(ε) στην εκμετάλλευση, δηλαδή στην έρευνα, στην εξόρυξη και στην επεξεργασία, ορυκτών σε μεταλλεία, ορυχεία και λατομεία, μεταξύ άλλων και μέσω γεωτρήσεων, με την επιφύλαξη της παραγράφου 3 του άρθρου 2 της ΚΥΑ,

(στ) στην υπεράκτια έρευνα και εκμετάλλευση ορυκτών, συμπεριλαμβανομένων των υδρογονανθράκων,

(ζ) στην υπόγεια υπεράκτια αποθήκευση αερίου, σε ειδικούς αποθηκευτικούς χώρους και σε χώρους στους οποίους γίνεται ακόμα έρευνα και εκμετάλλευση ορυκτών, συμπεριλαμβανομένων των υδρογονανθράκων,

(η) σε χώρους υγειονομικής ταφής αποβλήτων, συμπεριλαμβανομένης της υπόγειας αποθήκευσης αποβλήτων, με την επιφύλαξη της παραγράφου 3 του άρθρου 2 της ΚΥΑ.

Ανεξάρτητα από τις περιπτώσεις ε) και η) που αναφέρθηκαν παραπάνω στις “εξαιρέσεις”, στο πεδίο εφαρμογής της ΚΥΑ 172058/2016 συμπεριλαμβάνονται:

• η υπόγεια αποθήκευση φυσικού αερίου στα φυσικά πετρώματα, σε κοιλότητες αλατωρυχείων και σε εγκαταλελειμμένα μεταλλεία/ ορυχεία, 
• οι εργασίες χημικής και θερμικής επεξεργασίας και αποθήκευσης που σχετίζονται με τις εργασίες αυτές, στις οποίες υπεισέρχονται επικίνδυνες ουσίες, καθώς επίσης και εν ενεργεία εγκαταστάσεις διάθεσης καταλοίπων (residue) επεξεργασίας μεταλλευμάτων που περιέχουν επικίνδυνες ουσίες, συμπεριλαμβανομένων λιμνών τελμάτων ή φραγμάτων.

Ο φορέας εκμετάλλευσης ως υπόχρεος, σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΚ) 1272/2008, όπως ισχύει, συμπεριλαμβανομένων των κανονιστικών πράξεων που έχουν εκδοθεί σε εφαρμογή αυτού και ειδικότερα της υπ’ αριθ. 3017130/2798/2009 υπουργικής απόφασης (Β΄1843) και της υπ’ αριθ. 3015811/2663/2010 κοινής υπουργικής απόφασης (Β΄1410), για την ορθή ταξινόμηση των επικίνδυνων ουσιών και μειγμάτων, έχει περαιτέρω την ευθύνη για την κατάταξη της εγκατάστασης ως ανώτερης ή κατώτερης βαθμίδας, λαμβάνοντας υπόψη τις αντίστοιχες ποσότητες των επικίνδυνων ουσιών που υπάρχουν ή ενδέχεται να υπάρξουν στην εγκατάσταση καθώς και για την τήρηση των απαιτήσεων που, κατά περίπτωση, προβλέπονται στην ΚΥΑ 172058/2016.
Ο φορέας εκμετάλλευσης υποχρεούται να υποβάλλει στην αδειοδοτούσα αρχή υπεύθυνη δήλωση του Ν. 1599/1986, όπως ισχύει, με την οποία δηλώνει:
α) τις ποσότητες των επικίνδυνων ουσιών και των μειγμάτων που υπάρχουν ή μπορεί να υπάρξουν στην εγκατάσταση και περιλαμβάνονται στο Παράρτημα Ι της ΚΥΑ 172058/2016, καθώς και,
β) εάν, σύμφωνα με την ταξινόμηση που διενεργεί σύμφωνα με την υποπαράγραφο 3 και την παράγραφο Β, η εγκατάσταση ανήκει στην ανώτερη βαθμίδα, ή στη κατώτερη βαθμίδα, προσκομίζοντας σχετική τεκμηρίωση σύμφωνα με το Παράρτημα Ι (σημείο 4 των σημειώσεων).

Η υπεύθυνη δήλωση συμπληρώνεται από τον φορέα εκμετάλλευσης σύμφωνα με το υπόδειγμα του Παραρτήματος VII της ΚΥΑ 172058/2016 και υποβάλλεται μαζί με το φάκελο Κοινοποίησης σύμφωνα με την παράγραφο 2.1. του άρθρου 6.

Παρατίθεται το Παράρτημα Ι της ΚΥΑ 172058/2016 που περιλαμβανει πίνακες για τις επικίνδυνες ουσίες για την εφραμογη της ΚΥΑ.

Συγεριμένα, το ΜΕΡΟΣ 1 καλύπτει όλες τις επικίνδυνες ουσίες που εμπίπτουν στις κατηγορίες κινδύνου και το ΜΕΡΟΣ 2 τις κατονομαζόμενες επικίνδυνες ουσίες.

Οι επικίνδυνες ουσίες που εμπίπτουν στις κατηγορίες κινδύνου που απαριθμούνται στη στήλη 1 του Μέρους 1 υπόκεινται στις οριακές ποσότητες που καθορίζονται στις στήλες 2 και 3 του Μέρους 1.

Όταν μια επικίνδυνη ουσία εμπίπτει στο Μέρος 1 και απαριθμείται επίσης στο Μέρος 2, εφαρμόζονται οι οριακές ποσότητες που καθορίζονται στις στήλες 2 και 3 του Μέρους 2.

Δείτε αναλυτικά:  Παράρτημα Ι της ΚΥΑ 172058/2016 – Επικίνδυνες ουσίες

Παρακάτω αναφέρονται τρία ενδεικτικά παραδείγματα για την κατάταξη μιας εγκτατάστασης σε ανώτερη ή κατώτερη βαθμίδα.

1. Λαμβάνοντας υπόψη τις οριακές ποσότητες του Μέρους 2 του Παραρτήματος Ι της ΚΥΑ 172058/2016, μια εγκατάσταση η οποία αποθηκεύει υγραέριο σε ποσότητα ίση με 80 τόνους κατατάσσεται στις εγκαταστάσεις Κατώτερης Βαθμίδας, ενώ αν οι ποσότητες υγραερίου φτάνουν τους 232 τόνους, κατατάσσεται στις εγκαταστάσεις Ανώτερης Βαθμίδας.
2. Αντίστοιχα, μια εγκατάσταση η οποία αποθηκεύει βενζίνη σε ποσότητα ίση με 5500 τόνους κατατάσσεται στις εγκαταστάσεις Κατώτερης Βαθμίδας, ενώ αν οι ποσότητες βενζίνης φτάνουν τις 30000 τόνους, κατατάσσεται στις εγκαταστάσεις Ανώτερης Βαθμίδας.
3. Τέλος, μια εγκατάσταση η οποία αποθηκεύει Βαρύ μαζούτ σε ποσότητα ίση με 7800 τόνους κατατάσσεται στις εγκαταστάσεις Κατώτερης Βαθμίδας, ενώ αν αποθηκεύει Ντήζελ σε ποσότητα ίση με 25300 τόνους, κατατάσσεται στις εγκαταστάσεις Ανώτερης Βαθμίδας.

Εάν στην εγκατάσταση υπάρχουν παραπάνω από ένα είδη ουσιών, πραγματοποιείται έλεγχος για όλες τις ουσίες – μείγματα. Ακόμη και στην περίπτωση που καμιά ουσία δεν ξεπερνά τις οριακές ποσότητες του Μέρους 1 και του Μέρους 2, εφαρμόζεται ο αθροιστικός κανόνας και εξετάζονται όλες οι περιπτώσεις προκειμένου να διαπιστωθεί εάν εντάσσεται μια εγκατάσταση στην ΚΥΑ 172058/2016 και σε ποια βαθμίδα (βλ. αναλυτικά Σημειώσεις Παρατήματος Ι της ΚΥΑ). 

Ο φορέας εκμετάλλευσης υποχρεούται να υποβάλλει στην αδειοδοτούσα αρχή υπεύθυνη δήλωση με την οποία δηλώνει εάν η εγκατάσταση ανήκει στην ανώτερη βαθμίδα, ή στη κατώτερη βαθμίδα. Η υπεύθυνη δήλωση συμπληρώνεται σύμφωνα με το υπόδειγμα του Παραρτήματος VII της ΚΥΑ 172058/2016 και υποβάλλεται μαζί με το φάκελο Κοινοποίησης.

Ο φορέας εκμετάλλευσης υποχρεούται να υποβάλλει στην αδειοδοτούσα αρχή υπεύθυνη δήλωση με την οποία δηλώνει τις ποσότητες των επικίνδυνων ουσιών και των μειγμάτων που υπάρχουν ή μπορεί να υπάρξουν στην εγκατάσταση και περιλαμβάνονται στο Παράρτημα Ι της ΚΥΑ 172058/2016.

Στο ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VIII της ΚΥΑ 172058/2016 αναφέρονται τα απαιτούμενα στοιχεία που πρέπει να καταθέτει ο φορέας εκμετάλλευσης για την ορθή ταξινόμηση των επικίνδυνων ουσιών.

Το άρθρο περιγράφει τον σκοπό και τους στόχους της οδηγίας.

Το άρθρο αυτό ορίζει το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας. Συγκεκριμένα, η οδηγία εφαρμόζεται σε εγκαταστάσεις όπου υπάρχουν οι επικίνδυνες ουσίες που περιλαμβάνονται στο παράρτημα Ι σε ποσότητες που υπερβαίνουν προδιαγεγραμμένες οριακές τιμές.

Στο άρθρο αυτό ορίζονται οι βασικοί όροι που χρησιμοποιούνται στην οδηγία, όπως εγκατάσταση, εγκατάσταση ανώτερης/ κατώτερης βαθμίδας, νέα εγκατάσταση, μονάδα, φορέας εκμετάλλευσης, επικίνδυνη ουσία, μείγμα, κίνδυνος, επικινδυνότητα, ενδιαφερόμενο κοινό, κ.ά.

Στο αυτό άρθρο προβλέπονται διορθωτικοί μηχανισμοί για την προσαρμογή του παραρτήματος Ι ανάλογα με τις ανάγκες, με την έκδοση κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων. Αυτό είναι απαραίτητο, κυρίως για να αντιμετωπιστούν ανεπιθύμητα αποτελέσματα από την εναρμόνιση του παραρτήματος Ι με τον κανονισμό CLP και τις επακόλουθες προσαρμογές του εν λόγω κανονισμού, οι οποίες θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην αυτόματη συμπερίληψη στην οδηγία ή αποκλεισμό από αυτήν ουσιών και ενδεχομένως μειγμάτων, ανεξαρτήτως από το αν παρουσιάζουν κίνδυνο μεγάλου ατυχήματος ή όχι.

Το άρθρο 5 καθορίζει τις γενικές υποχρεώσεις των φορέων εκμετάλλευσης για τη συμμόρφωσή τους με την Οδηγία. Ειδικότερα, ο φορέας εκμετάλλευσης πρέπει να λαμβάνει όλα τα απαραίτητα μέτρα για την πρόληψη των μεγάλων ατυχημάτων και τον περιορισμό των συνεπειών τους για τον άνθρωπο και το περιβάλλον και να αποδεικνύει ανά πάσα στιγμή στην αρμόδια αρχή ότι έχει λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα που προβλέπει η οδηγία.

Στο άρθρο αυτό ορίζεται ότι οι φορείς εκμετάλλευσης των μονάδων στις οποίες υπάρχουν επικίνδυνες ουσίες σε ποσότητες ίσες ή ανώτερες από τις αναφερόμενες στο παράρτημα I μέρη 1 και 2 στήλη 2 υποχρεούνται να υποβάλλουν κοινοποίηση στην αρμόδια αρχή περιέχοντας βασικές πληροφορίες όπως όνομα και διεύθυνση του φορέα εκμετάλλευσης, ποσότητα και φυσική μορφή των επικίνδυνων ουσιών, δραστηριότητα της μονάδας, άμεσο περιβάλλον της μονάδας, κλπ.

Στο άρθρο αυτό ορίζεται ότι οι φορείς εκμετάλλευσης υποχρεούνται να συντάσσουν και να υποβάλουν στις αρμόδιες αρχές Φάκελο Κοινοποίησης στον οποίο να αναφέρεται η Πολιτική Πρόληψης Ατυχημάτων Μεγάλης Έκτασης, καθώς και οι όροι και οι μέθοδοι διασφάλισης της ορθής εφαρμογής της.

Το άρθρο αυτό αφορά τα αποκαλούμενα πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα (φαινόμενο Domino). Η αρμόδια αρχή βασιζόμενη στις πληροφορίες που παρέχει ο φορέας εκμετάλλευσης (με βάση το Φάκελο Κοινοποίησης και τη Μελέτη Ασφάλειας) πρέπει να καθορίζει τις εγκαταστάσεις ή ομάδες εγκαταστάσεων, όπου η πιθανότητα και η δυνατότητα ή οι συνέπειες μεγάλου ατυχήματος μπορεί να αυξάνονται λόγω της θέσης και της εγγύτητας αυτών των εγκαταστάσεων και των ειδών και ποσοτήτων επικίνδυνων ουσιών που διαθέτουν.

Στο άρθρο αυτό αναφέρεται ότι όλες οι μονάδες στις οποίες υπάρχουν επικίνδυνες ουσίες σε ποσότητες ίσες ή ανώτερες από τις αναφερόμενες στη στήλη 3, μέρη 1 και 2 του παραρτήματος Ι πρέπει να υποβάλλουν Μελέτη Ασφάλειας, το περιεχόμενο της οποίας περιγράφεται λεπτομερώς στο παράρτημα II της Οδηγίας. Επίσης ορίζεται η ανασκόπηση της Μελέτης Ασφάλειας τουλάχιστον κάθε 5 χρόνια και επιπλέον επιτρέπεται να συνδυάζονται διάφορες εκθέσεις ασφαλείας, μέρη εκθέσεων, ή άλλες ισοδύναμες εκθέσεις συντασσόμενες κατά άλλη νομοθεσία, σε μια ενιαία έκθεση.

Στο άρθρο αυτό ορίζεται ότι οι φορείς εκμετάλλευσης απαιτείται να επικαιροποιούν τα συστήματα και τις διαδικασίες διαχείρισης και, ιδίως, την έκθεση Πολιτικής Πρόληψης Ατυχημάτων Μεγάλης Έκτασης (ΠΠΜΑ) και την έκθεση Ασφάλειας σε περίπτωση σημαντικών μετατροπών εντός της μονάδας τους.

Το άρθρο αυτό περιλαμβάνει τις απαιτήσεις για το σχεδιασμό έκτακτης ανάγκης σύμφωνα με το οποίο οι φορείς εκμετάλλευσης είναι υπεύθυνοι για τη σύνταξη των εσωτερικών σχεδίων έκτακτης ανάγκης (ΣΕΑ), ενώ οι αρχές που ορίζονται από το κράτος μέλος είναι υπεύθυνες για τη σύνταξη των εξωτερικών ΣΕΑ. Ειδικότερα, οι φορείς εκμετάλλευσης μονάδων ανώτερης βαθμίδας υποχρεούνται να καταρτίζουν εσωτερικό σχέδιο έκτακτης ανάγκης και να παρέχουν στις αρμόδιες αρχές τις αναγκαίες πληροφορίες ώστε να μπορούν να καταρτίζουν το εξωτερικό σχέδιο έκτακτης ανάγκης. Στο παράρτημα IV προβλέπονται λεπτομερώς οι πληροφορίες που πρέπει να περιλαμβάνονται στα εσωτερικά και εξωτερικά ΣΕΑ.

Το άρθρο αυτό περιλαμβάνει τις διατάξεις σχετικά με τον σχεδιασμό χρήσεων γης. Αναφέρεται ότι τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε οι στόχοι της πρόληψης μεγάλων ατυχημάτων και του περιορισμού των συνεπειών τους να λαμβάνονται υπόψη στις πολιτικές χρήσης γης ή/και τις άλλες σχετικές πολιτικές. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι η πολιτική τους περί της χρήσεως γης ή/και οι άλλες σχετικές πολιτικές και διαδικασίες για την εφαρμογή των πολιτικών αυτών λαμβάνουν υπόψη την ανάγκη να επιτευχθεί μακροπρόθεσμος διαχωρισμός μεταξύ των μονάδων που καλύπτονται από την οδηγία και των οικιστικών περιοχών, των κτιρίων και των ζωνών δημόσιας χρήσης καθώς και των περιοχών με ιδιαίτερα ευαίσθητο φυσικό περιβάλλον ή με ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Το άρθρο αυτό περιλαμβάνει τις ισχύουσες απαιτήσεις σύμφωνα με τις οποίες οι πληροφορίες σχετικά με τα μέτρα ασφάλειας πρέπει να παρέχονται από τα κράτη μέλη, χωρίς να ζητούνται, στα άτομα που είναι πιθανό να πληγούν από μεγάλο ατύχημα σε μονάδα που αναφέρεται στο άρθρο 9 και, επιπλέον να είναι διαρκώς διαθέσιμες. Η εμπιστευτικότητα της πληροφορίας διασφαλίζεται, όπου είναι αναγκαίο και συγκεκριμένα ο φορέας εκμετάλλευσης μπορεί να ζητήσει από την αρμόδια αρχή να μην δημοσιοποιηθούν ορισμένα μέρη της έκθεσης για λόγους βιομηχανικού, εμπορικού ή προσωπικού απορρήτου, δημόσιας ασφάλειας ή εθνικής άμυνας. Επιπλέον, τα κράτη μέλη έχουν υποχρέωση να παρέχουν επαρκείς πληροφορίες στα γειτονικά κράτη μέλη τα οποία ενδέχεται να υποστούν τις διασυνοριακές συνέπειες μεγάλου ατυχήματος.

Πρόκειται για άρθρο το οποίο βασίζεται στις απαιτήσεις που καθορίζονται στο άρθρο 13 της ισχύουσας οδηγίας και τις επεκτείνει, καθότι προβλέπεται σε αυτό να παρέχεται η δυνατότητα στο κοινό να εκφράζει τη γνώμη του σε ορισμένες περιπτώσεις σχετικά με τον σχεδιασμό χρήσεων γης, τροποποιήσεις των υφιστάμενων μονάδων, εξωτερικά σχέδια έκτακτης ανάγκης, κ.λπ.

Στο άρθρο αυτό ορίζεται ότι μετά από μεγάλο ατύχημα, ο φορέας εκμετάλλευσης υποχρεούται το συντομότερο δυνατό να ενημερώνει τις αρμόδιες αρχές και να τους παρέχει τις διαθέσιμες πληροφορίες σχετικά με το ατύχημα. Η αρμόδια αρχή κάθε κράτους μέλους εξασφαλίζει τη λήψη μέτρων έκτακτης ανάγκης, συλλέγει μέσω επιθεωρήσεων και ερευνών όλες τις απαραίτητες πληροφορίες για την ανάλυση του ατυχήματος, προβαίνει σε ενέργειες, ώστε να εξασφαλίζει ότι ο ασκών την εκμετάλλευση λαμβάνει τα απαιτούμενα θεραπευτικά μέτρα και διατυπώνει συστάσεις για μελλοντικά προληπτικά μέτρα.

Το άρθρο αυτό αφορά στις ενέργειες των αρμοδίων αρχών μετά από μεγάλο ατύχημα, όπως τα άμεσα, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα μέτρα και την ενημέρωση των ΟΤΑ στην περιοχή των οποίων έγινε το ατύχημα και τα πρόσωπα τα οποία ενδέχεται να πληγούν.

Στο άρθρο αυτό ορίζεται ότι για την πρόληψη και τον περιορισμό των επιπτώσεων των μεγάλων ατυχημάτων, τα κράτη μέλη (στην περίπτωση της Ελλάδας η αρμόδια υπηρεσία του ΥΠΕΚΑ) ενημερώνουν την Επιτροπή, το συντομότερο δυνατόν, σχετικά με τα μεγάλα ατυχήματα που συνέβησαν στο έδαφός τους και πληρούν τα κριτήρια του παραρτήματος VI (περιγραφή του ατυχήματος, των επιπτώσεων, των μέτρων έκτακτης ανάγκης και των προφυλάξεων για την αποφυγή επανάληψης του ατυχήματος).

Στο άρθρο αυτό ορίζονται τα μέτρα που πρέπει να λαμβάνονται σε περίπτωση μη συμμόρφωσης μιας εγκατάστασης, στα οποία συμπεριλαμβάνονται απαγορεύσεις περαιτέρω εκμετάλλευσης και άλλες κυρώσεις.

Στο άρθρο αυτό αναφέρονται οι υφιστάμενες απαιτήσεις που αφορούν τις επιθεωρήσεις. Οι αρμόδιες αρχές οργανώνουν σύστημα επιθεωρήσεων ή άλλων μέτρων ελέγχου ανάλογα με τον τύπο της εγκατάστασης με στόχο την οργανωμένη και συστηματική εξέταση των τεχνικών, οργανωτικών και διαχειριστικών συστημάτων της εγκατάστασης. Οι απαιτήσεις επιθεώρησης που περιγράφονται αναλυτικά στην Οδηγία έχουν στόχο τη βελτίωση της διαχείρισης του συστήματος επιθεωρήσεων και της παροχής επαρκούς πληροφορίας για να διασφαλιστεί εναρμονισμένη εφαρμογή σε πρακτικό επίπεδο.

Το άρθρο αυτό αφορά στην ανταλλαγή πληροφοριών με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχετικά με την εμπειρία που έχει αποκτηθεί όσον αφορά στην πρόληψη μεγάλων ατυχημάτων και τον περιορισμό των συνεπειών τους.

Στο άρθρο αυτό ορίζεται ότι το ενδιαφερόμενο κοινό, έχει τη δυνατότητα να προσφεύγει διοικητικώς ή ενώπιον δικαστηρίου για να προσβάλει πράξεις ή παραλείψεις που ενδέχεται να παραβιάζουν τα δικαιώματά του σχετικά με την πρόσβαση στις πληροφορίες που ορίζονται σε προηγούμενα άρθρα.

Το άρθρο αυτό αφορά στην ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των αρμόδιων αρχών μέχρι τις 31 Μαρτίου κάθε έτους, όπως: κατάλογο των εγκαταστάσεων που υπάγονται στη κατώτερη βαθμίδα, κατάλογο των εγκαταστάσεων που υπάγονται στην ανώτερη βαθμίδα, κατάλογο των εγκαταστάσεων ανώτερης βαθμίδας που έχουν υποβάλλει την προβλεπόμενη Μελέτη Ασφαλείας εντός του προηγουμένου έτους, κατάλογο των εγκαταστάσεων ανώτερης βαθμίδας που υπόκεινται στην υποχρέωση υποβολής Μελέτης Ασφάλειας αλλά δεν έχουν υποβάλλει την εν λόγω Μελέτη.

Στο άρθρο αυτό αναφέρεται το πλαίσιο επιβολής κυρώσεων εάν ο φορέας εκμετάλλευσης δεν υποβάλει εμπροθέσμως τον Φάκελο Κοινοποίησης, τη Μελέτη Ασφάλειας, τα Εσωτερικά Σχέδια Έκτακτης Ανάγκης ή άλλα στοιχεία και πληροφορίες που απαιτούνται βάσει της παρούσας απόφασης, επιθεωρήσεις που πραγματοποιήθηκαν σε εγκαταστάσεις ανώτερης και κατώτερης βαθμίδας, κ.ά.

Στο άρθρο αυτό ορίζεται ότι αρμόδια αρχή για την εφαρμογή της παρούσας απόφασης ορίζεται το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (Γενική Διεύθυνση Περιβαλλοντικής Πολιτικής/ Διεύθυνση Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης σε συνεργασία, για την εφαρμογή του άρθρου 12, με τη Γενική Διεύθυνση Χωρικού Σχεδιασμού).

Αναφέρονται οι καταργούμενες διατάξεις από την έναρξη ισχύος της παρούσας νομοθεσίας.

Περιλαμβάνονται εννέα παραρτήματα.

• Το Παράρτημα Ι αφορά στις επικίνδυνες ουσίες. Το Μέρος 1 του παραρτήματος περιλαμβάνει κατηγορίες επικίνδυνων ουσιών και παρασκευασμάτων και το Μέρος 2 του παραρτήματος περιλαμβάνει ονομαστικό κατάλογο ουσιών που εμπίπτουν στην οδηγία, με τις οριακές ποσότητες που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη για την εφαρμογή των άρθρων 6 και 7 ή του άρθρου 9. Μία ουσία που δεν εμπίπτει στο Μέρος 2 εντάσσεται σε μία κατηγορία του Μέρους 2, όταν ταξινομείται σύμφωνα με τη σχετική οδηγία που αναφέρεται στη σημείωση 1 του παραρτήματος.
• Το Παράρτημα ΙΙ περιέχει τα στοιχεία που πρέπει να περιλαμβάνει η Μελέτη Ασφάλειας η οποία απαιτείται κατά το άρθρο 9, όπως η παρουσίαση του περιβάλλοοντος τςη εγκατάστασης, η περιγραφή της εγκατάστασης, ο προσδιορισμός και η ανάλυση κινδύνου και τα μέτρα προστασίας και παρέμβασης για τον περιορισμό των συνεπειών μεγάλου ατυχήματος.
• Το Παράρτημα III αφορά τις πληροφορίες σχετικά με τα συστήματα διαχείρισης και τους οργανωτικούς παράγοντες που πρέπει να καλύπτει η έκθεση ασφαλείας. Αναφέρεται ότι το σύστημα διαχείρισης ασφάλειας πρέπει να πραγματεύεται τα ακόλουθα ζητήματα: οργάνωση και προσωπικό (ρόλοι και αρμοδιότητες), προσδιορισμός και αξιολόγηση των σοβαρών κινδύνων, έλεγχος λειτουργίας και διαδικασίες, διαχείριση αλλαγών, πρόγραμμα αντιμετώπισης έκτακτης ανάγκης, παρακολούθηση επιδόσεων, έλεγχος και επανεξέταση.
• Στο Παράρτημα IV καθορίζονται οι πληροφορίες που πρέπει να συμπεριλαμβάνονται στα εσωτερικά και στα εξωτερικά σχέδια έκτακτης, όπως τα πρόσωπα που είναι εξουσιοδοτημένα να θέσουν σε κίνηση τις διαδικασίες έκτακτης ανάγκης, τι προβλέψιμες καταστάσεις ή περιστατικά που ενδέχεται να προξενήσουν μεγάλο ατύχημα, τις ρυθμίσεις για τον περιορισμό των κινδύνων στα άτομα που εργάζονται στο χώρο της εγκατάστασης, η έγκαιρη ειδοποίηση της υπεύθυνης αρχής για την εφαρμογή του εξωτερικού σχεδίου έκτακτης ανάγκης, κ.ά.
• Στο Παράρτημα V απαριθμούνται οι πληροφορίες που πρέπει να παρέχονται στο κοινό , όπως λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με τους κινδύνους μεγάλων ατυχημάτων, όπως αναφέρονται στην ΠΠΜΑ ή την Μελέτη Ασφαλείας, οι διενεργούμενοι έλεγχοι , ειδικά για τις μονάδες ανώτερης βαθμίδας, αναφορά των κυριότερων τύπων σεναρίων μεγάλων ατυχημάτων, κατάλληλες πληροφορίες από το εξωτερικό σχέδιο έκτακτης ανάγκης και, κατά περίπτωση, διασυνοριακές επιπτώσεις.
• Το Παράρτημα VI αφορά στα κριτήρια για την κοινοποίηση μεγάλου ατυχήματος στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, όπως οι εμπλεκόμενες επικίνδυνες ουσίες, οι σωματικές βλάβες και οι ζημιές σε ακίνητη περιουσία, οι άμεσες βλάβες στο περιβάλλον, οι υλικές ζημίες και τυχόν διασυνοριακές ζημιές.
• Το Παράρτημα VII αφορά στην Υπεύθυνη Δήλωση του φορέα εκμετάλλευσης προς την αδειοδοτούσα αρχή.
• Στο Παράρτημα VIIΙ αναφέρονται τα στοιχεία που πρέπει να καταθέσει ο φορέας εκμετάλλευσης για την ορθή ταξινόμηση των επικίνδυνων ουσιών.
• Το Παράρτημα IX περιλαμβάνει πίνακα με σενάρια που θα πρέπει να εξετάζονται στη Μελέτη Ασφάλειας ανά τύπο εγκατάστασης, καθώς και τα όρια των Ζωνών Επιπτώσεων από την εκδήλωση ατυχημάτων.

Σύμφωνα με το άρθρο 3 της ΚΥΑ 172058/2016, ορίζεται ως «αδειοδοτούσα αρχή» η αρχή που είναι αρμόδια για την έκδοση της απαιτούμενης από την κείμενη νομοθεσία άδειας εγκατάστασης ή/και λειτουργίας της εγκατάστασης ή μονάδας ή για την έκδοση άδειας εκμετάλλευσης άλλως, σε κάθε άλλη περίπτωση, για την έκδοση κάθε άλλης άδειας, έγκρισης ή βεβαίωσης για τη νόμιμη άσκηση του έργου ή της δραστηριότητας.

Με βάση την ΚΥΑ 172058/2016, οι αρμοδιότητες της αδειοδοτούσας αρχής αφορούν τα ακόλουθα:

• Παραλαβή Φακέλου Κοινοποίησης από το φορέα εκμετάλλευσης (αρθ. 6, ΚΥΑ 172058/2016)
• Θεώρηση Φακέλου Κοινοποίησης (αρθ. 6, ΚΥΑ 172058/2016)
• Παραλαβή Πολιτικής πρόληψης μεγάλων ατυχημάτων (ΠΠΜΑ) από το φορέα εκμετάλλευσης μαζί με Φάκελο Κοινοποίησης (αρθ. 6, ΚΥΑ 172058/2016)
• Καθορισμός εγκαταστάσεων ή ομάδων εγκαταστάσεων για τις οποίες υπάρχει ο κίνδυνος φαινομένου ντόμινο (αρθ. 8, ΚΥΑ 172058/2016)
• Ενημέρωση εγκαταστάσεων για κίνδυνο φαινομένου ντόμινο (αρθ. 8, ΚΥΑ 172058/2016)
• Αξιολόγηση της Μελέτης Ασφάλειας (αρθ. 9, ΚΥΑ 172058/2016)
• Καταχώριση Μελέτης Ασφάλειας (αρθ. 9, ΚΥΑ 172058/2016)
• Ενέργειες των αρμοδίων αρχών μετά από μεγάλο ατύχημα (αρθ. 16, ΚΥΑ 172058/2016)
• Επιθεωρήσεις (αρθ. 19, ΚΥΑ 172058/2016)

Σύμφωνα με την ΚΥΑ 172058/2016, «συναρμόδιες αρχές» είναι οι αρχές που ορίζονται στα άρθρα 5 (παρ.Β), 6 (παρ. 3.2) και 9 (παρ. Β.1) και εμπλέκονται στην εφαρμογή της ΚΥΑ.
Σύμφωνα με τα παραπάνω, στις συναρμόδιες αρχές περιλαμβάνονται:

• Η Πυροσβεστική
• Το Γενικό Χημείο του Κράτους
• Το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης
• Το Σώμα Επιθεώρησης Εργασίας (Σ.Ε.Π.Ε.)
• Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας
• Τα Υπουργεία Οικονομίας, Ανάπτυξης και Τουρισμού
• Το Υπουργείο Υγείας
• Το Υπουργείο Εσωτερικών
• Το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας
• Η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας (ΓΓΠΠ)
• Οι Περιφέρειες

Σύμφωνα με την ΚΥΑ 172058/2016 το Γενικό Χημείο του Κράτους εμπλέκεται στα ακόλουθα: 

• Θεώρηση Φακέλου Κοινοποίησης (αρθ. 6, ΚΥΑ 172058/2016) [εφόσον δεν έχει προηγηθεί η γνωμοδότηση που προβλέπεται στην παράγραφο Β του άρθρου 5 της ΚΥΑ 172058/2016]
• Ενημέρωση για πολιτική πρόληψης μεγάλων ατυχημάτων (ΠΠΜΑ) (αρθ. 7, ΚΥΑ 172058/2016) [εφόσον δεν έχει προηγηθεί η γνωμοδότηση που προβλέπεται στην παράγραφο Β του άρθρου 5 της ΚΥΑ 172058/2016]
• Επιθεωρήσεις (αρθ. 19, ΚΥΑ 172058/2016)

Σύμφωνα με την ΚΥΑ 172058/2016 το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης εμπλέκεται στα ακόλουθα: 

• Θεώρηση Φακέλου Κοινοποίησης (αρθ. 6, ΚΥΑ 172058/2016)
• Ενημέρωση για πολιτική πρόληψης μεγάλων ατυχημάτων (ΠΠΜΑ) (αρθ. 7, ΚΥΑ 172058/2016)
• Αξιολόγηση της Μελέτης Ασφάλειας (αρθ. 9, ΚΥΑ 172058/2016)
• Αναθεώρηση/επικαιροποίηση Γενικού ΣΑΤΑΜΕ (αρθ. 11, ΚΥΑ 172058/2016)
• Ενέργειες των αρμοδίων αρχών μετά από μεγάλο ατύχημα (αρθ. 16, ΚΥΑ 172058/2016)
• Επιθεωρήσεις (αρθ. 19, ΚΥΑ 172058/2016)

Σύμφωνα με την ΚΥΑ 172058/2016 η Περιφερειακή Επιθεώρηση Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία του Σώματος Επιθεώρησης Εργασίας (Σ.Ε.Π.Ε.) εμπλέκεται στα ακόλουθα: 

• Θεώρηση Φακέλου Κοινοποίησης (αρθ. 6, ΚΥΑ 172058/2016)
• Ενημέρωση για πολιτική πρόληψης μεγάλων ατυχημάτων (ΠΠΜΑ) (αρθ. 7, ΚΥΑ 172058/2016)
• Αξιολόγηση της Μελέτης Ασφάλειας (αρθ. 9, ΚΥΑ 172058/2016)

Σύμφωνα με την ΚΥΑ 172058/2016 το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας εμπλέκεται στα ακόλουθα: 

• Εκτίμηση κινδύνων μεγάλου ατυχήματος από συγκεκριμένη επικίνδυνη ουσία (αρθ. 4, ΚΥΑ 172058/2016)
• Θεώρηση Φακέλου Κοινοποίησης (αρθ. 6, ΚΥΑ 172058/2016)
• Ενημέρωση για πολιτική πρόληψης μεγάλων ατυχημάτων (ΠΠΜΑ) (αρθ. 7, ΚΥΑ 172058/2016)
• Αξιολόγηση της Μελέτης Ασφάλειας (αρθ. 9, ΚΥΑ 172058/2016)
• Αναθεώρηση/επικαιροποίηση Γενικού ΣΑΤΑΜΕ (αρθ. 11, ΚΥΑ 172058/2016)
• Ενέργειες των αρμοδίων αρχών μετά από μεγάλο ατύχημα (αρθ. 16, ΚΥΑ 172058/2016)
• Επιθεωρήσεις (αρθ. 19, ΚΥΑ 172058/2016)

Σύμφωνα με την ΚΥΑ 172058/2016 το Υπουργείο Υγείας εμπλέκεται στα ακόλουθα: 

• Θεώρηση Φακέλου Κοινοποίησης (αρθ. 6, ΚΥΑ 172058/2016)
• Ενημέρωση για πολιτική πρόληψης μεγάλων ατυχημάτων (ΠΠΜΑ) (αρθ. 7, ΚΥΑ 172058/2016)
• Αξιολόγηση της Μελέτης Ασφάλειας (αρθ. 9, ΚΥΑ 172058/2016)
• Αναθεώρηση/επικαιροποίηση Γενικού ΣΑΤΑΜΕ (αρθ. 11, ΚΥΑ 172058/2016)
• Ενέργειες των αρμοδίων αρχών μετά από μεγάλο ατύχημα (αρθ. 16, ΚΥΑ 172058/2016)
• Επιθεωρήσεις (αρθ. 19, ΚΥΑ 172058/2016)

Σύμφωνα με την ΚΥΑ 172058/2016 το Υπουργείο Εσωτερικών εμπλέκεται στα ακόλουθα: 

• Αναθεώρηση/επικαιροποίηση Γενικού ΣΑΤΑΜΕ (αρθ. 11, ΚΥΑ 172058/2016)

Σύμφωνα με την ΚΥΑ 172058/2016 η Πυροσβεστική εμπλέκεται στα ακόλουθα: 

Οικεία Πυροσβεστική Υπηρεσία της Περιφέρειας

• Θεώρηση Φακέλου Κοινοποίησης (αρθ. 6, ΚΥΑ 172058/2016)
• Ενημέρωση για πολιτική πρόληψης μεγάλων ατυχημάτων (ΠΠΜΑ) (αρθ. 7, ΚΥΑ 172058/2016)
• Αξιολόγηση της Μελέτης Ασφάλειας (αρθ. 9, ΚΥΑ 172058/2016)
• Ενέργειες των αρμοδίων αρχών μετά από μεγάλο ατύχημα (αρθ. 16, ΚΥΑ 172058/2016)

Αρχηγείο Πυροσβεστικού Σώματος

• Αναθεώρηση/επικαιροποίηση Γενικού ΣΑΤΑΜΕ (αρθ. 11, ΚΥΑ 172058/2016)

Αρμόδιες αρχές Πυροσβεστικής Υπηρεσίας

• Επιθεωρήσεις (αρθ. 19, ΚΥΑ 172058/2016)

Σύμφωνα με την ΚΥΑ 172058/2016, η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας εμπλέκεται στα ακόλουθα:

Δ/νση Σχεδιασμού και Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών

• Θεώρηση Φακέλου Κοινοποίησης (αρθ. 6, ΚΥΑ 172058/2016)
• Ενημέρωση για πολιτική πρόληψης μεγάλων ατυχημάτων (ΠΠΜΑ) (αρθ. 7, ΚΥΑ 172058/2016)
• Πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα (φαινόμενο domino) (άρθ. 8, ΚΥΑ 172058/2016) (Λαμβάνει ενημέρωση από την αδειοδοτούσα αρχή για τις δράσεις των φορέων εκμετάλλευσης)
• Μελέτες Ασφαλείας (άρθ. 9, ΚΥΑ 172058/2016) (Λαμβάνει από την εκάστοτε αδειοδοτούσα αρχή αντίγραφο, σε ψηφιακή μορφή, των Μελετών Ασφαλείας των εγκαταστάσεων ανώτερης βαθμίδας προκειμένου το αντίγραφο αυτό, όταν απαιτηθεί, να τεθεί στη διάθεση της Υποστηρικτικής Ομάδας του άρθρου 15 του Ν. 3491/2006 και να διαβιβαστεί ψηφιακά στη Δ/νση Πολιτικής Προστασίας της οικείας Αποκεντρωμένης Διοίκησης και στο Γραφείο Πολιτικής Προστασίας του οικείου Δήμου)
• Αναθεώρηση/επικαιροποίηση Γενικού ΣΑΤΑΜΕ (αρθ. 11, ΚΥΑ 172058/2016)
• Ειδικό ΣΑΤΑΜΕ (αρθ. 11, ΚΥΑ 172058/2016) (Κάθε φορά που διενεργούνται ασκήσεις ετοιμότητας για την εφαρμογή και την εκπαίδευση στο Ειδικό ΣΑΤΑΜΕ, ενημερώνεται από την Αυτοτελή Δ/νση Πολιτικής Προστασίας της οικείας Περιφέρειας, γνωμοδοτεί, σε συνεργασία με την αρμόδια Δ/νση του Υπουργείου Περιβάλλοντος & Ενέργειας σχετικά με το εάν για μία εγκατάσταση συντρέχει ή όχι λόγος κατάρτισης Ειδικού ΣΑΤΑΜΕ)
• Ενημέρωση του κοινού (άρθ. 13, ΚΥΑ 172058/2016)
• Πληροφορίες που παρέχει ο φορέας εκμετάλλευσης μετά από μεγάλο ατύχημα (άρθ. 15, ΚΥΑ 172058/2016)
• Ενέργειες των αρμοδίων αρχών μετά από μεγάλο ατύχημα (αρθ. 16, ΚΥΑ 172058/2016)
• Ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των αρμόδιων αρχών (άρθ. 23, ΚΑ 172058/2016)

Κέντρο Επιχειρήσεων Πολιτικής Προστασίας (ΚΕΠΠ/ΕΣΚΕ)

• Πληροφορίες που παρέχει ο φορέας εκμετάλλευσης μετά από μεγάλο ατύχημα (άρθ. 15, ΚΥΑ 172058/2016)
• Ενέργειες των αρμοδίων αρχών μετά από μεγάλο ατύχημα (αρθ. 16, ΚΥΑ 172058/2016)

Γενικός Γραμματέας Πολιτικής Προστασίας

• Αναθεώρηση/επικαιροποίηση Γενικού ΣΑΤΑΜΕ (αρθ. 11, ΚΥΑ 172058/2016)
• Έγκριση Ειδικών ΣΑΤΑΜΕ των εγκαταστάσεων, μετά από θετική εισήγηση του οικείου Περιφερειάρχη σχετικά με τη διάθεση πόρων για την υλοποίηση των Σχεδίων

Σε σχετικά έγγραφα της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας, αναφέρoνται ρόλοι και αρμοδιότητες ορισμένων φορέων όπως της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας και των οργανικών μονάδων Πολιτικής Προστασίας των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων, των Περιφερειών και των Δήμων για την εφαρμογή της ΚΥΑ  172058/2016.

Αρμοδιότητες της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας και των οργανικών μονάδων Πολιτικής Προστασίας των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων, των Περιφερειών και των Δήμων στο πλαίσιο της ΚΥΑ 172058/2016 με την οποία η ελληνική νομοθεσία εναρμονίστηκε με την Οδηγία 2012/18/ΕΕ (SEVESO III)

Ενημέρωση του κοινού σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στην ΚΥΑ 172058/2016 (Οδηγία SEVESO III)

Σύμφωνα με σχετικά έγγραφα της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας, ο Περιφερειάρχης και Αντιπεριφερειάρχης εμπλέκονται στα ακόλουθα:

Περιφερειάρχης

• Εισηγείται θετικά σχετικά με τη διάθεση πόρων για την υλοποίηση των Ειδικών ΣΑΤΑΜΕ, προκειμένου να διαβιβαστούν στον Γενικό Γραμματέα Πολιτικής Προστασίας προς έγκριση
• Επιβάλλει κυρώσεις στις εγκαταστάσεις, κατόπιν εισήγησης της αρμόδιας αδειοδοτούσας αρχής και σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο άρθρο 24 της ΚΥΑ 172058/2016 και στο άρθρο 29 του Ν. 3982/2011.

Αντιπεριφερειάρχης

• Εκτελεί τις αποφάσεις του Περιφερειάρχη, του Περιφερειακού Συμβουλίου και της Οικονομικής Επιτροπής, που αφορούν την Περιφερειακή Ενότητα όπου είναι κατά τόπο αρμόδιοι
• Ασκεί όλες τις αρμοδιότητες που του μεταβιβάζει ο Περιφερειάρχης
• Διατυπώνει εισήγηση προς το Περιφερειακό Συμβούλιο για το σχεδιασμό μέτρων πολιτικής προστασίας της Περιφερειακής Ενότητας
• Έχει την ευθύνη της διάθεσης και του συντονισμού δράσης του απαραίτητου δυναμικού και μέσων για την πρόληψη, ετοιμότητα, αντιμετώπιση και αποκατάσταση των φυσικών και άλλων καταστροφών στην Περιφερειακή του Ενότητα, σύμφωνα με τις οδηγίες και τις κατευθύνσεις που του παρέχει ο Περιφερειάρχης
• Προεδρεύει του Συντονιστικού Οργάνου Πολιτικής Προστασίας της Περιφερειακής Ενότητας (ΣΟΠΠ)

Σε σχετικά έγγραφα της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας, αναφέρoνται ρόλοι και αρμοδιότητες ορισμένων φορέων όπως της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας και των οργανικών μονάδων Πολιτικής Προστασίας των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων, των Περιφερειών και των Δήμων για την εφαρμογή της ΚΥΑ  172058/2016.

Αρμοδιότητες της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας και των οργανικών μονάδων Πολιτικής Προστασίας των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων, των Περιφερειών και των Δήμων στο πλαίσιο της ΚΥΑ 172058/2016 με την οποία η ελληνική νομοθεσία εναρμονίστηκε με την Οδηγία 2012/18/ΕΕ (SEVESO III)

Ενημέρωση του κοινού σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στην ΚΥΑ 172058/2016 (Οδηγία SEVESO III)

Σύμφωνα με σχετικά έγγραφα της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας και την ΚΥΑ 172058/2016, οι  Δ/νσεις Πολιτικής Προστασίας Αποκεντρωμένων Διοικήσεων εμπλέκονται στα ακόλουθα:

• Ειδικά ΣΑΤΑΜΕ (αρθ. 11, ΚΥΑ 172058/2016)
• Λαμβάνουν από τη Δ/νση Σχεδιασμού και Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών της ΓΓΠΠ ψηφιακό αντίγραφο των Μελετών Ασφαλείας που διαβιβάζεται στην ανωτέρω από την αδειοδοτούσα αρχή

Σε σχετικά έγγραφα της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας, αναφέρoνται ρόλοι και αρμοδιότητες ορισμένων φορέων όπως της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας και των οργανικών μονάδων Πολιτικής Προστασίας των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων, των Περιφερειών και των Δήμων για την εφαρμογή της ΚΥΑ  172058/2016.

Αρμοδιότητες της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας και των οργανικών μονάδων Πολιτικής Προστασίας των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων, των Περιφερειών και των Δήμων στο πλαίσιο της ΚΥΑ 172058/2016 με την οποία η ελληνική νομοθεσία εναρμονίστηκε με την Οδηγία 2012/18/ΕΕ (SEVESO III)

Ενημέρωση του κοινού σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στην ΚΥΑ 172058/2016 (Οδηγία SEVESO III)

Σύμφωνα με σχετικά έγγραφα της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας και την ΚΥΑ 172058/2016, οι  Δ/νσεις Πολιτικής Προστασίας Αποκεντρωμένων Διοικήσεων εμπλέκονται στα ακόλουθα:

• Το Ειδικό ΣΑΤΑΜΕ πριν από την έγκρισή του από τον Γενικό Γραμματέα Πολιτικής Προστασίας, δημοσιοποιείται από το/α οικείο/α Περιφερειακό/ά Συμβούλιο/α έγκαιρα (εντός πέντε (5) ημερών από την παραλαβή του) ώστε το ενδιαφερόμενο κοινό να έχει τη δυνατότητα να διατυπώνει τη γνώμη του
• Αναλαμβάνει την ενημέρωση των πολιτών με βάση τις πληροφορίες των παρ. 1, 2 και 3β του άρθρο 13, καθώς και το εγκεκριμένο από τον Γενικό Γραμματέα Πολιτικής Προστασίας Ειδικό ΣΑΤΑΜΕ της εκάστοτε εγκατάστασης

Σε σχετικά έγγραφα της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας, αναφέρoνται ρόλοι και αρμοδιότητες ορισμένων φορέων όπως της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας και των οργανικών μονάδων Πολιτικής Προστασίας των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων, των Περιφερειών και των Δήμων για την εφαρμογή της ΚΥΑ  172058/2016.

Αρμοδιότητες της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας και των οργανικών μονάδων Πολιτικής Προστασίας των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων, των Περιφερειών και των Δήμων στο πλαίσιο της ΚΥΑ 172058/2016 με την οποία η ελληνική νομοθεσία εναρμονίστηκε με την Οδηγία 2012/18/ΕΕ (SEVESO III)

Ενημέρωση του κοινού σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στην ΚΥΑ 172058/2016 (Οδηγία SEVESO III)

Σύμφωνα με σχετικά έγγραφα της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας και την ΚΥΑ 172058/2016, η  Αυτοτελής Δ/νση Πολιτικής Προστασίας της οικείας Περιφέρειας εμπλέκεται στα ακόλουθα:

• Θεώρηση Φακέλου Κοινοποίησης (αρθ. 6, ΚΥΑ 172058/2016) [όταν πρόκειται για εγκαταστάσεις κατώτερης βαθμίδας]
• Ενημέρωση για πολιτική πρόληψης μεγάλων ατυχημάτων (ΠΠΜΑ) (αρθ. 7, ΚΥΑ 172058/2016) [όταν πρόκειται για εγκαταστάσεις κατώτερης βαθμίδας]
• Πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα (φαινόμενο domino) (άρθ. 8, ΚΥΑ 172058/2016)
• Μελέτες Ασφαλείας (άρθ.9, ΚΥΑ 172058/2016)
• Σχέδια έκτακτης ανάγκης (άρθ. 11, ΚΥΑ 172058/2016)
• Ενημέρωση του κοινού (άρθ.13, ΚΥΑ 172058/2016)
• Ενέργειες των αρμοδίων αρχών μετά από μεγάλο ατύχημα (αρθ. 16, ΚΥΑ 172058/2016)
• Απαγόρευση λειτουργίας εγκατάστασης (άρθ. 18, ΚΥΑ 172058/2016)
• Επιθεωρήσεις-έλεγχοι (άρθ.19, ΚΥΑ 172058/2016), [δύναται να συμμετέχει]
• Ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των αρμόδιων αρχών (άρθ. 23, ΚΥΑ 172058/2016)

Σε σχετικά έγγραφα της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας, αναφέρoνται ρόλοι και αρμοδιότητες ορισμένων φορέων όπως της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας και των οργανικών μονάδων Πολιτικής Προστασίας των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων, των Περιφερειών και των Δήμων για την εφαρμογή της ΚΥΑ  172058/2016.

Αρμοδιότητες της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας και των οργανικών μονάδων Πολιτικής Προστασίας των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων, των Περιφερειών και των Δήμων στο πλαίσιο της ΚΥΑ 172058/2016 με την οποία η ελληνική νομοθεσία εναρμονίστηκε με την Οδηγία 2012/18/ΕΕ (SEVESO III)

Ενημέρωση του κοινού σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στην ΚΥΑ 172058/2016 (Οδηγία SEVESO III)

Σύμφωνα με σχετικά έγγραφα της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας, τα  Γραφεία Πολιτικής Προστασίας Δήμων εμπλέκονται στα ακόλουθα:

• Λαμβάνουν από τη Δ/νση Σχεδιασμού και Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών της ΓΓΠΠ ψηφιακό αντίγραφο των Μελετών Ασφαλείας
• Συνεργάζονται, μεταξύ άλλων φορέων, με τις Αυτοτελείς Δ/νσεις Πολιτικής Προστασίας των Περιφερειών στην κατάρτιση των Ειδικών ΣΑΤΑΜΕ
• Συμμετέχουν στις ασκήσεις ετοιμότητας που διενεργεί η Δ/νση Πολιτικής Προστασίας της οικείας Περιφέρειας σε συνεργασία με το φορέα εκμετάλλευσης και τους λοιπούς συναρμόδιους φορείς
• Σε περίπτωση ατυχήματος, ενημερώνονται για αυτό από τη Δ/νση Πολιτικής Προστασίας της οικείας Περιφέρειας

Σε σχετικά έγγραφα της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας, αναφέρoνται ρόλοι και αρμοδιότητες ορισμένων φορέων όπως της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας και των οργανικών μονάδων Πολιτικής Προστασίας των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων, των Περιφερειών και των Δήμων για την εφαρμογή της ΚΥΑ  172058/2016.

Αρμοδιότητες της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας και των οργανικών μονάδων Πολιτικής Προστασίας των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων, των Περιφερειών και των Δήμων στο πλαίσιο της ΚΥΑ 172058/2016 με την οποία η ελληνική νομοθεσία εναρμονίστηκε με την Οδηγία 2012/18/ΕΕ (SEVESO III)

Ενημέρωση του κοινού σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στην ΚΥΑ 172058/2016 (Οδηγία SEVESO III)

Ο φορέας εκμετάλλευσης υποχρεούται να λαμβάνει όλα τα απαραίτητα μέτρα σύμφωνα με τις απαιτήσεις της κείμενης νομοθεσίας, ιδίως του Ν. 1650/1986 όπως ισχύει, του Ν. 4014/2011, όπως ισχύει, του Ν. 3850/2010, του Ν. 3982/2011 όπως ισχύει, τις υγειονομικές διατάξεις καθώς και τις ειδικότερες διατάξεις που προβλέπονται στην ΚΥΑ 172058/2016, για την πρόληψη των μεγάλων ατυχημάτων και τον περιορισμό των συνεπειών τους στη δημόσια υγεία και στο περιβάλλον. Ο φορέας εκμετάλλευσης υποχρεούται να αποδεικνύει κάθε στιγμή στην αρχή που είναι αρμόδια για τη διενέργεια επιθεωρήσεων ή ελέγχων (τακτικών ή εκτάκτων), σύμφωνα με το άρθρο 19 της ΚΥΑ 172058/2016, ότι έχει λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα που προβλέπονται στην εν λόγω ΚΥΑ.

Νομοθεσία :

Ν. 1650/1986 (όπως ισχύει), Ν. 4014/2011 (όπως ισχύει), Ν. 3850/2010 (όπως ισχύει), Ν. 3982/2011 (όπως ισχύει), ΚΥΑ 172058/2016

Ο φορέας εκμετάλλευσης ως υπόχρεος, σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΚ) 1272/2008, όπως ισχύει, συμπεριλαμβανομένων των κανονιστικών πράξεων που έχουν εκδοθεί σε εφαρμογή αυτού και ειδικότερα της υπ’ αριθ. 3017130/2798/2009 υπουργικής απόφασης (Β΄1843) και της υπ’ αριθ. 3015811/2663/2010 κοινής υπουργικής απόφασης (Β΄1410), για την ορθή ταξινόμηση των επικίνδυνων ουσιών και μειγμάτων έχει περαιτέρω την ευθύνη για την κατάταξη της εγκατάστασης ως ανώτερης ή κατώτερης βαθμίδας, λαμβάνοντας υπόψη τις αντίστοιχες ποσότητες των επικίνδυνων ουσιών που υπάρχουν ή ενδέχεται να υπάρξουν στην εγκατάσταση, καθώς και για την τήρηση των απαιτήσεων που, κατά περίπτωση, προβλέπονται στην ΚΥΑ 172058/2016.

Νομοθεσία :

ΥΑ 3017130/2798/2009, ΚΥΑ 3015811/2663/2010, ΚΥΑ 172058/2016 (άρθ. 5)

Παρατηρήσεις/Οδηγίες :

Θα πρέπει να περιλαμβάνεται σχετική τεκμηρίωση.

Κατάταξη εγκαταστάσεων σε κατώτερη και ανώτερη βαθμίδα

Ο φορέας εκμετάλλευσης προκειμένου να διευκολύνεται στην ταξινόμηση των επικίνδυνων ουσιών για την κατάταξη της εγκατάστασης ως ανώτερης ή κατώτερης βαθμίδας, καθώς και σε κάθε άλλη περίπτωση, έχει τη δυνατότητα, πριν την υποβολή του φακέλου Κοινοποίησης, να αιτείται από τη Διεύθυνση Ενεργειακών, Βιομηχανικών και Χημικών Προϊόντων του Γενικού Χημείου του Κράτους ή/και την οικεία Περιφερειακή Χημική Υπηρεσία, γνωμοδότηση για την ορθή ταξινόμηση των επικίνδυνων ουσιών προσκομίζοντας τα στοιχεία που προβλέπονται στην παράγραφο 1δ του άρθρου 6 της ΚΥΑ 172058/2016. Η γνωμοδότηση αυτή υποβάλλεται από τον φορέα εκμετάλλευσης μαζί με τον φάκελο Κοινοποίησης, σύμφωνα με την παράγραφο 1.1.(δ) του ίδιου άρθρου.

Νομοθεσία :

ΚΥΑ 172058/2016 (άρθ. 5)

Παρατηρήσεις :

Δυνατότητα εφόσον το επιθυμεί ο φορέας εκμετάλλευσης.

Ο φορέας εκμετάλλευσης υποχρεούται να υποβάλλει στην αδειοδοτούσα αρχή, όπως αυτή ορίζεται στην παράγραφο 21 του άρθρου 3 της ΚΥΑ 172058/2016, υπεύθυνη δήλωση του Ν. 1599/1986, όπως ισχύει, με την οποία δηλώνει: α) τις ποσότητες των επικίνδυνων ουσιών και των μειγμάτων που υπάρχουν ή μπορεί να υπάρξουν στην εγκατάσταση και περιλαμβάνονται στο Παράρτημα Ι της ΚΥΑ, καθώς και, β) εάν, σύμφωνα με την ταξινόμηση που διενεργεί σύμφωνα με την υποπαράγραφο 3 και την παράγραφο Β, η εγκατάσταση ανήκει στην ανώτερη βαθμίδα, ή στη κατώτερη βαθμίδα, προσκομίζοντας σχετική τεκμηρίωση σύμφωνα με το παράρτημα Ι της ΚΥΑ 172058/2016 (σημείο 4 των σημειώσεων). Η υπεύθυνη δήλωση συμπληρώνεται από τον φορέα εκμετάλλευσης σύμφωνα με το υπόδειγμα του Παραρτήματος VII της ΚΥΑ 172058/2016 και υποβάλλεται μαζί με το φάκελο Κοινοποίησης σύμφωνα με την παράγραφο 2.1. του άρθρου 6.

Νομοθεσία :

ΚΥΑ 172058/2016 (άρθ. 5)

Υπόδειγμα υπεύθυνης δήλωσης :

Σε κάθε περίπτωση μεταβολής της ταξινόμησης των επικίνδυνων ουσιών, ο φορέας εκμετάλλευσης, ως αποκλειστικά υπεύθυνος για την ταξινόμηση σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΚ) 1272/2008, όπως ισχύει, υποχρεούται να υποβάλλει στην Διεύθυνση Ενεργειακών, Βιομηχανικών και Χημικών Προϊόντων του Γενικού Χημείου του Κράτους και στην οικεία Περιφερειακή Χημική Υπηρεσία, επικαιροποιημένο κατάλογο με τη νέα ταξινόμηση.

Νομοθεσία :

ΚΥΑ 172058/2016 (άρθ. 5)

Παρατηρήσεις :

Εφαρμογή σε περίπτωση μεταβολής της ταξινόμησης των επικίνδυνων ουσιών.

Ο φορέας εκμετάλλευσης υποχρεούται, πριν τη θεώρηση του φακέλου Κοινοποίησης, να προσκομίζει στην αδειοδοτούσα αρχή: α) σε περίπτωση εγκατάστασης κατώτερης βαθμίδας, βεβαίωση της οικείας Πυροσβεστικής Υπηρεσίας ότι έχει κατατεθεί Μελέτη Πυροπροστασίας, ή β) σε περίπτωση υφιστάμενης εγκατάστασης, το εν ισχύ Πιστοποιητικό Πυροπροστασίας.

Νομοθεσία :

ΚΥΑ 172058/2016 (άρθ. 6, παρ. 3.4)

O φορέας εκμετάλλευσης μιας εγκατάστασης, υποχρεούται, ανεξάρτητα αν η εγκατάσταση υπάγεται στην ανώτερη ή κατώτερη βαθμίδα, να υποβάλλει στην αδειοδοτούσα αρχή φάκελο Κοινοποίησης (ΦΚ). Ο φορέας εκμετάλλευσης έχει την ευθύνη ως προς την ακρίβεια, πληρότητα και ορθότητα των στοιχείων και πληροφοριών που περιλαμβάνονται στο ΦΚ. Ο ΦΚ καθώς και η εκάστοτε επικαιροποίησή του, υποβάλλεται σε δύο (2) αντίγραφα σε έντυπη μορφή και δώδεκα (12) αντίγραφα σε ψηφιακή μορφή. Οι χάρτες και τα τοπογραφικά διαγράμματα αποτελούν στοιχεία του φακέλου Κοινοποίησης και συνυποβάλλονται σε δώδεκα (12) αντίγραφα σε ψηφιακή και δώδεκα (12) αντίγραφα σε έντυπη μορφή. Για νέες εγκαταστάσεις, ο ΦΚ υποβάλλεται μαζί με την αίτηση ή/και τα προαπαιτούμενα για τη χορήγηση ή τροποποίηση της άδειας εγκατάστασης ή, εφόσον αυτή δεν προβλέπεται στην κείμενη νομοθεσία, της άδειας λειτουργίας ή της άδειας εκμετάλλευσης, πριν από την έναρξη της κατασκευής ή λειτουργίας της εγκατάστασης, ή πριν από την υλοποίηση των τροποποιήσεων που θα έχουν ως αποτέλεσμα την αλλαγή του καταλόγου επικίνδυνων ουσιών.

Νομοθεσία :

ΚΥΑ 172058/2016 (άρθ. 6)

Οδηγίες :

Οδηγός προετοιμασίας Φακέλου Κοινοποίησης Στοιχείων σε εγκαταστάσεις κατώτερης βαθμίδας

Βλ. επίσης: Καταχώριση κοινοποιήσεων και μελετών ασφαλείας SEVESO (Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Εθνικό Μητρώο Διοικητικών Διαδικασιών)

Στις περιπτώσεις που επέρχεται: α) ουσιαστική αύξηση ή μείωση της ποσότητας ή ουσιαστική μεταβολή της φύσης ή της φυσικής κατάστασης της υπάρχουσας επικίνδυνης ουσίας, όπως τη δήλωσε στο φάκελο Κοινοποίησης ο φορέας εκμετάλλευσης, ή σημαντική μεταβολή των διεργασιών χρήσης της (σε κάθε περίπτωση μεταβολή των ποσοτήτων μεγαλύτερη από 10% ανά κατηγορία κινδύνου του παραρτήματος Ι, Μέρος Ι της ΚΥΑ 172058/2016 και ανά κατονομαζόμενη επικίνδυνη ουσία του παραρτήματος Ι, Μέρος ΙΙ, θεωρείται ουσιαστική), β) μετατροπή εγκατάστασης ή μονάδας η οποία ενδέχεται να έχει σημαντικές επιπτώσεις όσον αφορά τους κινδύνους μεγάλου ατυχήματος, γ) οριστική παύση λειτουργίας ή παροπλισμός της εγκατάστασης ή δ) αλλαγές στις πληροφορίες και στοιχεία που περιλαμβάνονται στο Φάκελο κοινοποίησης (που αναφέρονται στην παράγραφο 1 του αρθ. 6 της ΚΥΑ 172058/2016, εκτός των περιπτώσεων β και γ αυτής), ο φορέας εκμετάλλευσης υποχρεούται να ενημερώνει εκ των προτέρων την αδειοδοτούσα αρχή και επιπλέον στις περιπτώσεις α, β και δ να προβαίνει σε επικαιροποίηση/αναθεώρηση του φακέλου Κοινοποίησης.

Νομοθεσία :

ΚΥΑ 172058/2016 (άρθ. 6, 10)

Στις περιπτώσεις που επέρχεται: α) ουσιαστική αύξηση ή μείωση της ποσότητας ή ουσιαστική μεταβολή της φύσης ή της φυσικής κατάστασης της υπάρχουσας επικίνδυνης ουσίας, όπως τη δήλωσε στο φάκελο Κοινοποίησης ο φορέας εκμετάλλευσης, ή σημαντική μεταβολή των διεργασιών χρήσης της (σε κάθε περίπτωση μεταβολή των ποσοτήτων μεγαλύτερη από 10% ανά κατηγορία κινδύνου του παραρτήματος Ι, Μέρος Ι της ΚΥΑ 172058/2016 και ανά κατονομαζόμενη επικίνδυνη ουσία του παραρτήματος Ι, Μέρος ΙΙ, θεωρείται ουσιαστική), β) μετατροπή εγκατάστασης ή μονάδας η οποία ενδέχεται να έχει σημαντικές επιπτώσεις όσον αφορά τους κινδύνους μεγάλου ατυχήματος, γ) οριστική παύση λειτουργίας ή παροπλισμός της εγκατάστασης ή δ) αλλαγές στις πληροφορίες και στοιχεία που περιλαμβάνονται στο Φάκελο κοινοποίησης (που αναφέρονται στην παράγραφο 1 του αρθ. 6 της ΚΥΑ 172058/2016, εκτός των περιπτώσεων β και γ αυτής), ο φορέας εκμετάλλευσης υποχρεούται να προβαίνει σε επικαιροποίηση/αναθεώρηση του φακέλου Κοινοποίησης. Ο ΦΚ καθώς και η εκάστοτε επικαιροποίησή του, υποβάλλεται σε δύο (2) αντίγραφα σε έντυπη μορφή και δώδεκα (12) αντίγραφα σε ψηφιακή μορφή. Οι χάρτες και τα τοπογραφικά διαγράμματα αποτελούν στοιχεία του φακέλου Κοινοποίησης και συνυποβάλλονται σε δώδεκα (12) αντίγραφα σε ψηφιακή και δώδεκα (12) αντίγραφα σε έντυπη μορφή. Με την επιφύλαξη των παραπάνω, τα στοιχεία και οι πληροφορίες που περιλαμβάνονται στο φάκελο Κοινοποίησης (στις παραγράφους 1 και 1.1. του άρθρου 6 της ΚΥΑ 172058/2016), επανεξετάζονται από τον φορέα εκμετάλλευσης και επικαιροποιούνται τουλάχιστον ανά πενταετία (σύμφωνα με τη διαδικασία των παραγράφων 2 έως 3.4 του άρθρου 6 της ΚΥΑ 172058/2016).

Νομοθεσία :

ΚΥΑ 172058/2016 (άρθ. 6, 10)

Οδηγίες :

Βλ. Οδηγός προετοιμασίας Φακέλου Κοινοποίησης Στοιχείων σε εγκαταστάσεις κατώτερης βαθμίδας

Ο φορέας εκμετάλλευσης μιας εγκατάστασης καταρτίζει υποχρεωτικά, ανεξαρτήτως αν πρόκειται για εγκατάσταση ανώτερης ή κατώτερης βαθμίδας, Έκθεση στην οποία αναφέρεται η οικεία ΠΠΜΑ, καθώς και οι όροι και οι μέθοδοι διασφάλισης της ορθής εφαρμογής της. Η ΠΠΜΑ πρέπει να είναι σχεδιασμένη ώστε να διασφαλίζει υψηλό επίπεδο προστασίας της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος και να είναι ανάλογη προς τους κινδύνους μεγάλου ατυχήματος. Περιλαμβάνει τους γενικούς στόχους και τις αρχές δράσης του φορέα εκμετάλλευσης, τον ρόλο και την ευθύνη της διοίκησης που ασκείται από τον φορέα εκμετάλλευσης, καθώς και την προσήλωση του στη διαρκή βελτίωση του ελέγχου των κινδύνων μεγάλων ατυχημάτων και στη διασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασίας. Η Έκθεση ΠΠΜΑ υποβάλλεται από τον φορέα εκμετάλλευσης στην αδειοδοτούσα αρχή μαζί με το φάκελο κοινοποίησης ή την εκάστοτε τροποποίησή του.

Νομοθεσία :

ΚΥΑ 172058/2016 (άρθ. 7, Παράρτημα ΙΙΙ)

Οδηγίες :

Οδηγός για τη διαχείριση ασφάλειας σε εγκαταστάσεις κατώτερης βαθμίδας

Με την επιφύλαξη του άρθρου 10 της ΚΥΑ 172058/2016, ο φορέας εκμετάλλευσης επανεξετάζει περιοδικά και, όταν απαιτείται, επικαιροποιεί την Έκθεση ΠΠΜΑ, άλλως, σε κάθε περίπτωση επικαιροποιεί την ΕΠΠΜΑ τουλάχιστον ανά πενταετία. Ο φορέας εκμετάλλευσης υποβάλλει, χωρίς καθυστέρηση, στην αδειοδοτούσα αρχή την επικαιροποιημένη ΕΠΠΜΑ, μαζί τον επικαιροποιημένο φάκελο Κοινοποίησης.

Νομοθεσία :

ΚΥΑ 172058/2016 (αρθ. 7, Παράρτημα ΙΙΙ, άρθ. 10)

Βλ. σημείο 11 για επικαιροποίηση ΠΠΜΑ.

Νομοθεσία :

ΚΥΑ 172058/2016 (άρθ. 7, Παράρτημα ΙΙΙ)

Η αδειοδοτούσα αρχή, με βάση τις πληροφορίες που παρέχουν οι φορείς εκμετάλλευσης, ή τις τυχόν πρόσθετες πληροφορίες που παρέχουν μετά από αίτημα της αδειοδοτούσας αρχής ή άλλης συναρμόδιας αρχής, ή τις πληροφορίες που προέκυψαν από τη διενέργεια επιθεωρήσεων, καθορίζει, σε συνεργασία με την αρμόδια Υπηρεσία Περιβάλλοντος της οικείας Περιφέρειας, όλες τις εγκαταστάσεις ή ομάδες εγκαταστάσεων όπου η επικινδυνότητα ή οι συνέπειες μεγάλου ατυχήματος ενδέχεται να αυξάνονται λόγω της γεωγραφικής θέσης και της εγγύτητας αυτών, καθώς και τους καταλόγους επικίνδυνων ουσιών που διαθέτουν. Αν η αδειοδοτούσα αρχή διαθέτει πρόσθετες πληροφορίες, πλέον αυτών που διαβίβασε ο φορέας εκμετάλλευσης, κοινοποιεί τις πληροφορίες αυτές στον εν λόγω φορέα εκμετάλλευσης καθώς και στις συναρμόδιες αρχές.

Νομοθεσία :

ΚΥΑ 172058/2016 (άρθ. 8)

Παρατηρήσεις :

Θα πρέπει να υπάρχει τεκμηρίωση.

Οι φορείς εκμετάλλευσης των εγκαταστάσεων με κίνδυνο φαινομένου ντόμινο, ανταλλάσσουν, μέσω της αδειοδοτούσας αρχής κατάλληλες πληροφορίες για τις εν λόγω εγκαταστάσεις, με τις οποίες παρέχεται η δυνατότητα να συνεκτιμώνται δεόντως η φύση και η έκταση του συνολικού κινδύνου μεγάλου ατυχήματος στις οικείες ΠΠΜΑ, στα συστήματα διαχείρισης της ασφαλείας, στις μελέτες ασφαλείας και στα εσωτερικά σχέδια έκτακτης ανάγκης, κατά περίπτωση.

Νομοθεσία :

ΚΥΑ 172058/2016 (άρθ. 8)

O φορέας εκμετάλλευσης μιας εγκατάστασης, υποχρεούται να υποβάλλει στην αδειοδοτούσα αρχή φάκελο Κοινοποίησης ο οποίος περιέχει μεταξυ άλλων και περίληψη μη τεχνικού περιεχομένου σε απλή και κατανοητή γλώσσα, ώστε να διευκολύνεται η παροχή από την αδειοδοτούσα αρχή, εύληπτων πληροφοριών στο κοινό. Σε περίπτωση εφαρμογής της παραγράφου 3 του άρθρου 21 της ΚΥΑ 172058/2016, ο φορέας εκμετάλλευσης υποβάλλει προς δημοσιοποίηση στην αδειοδοτούσα αρχή, οικειοθελώς ή μετά από αίτημά της: α) περίληψη μη τεχνικού περιεχομένου, η οποία περιλαμβάνει τουλάχιστον τις γενικές πληροφορίες σχετικά με τους κινδύνους μεγάλων ατυχημάτων και τις πιθανές επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον σε περίπτωση μεγάλου ατυχήματος ή/και β) τροποποιημένο κατάλογο των επικίνδυνων ουσιών που υπάρχουν στην εγκατάσταση. Οι φορείς εκμετάλλευσης των εγκαταστάσεων με κίνδυνο φαινομένου ντόμινο, συνεργάζονται με την αδειοδοτούσα αρχή, το/α οικείο/α Περιφερειακό/α Συμβούλιο/α και την Αυτοτελή Δ/νση Πολιτικής Προστασίας της οικείας Περιφέρειας για την ενημέρωση του κοινού και των γειτονικών δραστηριοτήτων που δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της ΚΥΑ 172058/2016.

Νομοθεσία :

ΚΥΑ 172058/2016 (άρθ. 6,8,13,21)

Πληροφορίες :

• Ενημέρωση - συμμετοχή κοινού
• Οδηγίες προστασίας για το κοινό

Οι φορείς εκμετάλλευσης των εγκαταστάσεων με κίνδυνο φαινομένου ντόμινο, συνεργάζονται με την αδειοδοτούσα αρχή, το/α οικείο/α Περιφερειακό/α Συμβούλιο/α και την Αυτοτελή Δ/νση Πολιτικής Προστασίας της οικείας Περιφέρειας για την παροχή πληροφοριών κατά την κατάρτιση εξωτερικών σχεδίων έκτακτης ανάγκης.

Νομοθεσία :

ΚΥΑ 172058/2016 (άρθ. 8)

Πληροφορίες :

Σχέδια Αντιμετώπισης Τεχνολογικών Ατυχημάτων Μεγάλης Έκτασης (ΣΑΤΑΜΕ)

Οι φορείς εκμετάλλευσης των εγκαταστάσεων με κίνδυνο φαινομένου ντόμινο, συνεργάζονται με την αδειοδοτούσα αρχή, το/α οικείο/α Περιφερειακό/α Συμβούλιο/α και την Αυτοτελή Δ/νση Πολιτικής Προστασίας της οικείας Περιφέρειας και ενημερώνουν σχετικά με τους κινδύνους, τις επιχειρήσεις που δεν υπάγονται στις διατάξεις της ΚΥΑ 172058/2016, αλλά βρίσκονται στο ίδιο βιομηχανικό πάρκο.

Νομοθεσία :

ΚΥΑ 172058/2016 (άρθ. 8)

Οι αρχές που είναι αρμόδιες σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις, για τον χωροταξικό, περιβαλλοντικό και πολεοδομικό σχεδιασμό, μεριμνούν ώστε οι στόχοι της πρόληψης μεγάλων ατυχημάτων και του περιορισμού των συνεπειών τους να λαμβάνονται υπόψη στις πολιτικές χρήσης γης ή σε άλλες σχετικές πολιτικές. Για την υλοποίηση των ανωτέρω στόχων ελέγχεται: α) η ίδρυση νέων εγκαταστάσεων, β) οι μετατροπές στις υφιστάμενες εγκαταστάσεις, γ) οι χωροθετήσεις νέων έργων κοντά σε εγκαταστάσεις, όπως δίκτυα μεταφορών, χώροι δημόσιας χρήσης και οικιστικές ζώνες, όταν η χωροθέτηση ή τα σχετικά έργα ενδέχεται να προκαλέσουν ή να αυξήσουν τον κίνδυνο ενός μεγάλου ατυχήματος είτε να επιδεινώσουν τις επιπτώσεις του. Κατά το σχεδιασμό και την εφαρμογή των πολιτικών χρήσεων γης, οι φορείς εκμετάλλευσης κατά τη διαδικασία των προβλεπόμενων από την κείμενη νομοθεσία σχετικών διαδικασιών διαβούλευσης με το κοινό, υποχρεούνται να παρέχουν στις κατά περίπτωση αρμόδιες αρχές επαρκείς πληροφορίες για την επικινδυνότητα της εγκατάστασης και τεχνικές συμβουλές σχετικά με την εν λόγω επικινδυνότητα, που βασίζονται σε συγκεκριμένη για την κάθε περίπτωση μελέτη ή γενικά κριτήρια. Κάθε φορέας εκμετάλλευσης υποχρεούται για τον σχεδιασμό πολιτικών χρήσεων γης να παρέχει, κατόπιν αιτήματος της αρμόδιας αρχής, επαρκείς πληροφορίες σχετικά με την επικινδυνότητα της εγκατάστασης.

Νομοθεσία :

ΚΥΑ 172058/2016 (άρθ. 12), Ν. 4014/2011 και κανονιστικές πράξεις που έχουν εκδοθεί κατ΄ εξουσιοδότησή του, ΚΥΑ 107017/2006, άλλη σχετική εθνική και ενωσιακή νομοθεσία

Ο φορέας εκμετάλλευσης ύστερα από ένα μεγάλο ατύχημα υποχρεούται με τον πιο πρόσφορο και κατάλληλο τρόπο: α) να ενημερώνει άμεσα την αδειοδοτούσα αρχή, την Αυτοτελή Διεύθυνση Πολιτικής Προστασίας της οικείας Περιφέρειας, τη Δ/νση Σχεδιασμού και Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών της ΓΓΠΠ, την αρμόδια Υπηρεσία της Γενικής Δ/νσης Περιβαλλοντικής Πολιτικής του ΥΠΕΝ και το Αρχηγείο Πυροσβεστικού Σώματος/Διεύθυνση Πυροσβεστικών Επιχειρήσεων και, β) το συντομότερο δυνατόν και πάντως όχι πέραν των τριών (3) μηνών: β.1) να παρέχει στις ανωτέρω αρχές πληροφορίες σχετικά με: αα) τις συνθήκες του ατυχήματος, αβ) τις επικίνδυνες ουσίες που ενέχονται για το ατύχημα, αγ) τα διαθέσιμα στοιχεία για την εκτίμηση των επιπτώσεων του ατυχήματος στην ανθρώπινη υγεία, στο περιβάλλον και στα υλικά αγαθά, αδ) τα ληφθέντα μέτρα έκτακτης ανάγκης, β.2) να πληροφορεί τις προαναφερόμενες αρχές για τα προβλεπόμενα μέτρα σχετικά με: αα) τον μετριασμό των μεσοπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων επιδράσεων του ατυχήματος· αβ) την αποφυγή επανάληψης ίδιου ατυχήματος· γ) να επικαιροποιεί τις παρεχόμενες πληροφορίες, σε περίπτωση που διεξοδικότερη διερεύνηση αποκαλύψει πρόσθετα στοιχεία τα οποία μεταβάλλουν τις εν λόγω πληροφορίες ή τα συμπεράσματα που έχουν προκύψει.

Νομοθεσία :

ΚΥΑ 172058/2016 (άρθ. 15)

Ο φορέας εκμετάλλευσης οφείλει να λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα αποκατάστασης μετά από μεγάλο ατύχημα.

Νομοθεσία :

ΚΥΑ 172058/2016 (άρθ. 5, 11, 16)

Οι φορείς εκμετάλλευσης παρέχουν στην αδειοδοτούσα αρχή και στις συναρμόδιες αρχές κάθε αναγκαία βοήθεια για να διευκολύνουν τις τελευταίες να διενεργούν επιθεωρήσεις και να συγκεντρώνουν όλες τις πληροφορίες που είναι αναγκαίες προκειμένου να εκτελούν τα καθήκοντά τους για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης και ειδικότερα για να μπορούν στο πλαίσιο της αρμοδιότητάς τους σύμφωνα με την παρούσα απόφαση, να εκτιμούν πλήρως την πιθανότητα μεγάλου ατυχήματος και να προσδιορίζουν την έκταση ενδεχόμενης αυξημένης πιθανότητας ή σημαντικότερων μεγάλων ατυχημάτων, να καταρτίζουν εξωτερικό σχέδιο έκτακτης ανάγκης και να λαμβάνουν υπόψη ουσίες που ενδέχεται να χρειάζονται ειδική προσοχή λόγω της φυσικής κατάστασης, των ιδιαίτερων συνθηκών ή της θέσης τους.

Νομοθεσία :

ΚΥΑ 172058/2016 (άρθ. 5, 19)

Πληροφορίες :

Επιθεωρήσεις

Σύμφωνα με το άρθρο 7 της ΚΥΑ 175058/2016, ο φορέας εκμετάλλευσης μιας εγκατάστασης καταρτίζει υποχρεωτικά, ανεξαρτήτως αν πρόκειται για εγκατάσταση ανώτερης ή κατώτερης βαθμίδας, Έκθεση στην οποία αναφέρεται η οικεία Πολιτική Πρόληψης Μεγάλων Ατυχημάτων (ΕΠΠΜΑ), καθώς και οι όροι και οι μέθοδοι διασφάλισης της ορθής εφαρμογής της. Η ΠΠΜΑ πρέπει να είναι σχεδιασμένη ώστε να διασφαλίζει υψηλό επίπεδο προστασίας της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος και να είναι ανάλογη προς τους κινδύνους μεγάλου ατυχήματος.
Περιλαμβάνει τους γενικούς στόχους και τις αρχές δράσης του φορέα εκμετάλλευσης, τον ρόλο και την ευθύνη της διοίκησης που ασκείται από τον φορέα εκμετάλλευσης, καθώς και την προσήλωσή του στη διαρκή βελτίωση του ελέγχου των κινδύνων μεγάλων ατυχημάτων και στη διασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασίας.
Η ΕΠΠΜΑ υποβάλλεται από τον φορέα εκμετάλλευσης στην αδειοδοτούσα αρχή μαζί με το φάκελο κοινοποίησης ή την εκάστοτε τροποποίησή του. Ο φορέας εκμετάλλευσης επανεξετάζει περιοδικά και, όταν απαιτείται, επικαιροποιεί την ΕΠΠΜΑ, άλλως, σε κάθε περίπτωση επικαιροποιεί την ΕΠΠΜΑ τουλάχιστον ανά πενταετία.
Η ΠΠΜΑ εφαρμόζεται με κατάλληλα μέσα, δομές και σύστημα διαχείρισης ασφαλείας, σύμφωνα προς τις απαιτήσεις του παραρτήματος III της ΚΥΑ 175058/2016, και ανάλογα προς τους κινδύνους μεγάλου ατυχήματος και την πολυπλοκότητα της οργάνωσης ή των δραστηριοτήτων της εγκατάστασης.
Για τις εγκαταστάσεις κατώτερης βαθμίδας, η υποχρέωση εφαρμογής της ΠΠΜΑ μπορεί να υλοποιηθεί με άλλα κατάλληλα μέσα, δομές και συστήματα διαχείρισης, ανάλογα προς τους κινδύνους μεγάλου ατυχήματος, λαμβανομένων υπόψη των αρχών που καθορίζονται στο Παράρτημα ΙΙΙ της ΚΥΑ 175058/2016.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προκειμένου να καταγράψει τον τρόπο με τον οποίο εφαρμόζεται η Οδηγία Seveso II για τις εγκαταστάσεις Κατώτερης Βαθμίδας στις χώρες της ΕΕ, ανέθεσε στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Έρευνας JRC ISPRA τη διενέργεια μελέτης με τίτλο «Seveso Lower Tier Establishments Implementation of Article 7 of the Seveso II Directive in the European Union» (2011).
Δεδομένου ότι και η Οδηγία Seveso III στο σημείο αυτό δεν έχει διαφοροποιήσεις σε σχέση με τη Seveso II, κρίνεται ότι η εν λόγω μελέτη και τα συμπεράσματά της είναι χρήσιμα. Παρακάτω παρατίθενται τα βασικά συμπεράσματα της ως άνω μελέτης:

• Ένα αξιοσημείωτο ποσοστό εγκαταστάσεων Κατώτερης Βαθμίδας παρουσιάζουν σημαντικές ελλείψεις στην εφαρμογή της Οδηγίας Seveso ΙΙ λόγω έλλειψης πόρων και αδυναμίας εκτίμησης κινδύνου. Εξ άλλου, σε πολλά κράτη-μέλη οι περισσότερες από τις μισές εγκαταστάσεις Κατώτερης Βαθμίδας είναι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες εκ των πραγμάτων έχουν περιορισμένες δυνατότητες στην εφαρμογή ολοκληρωμένης πολιτικής ασφάλειας.
• Οι κίνδυνοι που υπολείπονται μετά την εφαρμογή κατάλληλων προληπτικών μέτρων (residual risk) και η θέση μιας εγκατάστασης, μπορεί να καταστήσουν τις εγκαταστάσεις Κατώτερης Βαθμίδας σε κάποιες περιπτώσεις περισσότερο επικίνδυνες από εγκαταστάσεις Ανώτερης Βαθμίδας. Μολονότι οι μικρότερες ποσότητες επικίνδυνων ουσιών της κατώτερης βαθμίδας εν γένει συνδέονται με μικρότερους κινδύνους, τα επίπεδα επικινδυνότητας δεν είναι μόνο συνάρτηση της ποσότητας των ουσιών, αλλά και της θέσης της εγκατάστασης και της ικανότητας της επιχείρησης στη διαχείριση κινδύνου.
• Πολλά κράτη-μέλη έχουν θεσπίσει ένα κανονιστικό πλαίσιο απαιτήσεων, πλέον των απαιτήσεων της Οδηγίας. Σε ορισμένα κράτη-μέλη ζητείται μεγαλύτερη εξειδίκευση της Πολιτικής Πρόληψης Μεγάλων Ατυχημάτων (ΠΠΜΑ) μέσω ενός Συστήματος Διαχείρισης Ασφάλειας (ΣΔΑ) και σε άλλα ζητείται Μελέτη Ασφάλειας, με μικρότερες απαιτήσεις σε σχέση με τις εγκαταστάσεις Ανώτερης Βαθμίδας. Τέλος, σε άλλα κράτη-μέλη ζητείται σχεδιασμός έκτακτης ανάγκης και εκτίμηση επικινδυνότητας.
• Στη συντριπτική πλειοψηφία των κρατών-μελών ζητείται ΣΔΑ και στις περιπτώσεις αυτές το ΣΔΑ είναι μέρος της ΠΠΜΑ ή αποτελεί ξεχωριστό απαιτούμενο.
• Τα κράτη-μέλη της ΕΕ μοιράζονται μεταξύ δυο κατευθύνσεων: α) να εφαρμόσουν την Οδηγία με την απαίτηση ΣΔΑ, λιγότερου απαιτητικού σε σχέση με το αναφερόμενο για εγκαταστάσεις Ανώτερης Βαθμίδας και β) να ζητήσουν Μελέτη Ασφάλειας με μειωμένες όμως απαιτήσεις σε σχέση με τα οριζόμενα του άρθρου της οδηγίας για τις εγκαταστάσεις Ανώτερης Βαθμίδας.

Παρακάτω παρουσιάζονται τα συμπεράσματα από σεμινάριο που έλαβε χώρα στην Πράγα το 2009, στο οποίο παρουσιάστηκαν τα αποτελέσματα της εν λόγω μελέτης του JRC ISPRA. Συγκεκριμένα, παρατίθενται πρόσθετες επισημάνσεις, πέρα από τα ως άνω συμπεράσματα της μελέτης για τα οποία υπήρξε συμφωνία:

• Αναγνωρίσθηκε ότι μολονότι στις εγκαταστάσεις Κατώτερης Βαθμίδας γενικά οι απαιτήσεις είναι λιγότερες, σε σχέση με την πρώτη βαθμίδα, στις περιπτώσεις αυξημένου κινδύνου, λόγω επικίνδυνης ουσίας ή δυσμενούς θέσης της εγκατάστασης, η τήρηση της νομοθεσίας οδηγεί σε δυσανάλογα μεγάλη επιβάρυνση των επιχειρήσεων λόγω έλλειψης πόρων και χαμηλού επιπέδου οργάνωσης.
• Επισημάνθηκε η ανάγκη για εκτίμηση κινδύνου που σε αρκετές περιπτώσεις έχει συμπεριληφθεί στη νομοθεσία κρατών-μελών. Οπωσδήποτε οι απαιτήσεις σε πόρους και η εξειδίκευση στελεχών για την εκτίμηση κινδύνου αποτελεί δύσκολο καθήκον για τις επιχειρήσεις.
• Διαπιστώθηκε ότι υπάρχει ανομοιομορφία ανάμεσα στα κράτη-μέλη αναφορικά με την ερμηνεία της ΠΠΜΑ και του ΣΔΑ, όπως ορίζονται στην Οδηγία. Ιδιαίτερα παρατηρήθηκαν αποκλίσεις στο περιεχόμενο της εφαρμογής της πολιτικής σε αναλογία με τους κινδύνους.

Για τις εγκαταστάσεις Κατώτερης Βαθμίδας που υπάγονται στην ΚΥΑ 175058/2016 (βλ. παραπάνω «Προβλέψεις Νομοθεσίας»), ζητείται ρητά η υποβολή Έκθεσης Πολιτικής Πρόληψης Μεγάλων Ατυχημάτων (ΕΠΠΜΑ) για την εξειδίκευση της οποίας στην ΚΥΑ δεν περιλαμβάνεται αναλυτική αναφορά, ανάλογη με αυτήν που ζητείται για τις εγκαταστάσεις Ανώτερης Βαθμίδας (Μελέτη Ασφάλειας). Εκ παραλλήλου ορίζεται ότι η ΠΠΜΑ θα πρέπει να διασφαλίζει υψηλό επίπεδο προστασίας και να είναι ανάλογη προς τους κινδύνους μεγάλου ατυχήματος, τις δραστηριότητες και την πολυπλοκότητα της εγκατάστασης και συνεπώς επαφίεται στα κράτη-μέλη η ευθύνη να ορίσουν κατάλληλο κανονιστικό πλαίσιο, με βάση την αρχή της επικουρικότητας, ώστε να τηρούνται οι ως άνω κατευθύνσεις.
Μολονότι οι μικρότερες ποσότητες επικίνδυνων ουσιών της Κατώτερης Βαθμίδας συνδέονται με μικρότερους κινδύνους, τα επίπεδα επικινδυνότητας είναι συνάρτηση της φύσης και της ποσότητας των αποθηκευόμενων ουσιών, αλλά και της θέσης της εγκατάστασης, καθώς και της ικανότητας της επιχείρησης στη διαχείριση κινδύνου. Επομένως, οι εγκαταστάσεις Κατώτερης Βαθμίδας ενδέχεται να παρουσιάζουν μεγάλη επικινδυνότητα.
Από την εμπειρία εφαρμογής της οδηγίας Seveso στην ΕΕ (βλ. παραπάνω «Εμπειρία από Χώρες της ΕΕ»), στην πλειοψηφία των κρατών-μελών έχει θεσπιστεί η απαίτηση εκπόνησης Συστήματος Διαχείρισης Ασφάλειας (ΣΔΑ), λιγότερου απαιτητικού σε σχέση με το αναφερόμενο για εγκαταστάσεις Ανώτερης Βαθμίδας, ενώ επιπρόσθετα σε πολλά κράτη-μέλη ζητείται Μελέτη Ασφάλειας, με μειωμένες όμως απαιτήσεις σε σχέση με τα οριζόμενα του άρθρου 9 της οδηγίας για τις εγκαταστάσεις Ανώτερης Βαθμίδας.
Με βάση τα παραπάνω και στο πλαίσιο έργων που ανέθεσε το Υπουργείο Εργασίας σε πανεπιστημιακά και ερευνητικά ιδρύματα από το 2008 και μετά, αναπτύχθηκε Μεθοδολογία Αξιολόγησης των Εκθέσεων Κοινοποίησης Στοιχείων για τις εγκαταστάσεις Κατώτερης Βαθμίδας, στην οποία εξειδικεύεται η εφαρμογή της Διαχείρισης Ασφάλειας ανάλογα με τους κινδύνους που απορρέουν από την αποθήκευση επικίνδυνων ουσιών στις εν λόγω εγκαταστάσεις. Η ως άνω Μεθοδολογία Αξιολόγησης αναπτύχθηκε στο πλαίσιο προγραμμάτων που ανατέθηκαν από το Υπουργείο Εργασίας το 2008, το 2012 και το 2016 από κοινού στα Ιδρύματα Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ), ΕΚΕΦΕ «ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ» και Πολυτεχνείο Κρήτης και ακολούθως το 2019 και το 2021 σε προγράμματα που ανατέθηκαν στο ΕΜΠ. Για το ΕΜΠ Επιστημονικοί Υπεύθυνοι σε επί μέρους προγράμματα ήταν οι Καθηγητές Νικόλαος – Χρήστος Μαρκάτος, Ιωάννης Ζιώμας και Νικόλαος Μαρμαράς, για το ΕΚΕΦΕ «ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ» ο Δρ. Ιωάννης Παπάζογλου και η Δρ. Όλγα Ανεζίρη και για το Πολυτεχνείο Κρήτης ο Δρ. Γεώργιος Παπαδάκης.
Επισημαίνεται ότι η μεθοδολογία αυτή αφορά αποκλειστικά σε θέματα αρμοδιότητας του Υπουργείου Εργασίας, όπως αυτές προσδιορίζονται στην ΚΥΑ 172058/2016.
Από την αξιολόγηση Εκθέσεων Κοινοποίησης Στοιχείων εγκαταστάσεων κατώτερης βαθμίδας στο πλαίσιο των παραπάνω προγραμμάτων διαπιστώθηκαν σε ορισμένες περιπτώσεις ελλείψεις που αφορούσαν είτε στην απουσία ΠΠΜΑ, είτε στην απουσία ενός ΣΔΑ που να περιλαμβάνει βασικά θέματα όπως η οργάνωση ασφάλειας, γραπτές διαδικασίες ασφάλειας, σχεδιασμό έκτακτης ανάγκης κ.ά.
Με βάση την ως άνω μεθοδολογία, δίδονται στους ακόλουθους καταλόγους ελέγχου οδηγίες για τη διαχείριση ασφάλειας για τις εγκαταστάσεις Κατώτερης Βαθμίδας για θέματα αρμοδιότητας του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης. 

Οι κατάλογοι ελέγχου συντάχθηκαν από τους Μιχαήλ Χριστόλη (τεχνικό σύμβουλο για θέματα ασφάλειας) και Δρ Παρασκευή Γεωργιάδου (ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε.), στο πλαίσιο του έργου “Διαδικτυακή Πλατφόρμα e-Help Desk για την Υ.Α.Ε. / Ψηφιακά εργαλεία & υπηρεσίες της Δ/νσης Υγείας & Ασφάλειας στην Εργασία – Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης”. 

Συνιστάται η εκπόνηση γραπτής διαδικασίας για την επιλογή και διαχείριση των εξωτερικών εργολάβων στην οποία να προσδιορίζεται η πολιτική της εταιρείας σε όλα τα σχετικά θέματα, όπως οι προϋποθέσεις για τη συμπλήρωση των συνεργείων, η εγκατάσταση και η επίβλεψη του εργολάβου, η εκπαίδευση, η παροχή Μέσων Ατομικής Προστασίας (ΜΑΠ), κ.ά.
Βλ. και B.A.M.E. Ειδικά θέματα: Διαχείριση υπεργολάβων

Το ΕΣΕΑ πρέπει να περιλαμβάνει το σύνολο των δράσεων και ενεργειών για την αντιμετώπιση έκτακτων καταστάσεων και να αναθεωρείται σε τακτά διαστήματα ή όταν προκύπτει ανάγκη διορθωτικών αλλαγών.
Βλ. επίσης B.A.M.E. Ειδικά θέματα: Σχέδιο Εκκένωσης

Ο φορέας εκμετάλλευσης υποχρεούται να λαμβάνει όλα τα απαραίτητα μέτρα σύμφωνα με τις απαιτήσεις της κείμενης νομοθεσίας, ιδίως του Ν. 1650/1986 όπως ισχύει, του Ν. 4014/2011, όπως ισχύει, του Ν. 3850/2010, του Ν. 3982/2011 όπως ισχύει, τις υγειονομικές διατάξεις καθώς και τις ειδικότερες διατάξεις που προβλέπονται στην ΚΥΑ 172058/2016, για την πρόληψη των μεγάλων ατυχημάτων και τον περιορισμό των συνεπειών τους στη δημόσια υγεία και στο περιβάλλον. Ο φορέας εκμετάλλευσης υποχρεούται να αποδεικνύει κάθε στιγμή στην αρχή που είναι αρμόδια για τη διενέργεια επιθεωρήσεων ή ελέγχων (τακτικών ή εκτάκτων), σύμφωνα με το άρθρο 19 της ΚΥΑ 172058/2016, ότι έχει λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα που προβλέπονται στην εν λόγω ΚΥΑ.

Νομοθεσία :

Ν. 1650/1986 (όπως ισχύει), Ν. 4014/2011 (όπως ισχύει), Ν. 3850/2010 (όπως ισχύει), Ν. 3982/2011 (όπως ισχύει), ΚΥΑ 172058/2016

Ο φορέας εκμετάλλευσης ως υπόχρεος, σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΚ) 1272/2008, όπως ισχύει, συμπεριλαμβανομένων των κανονιστικών πράξεων που έχουν εκδοθεί σε εφαρμογή αυτού και ειδικότερα της υπ’ αριθ. 3017130/2798/2009 υπουργικής απόφασης (Β΄1843) και της υπ’ αριθ. 3015811/2663/2010 κοινής υπουργικής απόφασης (Β΄1410), για την ορθή ταξινόμηση των επικίνδυνων ουσιών και μειγμάτων έχει περαιτέρω την ευθύνη για την κατάταξη της εγκατάστασης ως ανώτερης ή κατώτερης βαθμίδας, λαμβάνοντας υπόψη τις αντίστοιχες ποσότητες των επικίνδυνων ουσιών που υπάρχουν ή ενδέχεται να υπάρξουν στην εγκατάσταση, καθώς και για την τήρηση των απαιτήσεων που, κατά περίπτωση, προβλέπονται στην ΚΥΑ 172058/2016.

Νομοθεσία :

ΥΑ 3017130/2798/2009, ΚΥΑ 3015811/2663/2010, ΚΥΑ 172058/2016 (άρθ. 5)

Παρατηρήσεις/Οδηγίες :

Θα πρέπει να περιλαμβάνεται σχετική τεκμηρίωση.

Κατάταξη εγκαταστάσεων σε κατώτερη και ανώτερη βαθμίδα

Ο φορέας εκμετάλλευσης προκειμένου να διευκολύνεται στην ταξινόμηση των επικίνδυνων ουσιών για την κατάταξη της εγκατάστασης ως ανώτερης ή κατώτερης βαθμίδας, καθώς και σε κάθε άλλη περίπτωση, έχει τη δυνατότητα, πριν την υποβολή του φακέλου Κοινοποίησης, να αιτείται από τη Διεύθυνση Ενεργειακών, Βιομηχανικών και Χημικών Προϊόντων του Γενικού Χημείου του Κράτους ή/και την οικεία Περιφερειακή Χημική Υπηρεσία, γνωμοδότηση για την ορθή ταξινόμηση των επικίνδυνων ουσιών προσκομίζοντας τα στοιχεία που προβλέπονται στην παράγραφο 1δ του άρθρου 6 της ΚΥΑ 172058/2016. Η γνωμοδότηση αυτή υποβάλλεται από τον φορέα εκμετάλλευσης μαζί με τον φάκελο Κοινοποίησης, σύμφωνα με την παράγραφο 1.1.(δ) του ίδιου άρθρου.

Νομοθεσία :

ΚΥΑ 172058/2016 (άρθ. 5)

Παρατηρήσεις :

Δυνατότητα εφόσον το επιθυμεί ο φορέας εκμετάλλευσης.

Ο φορέας εκμετάλλευσης υποχρεούται να υποβάλλει στην αδειοδοτούσα αρχή, όπως αυτή ορίζεται στην παράγραφο 21 του άρθρου 3 της ΚΥΑ 172058/2016, υπεύθυνη δήλωση του Ν. 1599/1986, όπως ισχύει, με την οποία δηλώνει: α) τις ποσότητες των επικίνδυνων ουσιών και των μειγμάτων που υπάρχουν ή μπορεί να υπάρξουν στην εγκατάσταση και περιλαμβάνονται στο Παράρτημα Ι της ΚΥΑ, καθώς και, β) εάν, σύμφωνα με την ταξινόμηση που διενεργεί σύμφωνα με την υποπαράγραφο 3 και την παράγραφο Β, η εγκατάσταση ανήκει στην ανώτερη βαθμίδα, ή στη κατώτερη βαθμίδα, προσκομίζοντας σχετική τεκμηρίωση σύμφωνα με το παράρτημα Ι της ΚΥΑ 172058/2016 (σημείο 4 των σημειώσεων). Η υπεύθυνη δήλωση συμπληρώνεται από τον φορέα εκμετάλλευσης σύμφωνα με το υπόδειγμα του Παραρτήματος VII της ΚΥΑ 172058/2016 και υποβάλλεται μαζί με το φάκελο Κοινοποίησης σύμφωνα με την παράγραφο 2.1. του άρθρου 6.

Νομοθεσία :

ΚΥΑ 172058/2016 (άρθ. 5)

Υπόδειγμα υπεύθυνης δήλωσης :

Παράρτημα VII της ΚΥΑ 172058/2016

Σε κάθε περίπτωση μεταβολής της ταξινόμησης των επικίνδυνων ουσιών, ο φορέας εκμετάλλευσης, ως αποκλειστικά υπεύθυνος για την ταξινόμηση σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΚ) 1272/2008, όπως ισχύει, υποχρεούται να υποβάλλει στην Διεύθυνση Ενεργειακών, Βιομηχανικών και Χημικών Προϊόντων του Γενικού Χημείου του Κράτους και στην οικεία Περιφερειακή Χημική Υπηρεσία, επικαιροποιημένο κατάλογο με τη νέα ταξινόμηση.

Νομοθεσία :

ΚΥΑ 172058/2016 (άρθ. 5)

Παρατηρήσεις :

Εφαρμογή σε περίπτωση μεταβολής της ταξινόμησης των επικίνδυνων ουσιών.

Ο φορέας εκμετάλλευσης υποχρεούται, πριν τη θεώρηση του φακέλου Κοινοποίησης, να προσκομίζει στην αδειοδοτούσα αρχή: α) σε περίπτωση εγκατάστασης κατώτερης βαθμίδας, βεβαίωση της οικείας Πυροσβεστικής Υπηρεσίας ότι έχει κατατεθεί Μελέτη Πυροπροστασίας, ή β) σε περίπτωση υφιστάμενης εγκατάστασης, το εν ισχύ Πιστοποιητικό Πυροπροστασίας.

Νομοθεσία :

ΚΥΑ 172058/2016 (άρθ. 6, παρ. 3.4)

O φορέας εκμετάλλευσης μιας εγκατάστασης, υποχρεούται, ανεξάρτητα αν η εγκατάσταση υπάγεται στην ανώτερη ή κατώτερη βαθμίδα, να υποβάλλει στην αδειοδοτούσα αρχή φάκελο Κοινοποίησης (ΦΚ). Ο φορέας εκμετάλλευσης έχει την ευθύνη ως προς την ακρίβεια, πληρότητα και ορθότητα των στοιχείων και πληροφοριών που περιλαμβάνονται στο ΦΚ. Ο ΦΚ καθώς και η εκάστοτε επικαιροποίησή του, υποβάλλεται σε δύο (2) αντίγραφα σε έντυπη μορφή και δώδεκα (12) αντίγραφα σε ψηφιακή μορφή. Οι χάρτες και τα τοπογραφικά διαγράμματα αποτελούν στοιχεία του φακέλου Κοινοποίησης και συνυποβάλλονται σε δώδεκα (12) αντίγραφα σε ψηφιακή και δώδεκα (12) αντίγραφα σε έντυπη μορφή. Για νέες εγκαταστάσεις, ο ΦΚ υποβάλλεται μαζί με την αίτηση ή/και τα προαπαιτούμενα για τη χορήγηση ή τροποποίηση της άδειας εγκατάστασης ή, εφόσον αυτή δεν προβλέπεται στην κείμενη νομοθεσία, της άδειας λειτουργίας ή της άδειας εκμετάλλευσης, πριν από την έναρξη της κατασκευής ή λειτουργίας της εγκατάστασης, ή πριν από την υλοποίηση των τροποποιήσεων που θα έχουν ως αποτέλεσμα την αλλαγή του καταλόγου επικίνδυνων ουσιών. Στις περιπτώσεις εγκαταστάσεων ανώτερης βαθμίδας, ο φορέας εκμετάλλευσης έχει τη δυνατότητα να υποβάλλει την Κοινοποίηση μαζί με τη Μελέτη Ασφαλείας.

Νομοθεσία :

ΚΥΑ 172058/2016 (άρθ. 6)

Οδηγίες :

Οδηγός προετοιμασίας Φακέλου Κοινοποίησης Στοιχείων σε εγκαταστάσεις ανώτερης βαθμίδας

Βλ. επίσης: Καταχώριση κοινοποιήσεων και μελετών ασφαλείας SEVESO (Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Εθνικό Μητρώο Διοικητικών Διαδικασιών)

Στις περιπτώσεις που επέρχεται: α) ουσιαστική αύξηση ή μείωση της ποσότητας ή ουσιαστική μεταβολή της φύσης ή της φυσικής κατάστασης της υπάρχουσας επικίνδυνης ουσίας, όπως τη δήλωσε στο φάκελο Κοινοποίησης ο φορέας εκμετάλλευσης, ή σημαντική μεταβολή των διεργασιών χρήσης της (σε κάθε περίπτωση μεταβολή των ποσοτήτων μεγαλύτερη από 10% ανά κατηγορία κινδύνου του παραρτήματος Ι, Μέρος Ι της ΚΥΑ 172058/2016 και ανά κατονομαζόμενη επικίνδυνη ουσία του παραρτήματος Ι, Μέρος ΙΙ, θεωρείται ουσιαστική), β) μετατροπή εγκατάστασης ή μονάδας η οποία ενδέχεται να έχει σημαντικές επιπτώσεις όσον αφορά τους κινδύνους μεγάλου ατυχήματος, γ) οριστική παύση λειτουργίας ή παροπλισμός της εγκατάστασης ή δ) αλλαγές στις πληροφορίες και στοιχεία που περιλαμβάνονται στο Φάκελο κοινοποίησης (που αναφέρονται στην παράγραφο 1 του αρθ. 6 της ΚΥΑ 172058/2016, εκτός των περιπτώσεων β και γ αυτής), ο φορέας εκμετάλλευσης υποχρεούται να ενημερώνει εκ των προτέρων την αδειοδοτούσα αρχή και επιπλέον στις περιπτώσεις α, β και δ να προβαίνει σε επικαιροποίηση/αναθεώρηση του φακέλου Κοινοποίησης.

Νομοθεσία :

ΚΥΑ 172058/2016 (άρθ. 6, 10)

Στις περιπτώσεις που επέρχεται: α) ουσιαστική αύξηση ή μείωση της ποσότητας ή ουσιαστική μεταβολή της φύσης ή της φυσικής κατάστασης της υπάρχουσας επικίνδυνης ουσίας, όπως τη δήλωσε στο φάκελο Κοινοποίησης ο φορέας εκμετάλλευσης, ή σημαντική μεταβολή των διεργασιών χρήσης της (σε κάθε περίπτωση μεταβολή των ποσοτήτων μεγαλύτερη από 10% ανά κατηγορία κινδύνου του παραρτήματος Ι, Μέρος Ι της ΚΥΑ 172058/2016 και ανά κατονομαζόμενη επικίνδυνη ουσία του παραρτήματος Ι, Μέρος ΙΙ, θεωρείται ουσιαστική), β) μετατροπή εγκατάστασης ή μονάδας η οποία ενδέχεται να έχει σημαντικές επιπτώσεις όσον αφορά τους κινδύνους μεγάλου ατυχήματος, γ) οριστική παύση λειτουργίας ή παροπλισμός της εγκατάστασης ή δ) αλλαγές στις πληροφορίες και στοιχεία που περιλαμβάνονται στο Φάκελο κοινοποίησης (που αναφέρονται στην παράγραφο 1 του αρθ. 6 της ΚΥΑ 172058/2016, εκτός των περιπτώσεων β και γ αυτής), ο φορέας εκμετάλλευσης υποχρεούται να προβαίνει σε επικαιροποίηση/αναθεώρηση του φακέλου Κοινοποίησης. Ο ΦΚ καθώς και η εκάστοτε επικαιροποίησή του, υποβάλλεται σε δύο (2) αντίγραφα σε έντυπη μορφή και δώδεκα (12) αντίγραφα σε ψηφιακή μορφή. Οι χάρτες και τα τοπογραφικά διαγράμματα αποτελούν στοιχεία του φακέλου Κοινοποίησης και συνυποβάλλονται σε δώδεκα (12) αντίγραφα σε ψηφιακή και δώδεκα (12) αντίγραφα σε έντυπη μορφή. Με την επιφύλαξη των παραπάνω, τα στοιχεία και οι πληροφορίες που περιλαμβάνονται στο φάκελο Κοινοποίησης (στις παραγράφους 1 και 1.1. του άρθρου 6 της ΚΥΑ 172058/2016), επανεξετάζονται από τον φορέα εκμετάλλευσης και επικαιροποιούνται τουλάχιστον ανά πενταετία (σύμφωνα με τη διαδικασία των παραγράφων 2 έως 3.4 του άρθρου 6 της ΚΥΑ 172058/2016).

Νομοθεσία :

ΚΥΑ 172058/2016 (άρθ. 6, 10)

Οδηγίες :

Οδηγός προετοιμασίας Φακέλου Κοινοποίησης Στοιχείων σε εγκαταστάσεις ανώτερης βαθμίδας

Ο φορέας εκμετάλλευσης εγκατάστασης ανώτερης βαθμίδας, υποχρεούται να υποβάλλει στην αδειοδοτούσα αρχή, μαζί με την αίτηση για τη χορήγηση άδειας εγκατάστασης, ανανέωσης ή τροποποίησης της άδειας αυτής, άδειας λειτουργίας ή εκμετάλλευσης ή άλλης σχετικής έγκρισης ή βεβαίωσης σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία, Μελέτη Ασφαλείας με την οποία πρέπει να καταδεικνύεται ότι: α) εφαρμόζεται, σύμφωνα με τα στοιχεία του παραρτήματος III της ΚΥΑ 172058/2016 Πολιτική Πρόληψης Μεγάλων Ατυχημάτων και Σύστημα Διαχείρισης της Ασφαλείας για την υλοποίησή της, β) έχουν προσδιορισθεί οι κίνδυνοι μεγάλου ατυχήματος και τα σενάρια πιθανών μεγάλων ατυχημάτων και έχουν ληφθεί τα απαραίτητα μέτρα για την πρόληψη και τον περιορισμό των συνεπειών τους στη δημόσια υγεία και το περιβάλλον, γ) ο σχεδιασμός, η κατασκευή, η λειτουργία και η συντήρηση κάθε μονάδας, χώρου αποθήκευσης, εξοπλισμού και υποδομής που συνδέονται με τη λειτουργία της και έχουν σχέση με τους κινδύνους μεγάλου ατυχήματος εντός της εγκατάστασης, παρέχουν επαρκή αξιοπιστία και ασφάλεια, δ) έχουν καταρτιστεί εσωτερικά σχέδια έκτακτης ανάγκης και παρέχουν τις πληροφορίες που καθιστούν δυνατή την κατάρτιση του εξωτερικού σχεδίου έκτακτης ανάγκης, ε) εξασφαλίζεται επαρκής πληροφόρηση των αρμόδιων αρχών σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία, ώστε να αποφασίζουν σχετικά με τη χωροθέτηση νέων δραστηριοτήτων ή έργων κοντά σε υφιστάμενες εγκαταστάσεις, στ) σε περίπτωση εγγύτητας της εγκατάστασης με άλλες εγκαταστάσεις που υπάγονται στις διατάξεις της παρούσας, έχει συνεκτιμηθεί δεόντως η φύση και η έκταση κινδύνου ενός συνολικού ατυχήματος μεγάλης έκτασης (φαινόμενο domino). Η ΜΑ καθώς και κάθε μεταγενέστερη επικαιροποίησή της υποβάλλεται σε δύο (2) αντίγραφα σε έντυπη μορφή και δώδεκα (12) αντίγραφα σε ψηφιακή μορφή.

Νομοθεσία :

ΚΥΑ 172058/2016 (άρθ. 9, Παραρτήματα ΙΙ, ΙΙΙ)

Οδηγίες :

• Οδηγός για τη διαχείριση ασφάλειας σε εγκαταστάσεις ανώτερης βαθμίδας
• Β.Α.Μ.Ε. Ειδικά θέματα: Διαχείριση υπεργολάβων
• Β.Α.Μ.Ε. Ειδικά θέματα: Σχέδιο εκκένωσης

Βλ. επίσης: Καταχώριση κοινοποιήσεων και μελετών ασφαλείας SEVESO (Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Εθνικό Μητρώο Διοικητικών Διαδικασιών)

Με την επιφύλαξη του άρθρου 10 της ΚΥΑ 172058/2016, ο φορέας εκμετάλλευσης επανεξετάζει περιοδικά και, όταν χρειάζεται, επικαιροποιεί τη ΜΑ, τουλάχιστον ανά πενταετία. Ο φορέας εκμετάλλευσης επανεξετάζει και, όταν χρειάζεται, επικαιροποιεί τη ΜΑ μετά από μεγάλο ατύχημα στην εγκατάστασή του, και οποιαδήποτε άλλη στιγμή, με πρωτοβουλία του φορέα εκμετάλλευσης ή μετά από αίτημα της αδειοδοτούσας αρχής ή άλλης συναρμόδιας αρχής σε συνεννόηση με την αδειοδοτούσα αρχή, όταν το δικαιολογούν νέα δεδομένα ή νέες τεχνολογικές γνώσεις σχετικά με την ασφάλεια, συμπεριλαμβανομένης της γνώσης που προκύπτει από την ανάλυση των ατυχημάτων ή, στο μέτρο του δυνατού, των «παρ’ ολίγον ατυχημάτων», και της εξέλιξης των γνώσεων σχετικά με την εκτίμηση των κινδύνων. Η επικαιροποιημένη ΜΑ διαβιβάζεται χωρίς καθυστέρηση στην αδειοδοτούσα αρχή.

Νομοθεσία :

ΚΥΑ 172058/2016 (άρθ. 9,10,11 Παραρτήματα ΙΙ, ΙΙΙ)

Οδηγίες :

• Οδηγός για τη διαχείριση ασφάλειας σε εγκαταστάσεις ανώτερης βαθμίδας
• Β.Α.Μ.Ε. Ειδικά θέματα: Διαχείριση υπεργολάβων
• Β.Α.Μ.Ε. Ειδικά θέματα: Σχέδιο εκκένωσης

Για κάθε εγκατάσταση ανώτερης βαθμίδας ο φορέας εκμετάλλευσης υποχρεούται να παρέχει τις απαραίτητες πληροφορίες στην Αυτοτελή Δ/νση Πολιτικής Προστασίας της οικείας Περιφέρειας, ώστε αυτή να είναι σε θέση να καταρτίζει εξωτερικό σχέδιο έκτακτης ανάγκης. Για τις νέες εγκαταστάσεις, οι φορείς εκμετάλλευσης συμμορφώνονται με τις ανωτέρω υποχρεώσεις πριν από την έναρξη της λειτουργίας τους, ή πριν από τις τροποποιήσεις τους που θα έχουν ως αποτέλεσμα την αλλαγή του καταλόγου επικίνδυνων ουσιών.

Νομοθεσία :

ΚΥΑ 172058/2016 (άρθ. 11)

Οδηγίες :

Σχέδια Αντιμετώπισης Τεχνολογικών Ατυχημάτων Μεγάλης Έκτασης (ΣΑΤΑΜΕ)

Η Αυτοτελής Δ/νση Πολιτικής Προστασίας της Περιφέρειας εριμνά για τη διενέργεια ασκήσεων ετοιμότητας σε συνεργασία με τον φορέα εκμετάλλευσης και τους συναρμόδιους φορείς, για την εφαρμογή και την εκπαίδευση στο Ειδικό ΣΑΤΑΜΕ.Νομοθεσία :

ΚΥΑ 172058/2016 (άρθ. 11)

Οδηγίες :

Σχέδια Αντιμετώπισης Τεχνολογικών Ατυχημάτων Μεγάλης Έκτασης (ΣΑΤΑΜΕ)

Η αδειοδοτούσα αρχή, με βάση τις πληροφορίες που παρέχουν οι φορείς εκμετάλλευσης, ή τις τυχόν πρόσθετες πληροφορίες που παρέχουν μετά από αίτημα της αδειοδοτούσας αρχής ή άλλης συναρμόδιας αρχής, ή τις πληροφορίες που προέκυψαν από τη διενέργεια επιθεωρήσεων, καθορίζει, σε συνεργασία με την αρμόδια Υπηρεσία Περιβάλλοντος της οικείας Περιφέρειας, όλες τις εγκαταστάσεις ή ομάδες εγκαταστάσεων όπου η επικινδυνότητα ή οι συνέπειες μεγάλου ατυχήματος ενδέχεται να αυξάνονται λόγω της γεωγραφικής θέσης και της εγγύτητας αυτών, καθώς και τους καταλόγους επικίνδυνων ουσιών που διαθέτουν. Αν η αδειοδοτούσα αρχή διαθέτει πρόσθετες πληροφορίες, πλέον αυτών που διαβίβασε ο φορέας εκμετάλλευσης, κοινοποιεί τις πληροφορίες αυτές στον εν λόγω φορέα εκμετάλλευσης καθώς και στις συναρμόδιες αρχές.

Νομοθεσία :

ΚΥΑ 172058/2016 (άρθ. 8)

Παρατηρήσεις :

Θα πρέπει να υπάρχει τεκμηρίωση.

Οι φορείς εκμετάλλευσης των εγκαταστάσεων με κίνδυνο φαινομένου ντόμινο, ανταλλάσσουν, μέσω της αδειοδοτούσας αρχής κατάλληλες πληροφορίες για τις εν λόγω εγκαταστάσεις, με τις οποίες παρέχεται η δυνατότητα να συνεκτιμώνται δεόντως η φύση και η έκταση του συνολικού κινδύνου μεγάλου ατυχήματος στις οικείες ΠΠΜΑ, στα συστήματα διαχείρισης της ασφαλείας, στις μελέτες ασφαλείας και στα εσωτερικά σχέδια έκτακτης ανάγκης, κατά περίπτωση.

Νομοθεσία :

ΚΥΑ 172058/2016 (άρθ. 8)

O φορέας εκμετάλλευσης μιας εγκατάστασης, υποχρεούται να υποβάλλει στην αδειοδοτούσα αρχή φάκελο Κοινοποίησης ο οποίος περιέχει μεταξυ άλλων και περίληψη μη τεχνικού περιεχομένου σε απλή και κατανοητή γλώσσα, ώστε να διευκολύνεται η παροχή από την αδειοδοτούσα αρχή, εύληπτων πληροφοριών στο κοινό. Σε περίπτωση εφαρμογής της παραγράφου 3 του άρθρου 21 της ΚΥΑ 172058/2016, ο φορέας εκμετάλλευσης υποβάλλει προς δημοσιοποίηση στην αδειοδοτούσα αρχή, οικειοθελώς ή μετά από αίτημά της: α) περίληψη μη τεχνικού περιεχομένου, η οποία περιλαμβάνει τουλάχιστον τις γενικές πληροφορίες σχετικά με τους κινδύνους μεγάλων ατυχημάτων και τις πιθανές επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον σε περίπτωση μεγάλου ατυχήματος ή/και β) τροποποιημένο κατάλογο των επικίνδυνων ουσιών που υπάρχουν στην εγκατάσταση. Οι φορείς εκμετάλλευσης των εγκαταστάσεων με κίνδυνο φαινομένου ντόμινο, συνεργάζονται με την αδειοδοτούσα αρχή, το/α οικείο/α Περιφερειακό/α Συμβούλιο/α και την Αυτοτελή Δ/νση Πολιτικής Προστασίας της οικείας Περιφέρειας για την ενημέρωση του κοινού και των γειτονικών δραστηριοτήτων που δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της ΚΥΑ 172058/2016. Σε περίπτωση που από την επικαιροποίηση της Μελέτης Ασφαλείας προκύπτει η ανάγκη συνακόλουθων αλλαγών στην προβλεπόμενη Περίληψη μη τεχνικού περιεχομένου ή στον κατάλογο των επικίνδυνων ουσιών, ο ενδιαφερόμενος φορέας εκμετάλλευσης προβαίνει στις δέουσες αναπροσαρμογές, ώστε η εν λόγω Περίληψη ή/και ο τροποποιημένος κατάλογος να συνάδει/ουν με το περιεχόμενο της επικαιροποιημένης Μελέτης Ασφαλείας.

Νομοθεσία :

ΚΥΑ 172058/2016 (άρθ. 6,8,13,21)

Πληροφορίες :

• Ενημέρωση - συμμετοχή κοινού
• Οδηγίες προστασίας για το κοινό

Οι φορείς εκμετάλλευσης των εγκαταστάσεων με κίνδυνο φαινομένου ντόμινο, συνεργάζονται με την αδειοδοτούσα αρχή, το/α οικείο/α Περιφερειακό/α Συμβούλιο/α και την Αυτοτελή Δ/νση Πολιτικής Προστασίας της οικείας Περιφέρειας για την παροχή πληροφοριών κατά την κατάρτιση εξωτερικών σχεδίων έκτακτης ανάγκης.

Νομοθεσία :

ΚΥΑ 172058/2016 (άρθ. 8)

Πληροφορίες :

Σχέδια Αντιμετώπισης Τεχνολογικών Ατυχημάτων Μεγάλης Έκτασης (ΣΑΤΑΜΕ)

Οι φορείς εκμετάλλευσης των εγκαταστάσεων με κίνδυνο φαινομένου ντόμινο, συνεργάζονται με την αδειοδοτούσα αρχή, το/α οικείο/α Περιφερειακό/α Συμβούλιο/α και την Αυτοτελή Δ/νση Πολιτικής Προστασίας της οικείας Περιφέρειας και ενημερώνουν σχετικά με τους κινδύνους, τις επιχειρήσεις που δεν υπάγονται στις διατάξεις της ΚΥΑ 172058/2016, αλλά βρίσκονται στο ίδιο βιομηχανικό πάρκο.

Νομοθεσία :

ΚΥΑ 172058/2016 (άρθ. 8)

Οι αρχές που είναι αρμόδιες σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις, για τον χωροταξικό, περιβαλλοντικό και πολεοδομικό σχεδιασμό, μεριμνούν ώστε οι στόχοι της πρόληψης μεγάλων ατυχημάτων και του περιορισμού των συνεπειών τους να λαμβάνονται υπόψη στις πολιτικές χρήσης γης ή σε άλλες σχετικές πολιτικές. Για την υλοποίηση των ανωτέρω στόχων ελέγχεται: α) η ίδρυση νέων εγκαταστάσεων, β) οι μετατροπές στις υφιστάμενες εγκαταστάσεις, γ) οι χωροθετήσεις νέων έργων κοντά σε εγκαταστάσεις, όπως δίκτυα μεταφορών, χώροι δημόσιας χρήσης και οικιστικές ζώνες, όταν η χωροθέτηση ή τα σχετικά έργα ενδέχεται να προκαλέσουν ή να αυξήσουν τον κίνδυνο ενός μεγάλου ατυχήματος είτε να επιδεινώσουν τις επιπτώσεις του. Κατά το σχεδιασμό και την εφαρμογή των πολιτικών χρήσεων γης, οι φορείς εκμετάλλευσης κατά τη διαδικασία των προβλεπόμενων από την κείμενη νομοθεσία σχετικών διαδικασιών διαβούλευσης με το κοινό, υποχρεούνται να παρέχουν στις κατά περίπτωση αρμόδιες αρχές επαρκείς πληροφορίες για την επικινδυνότητα της εγκατάστασης και τεχνικές συμβουλές σχετικά με την εν λόγω επικινδυνότητα, που βασίζονται σε συγκεκριμένη για την κάθε περίπτωση μελέτη ή γενικά κριτήρια. Κάθε φορέας εκμετάλλευσης υποχρεούται για τον σχεδιασμό πολιτικών χρήσεων γης να παρέχει, κατόπιν αιτήματος της αρμόδιας αρχής, επαρκείς πληροφορίες σχετικά με την επικινδυνότητα της εγκατάστασης.

Νομοθεσία :

ΚΥΑ 172058/2016 (άρθ. 12), Ν. 4014/2011 και κανονιστικές πράξεις που έχουν εκδοθεί κατ΄ εξουσιοδότησή του, ΚΥΑ 107017/2006, άλλη σχετική εθνική και ενωσιακή νομοθεσία

Ο φορέας εκμετάλλευσης ύστερα από ένα μεγάλο ατύχημα υποχρεούται με τον πιο πρόσφορο και κατάλληλο τρόπο: α) να ενημερώνει άμεσα την αδειοδοτούσα αρχή, την Αυτοτελή Διεύθυνση Πολιτικής Προστασίας της οικείας Περιφέρειας, τη Δ/νση Σχεδιασμού και Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών της ΓΓΠΠ, την αρμόδια Υπηρεσία της Γενικής Δ/νσης Περιβαλλοντικής Πολιτικής του ΥΠΕΝ και το Αρχηγείο Πυροσβεστικού Σώματος/Διεύθυνση Πυροσβεστικών Επιχειρήσεων και, β) το συντομότερο δυνατόν και πάντως όχι πέραν των τριών (3) μηνών: β.1) να παρέχει στις ανωτέρω αρχές πληροφορίες σχετικά με: αα) τις συνθήκες του ατυχήματος, αβ) τις επικίνδυνες ουσίες που ενέχονται για το ατύχημα, αγ) τα διαθέσιμα στοιχεία για την εκτίμηση των επιπτώσεων του ατυχήματος στην ανθρώπινη υγεία, στο περιβάλλον και στα υλικά αγαθά, αδ) τα ληφθέντα μέτρα έκτακτης ανάγκης, β.2) να πληροφορεί τις προαναφερόμενες αρχές για τα προβλεπόμενα μέτρα σχετικά με: αα) τον μετριασμό των μεσοπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων επιδράσεων του ατυχήματος· αβ) την αποφυγή επανάληψης ίδιου ατυχήματος· γ) να επικαιροποιεί τις παρεχόμενες πληροφορίες, σε περίπτωση που διεξοδικότερη διερεύνηση αποκαλύψει πρόσθετα στοιχεία τα οποία μεταβάλλουν τις εν λόγω πληροφορίες ή τα συμπεράσματα που έχουν προκύψει.

Νομοθεσία :

ΚΥΑ 172058/2016 (άρθ. 15)

Ο φορέας εκμετάλλευσης οφείλει να λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα αποκατάστασης μετά από μεγάλο ατύχημα.

Νομοθεσία :

ΚΥΑ 172058/2016 (άρθ. 5, 11, 16)

Οι φορείς εκμετάλλευσης παρέχουν στην αδειοδοτούσα αρχή και στις συναρμόδιες αρχές κάθε αναγκαία βοήθεια για να διευκολύνουν τις τελευταίες να διενεργούν επιθεωρήσεις και να συγκεντρώνουν όλες τις πληροφορίες που είναι αναγκαίες προκειμένου να εκτελούν τα καθήκοντά τους για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης και ειδικότερα για να μπορούν στο πλαίσιο της αρμοδιότητάς τους σύμφωνα με την παρούσα απόφαση, να εκτιμούν πλήρως την πιθανότητα μεγάλου ατυχήματος και να προσδιορίζουν την έκταση ενδεχόμενης αυξημένης πιθανότητας ή σημαντικότερων μεγάλων ατυχημάτων, να καταρτίζουν εξωτερικό σχέδιο έκτακτης ανάγκης και να λαμβάνουν υπόψη ουσίες που ενδέχεται να χρειάζονται ειδική προσοχή λόγω της φυσικής κατάστασης, των ιδιαίτερων συνθηκών ή της θέσης τους.

Νομοθεσία :

ΚΥΑ 172058/2016 (άρθ. 5, 19)

Πληροφορίες :

Επιθεωρήσεις

Όνομα, εμπορική επωνυμία και έδρα του φορέα εκμετάλλευσης, πλήρης διεύθυνση της σχετικής εγκατάστασης.

Όνομα, τηλέφωνο (σε 24ωρη βάση) και email του υπεύθυνου της εγκατάστασης  (αν δεν είναι ο αναφερόμενος παραπάνω).

Όνομα, τηλέφωνο (σε 24ωρη βάση) και email του Τεχνικού Ασφάλειας.

Κατάλογο των επικίνδυνων ουσιών με την έννοια της «επικίνδυνης ουσίας» και της «ύπαρξης επικίνδυνων ουσιών» (όπως ορίζονται στις παραγράφους 10 και 12 του άρθρου 3 της ΚΥΑ 172058/2016), Δελτία Δεδομένων Ασφαλείας των ως άνω επικινδύνων ουσιών και των πρώτων υλών (εφόσον δεν έχει προηγηθεί η γνωμοδότηση που προβλέπεται στην παράγραφο Β του άρθρου 5 της ΚΥΑ 172058/2016):

• «επικίνδυνη ουσία»: ουσία ή μείγμα που καλύπτεται από το μέρος 1 ή απαριθμείται στο μέρος 2 του παραρτήματος Ι της ΚΥΑ 172058/2016 μεταξύ άλλων υπό μορφή πρώτης ύλης, προϊόντος, παραπροϊόντος, καταλοίπου (residue) ή ενδιάμεσου προϊόντος
• «ύπαρξη επικίνδυνων ουσιών»: η πραγματική ή προβλεπόμενη παρουσία επικίνδυνων ουσιών στην εγκατάσταση ή επικίνδυνων ουσιών που τεκμαίρεται λογικά ότι προβλέπεται να προκύψουν σε περίπτωση απώλειας ελέγχου της παραγωγικής διαδικασίας, συμπεριλαμβανομένων δραστηριοτήτων αποθήκευσης, σε οποιαδήποτε μονάδα της εγκατάστασης, σε ποσότητες ίσες με ή μεγαλύτερες από τις οριακές ποσότητες που αναφέρονται στο μέρος 1 ή το μέρος 2 του παραρτήματος Ι της ΚΥΑ 172058/2016

• υπόδειγμα του καταλόγου περιλαμβάνεται στο 

  παράρτημα VIII της ΚΥΑ 172058/2016

   

Επαρκείς πληροφορίες (Δελτία Δεδομένων Ασφαλείας ή άλλα διαθέσιμα στοιχεία) για την ταυτοποίηση των επικίνδυνων ουσιών που υπάρχουν στην εγκατάσταση ή που παράγονται κατά την παραγωγική διαδικασία ή που είναι δυνατόν να προκύψουν από ενδεχόμενο ατύχημα και της κατηγορίας αυτών των ουσιών.

Περίληψη μη τεχνικού περιεχομένου σε απλή και κατανοητή γλώσσα, ώστε να διευκολύνεται η παροχή από την αδειοδοτούσα αρχή εύληπτων πληροφοριών στο κοινό. Η περίληψη αυτή αναφέρεται α) στις κοινές ονομασίες, όπου αυτό είναι δυνατόν και, σε περίπτωση επικίνδυνων ουσιών που καλύπτονται από το Μέρος 1 του Παραρτήματος Ι της ΚΥΑ 172058/2016 στις γενικές ονομασίες, καθώς επίσης και στην κατηγορία κινδύνου των επικίνδυνων ουσιών που βρίσκονται στην εγκατάσταση, με ένδειξη των κύριων επικίνδυνων χαρακτηριστικών τους εκφρασμένη με απλό τρόπο και β) στις αναγκαίες επεξηγήσεις, σε απλή γλώσσα, σχετικά με τις δραστηριότητες της εγκατάστασης.

Χάρτη κλίμακας 1:5000 στον οποίο αποτυπώνονται με συντεταγμένες τα παρακάτω στοιχεία σε ακτίνα ίση με αυτή της Ζώνης ΙΙΙ (προστασίας πληθυσμού, σύμφωνα με το παράρτημα ΙΧ, παραγ. 3 της ΚΥΑ 172058/2016) για το δυσμενέστερο σενάριο ατυχήματος στην εγκατάσταση: α) όλα τα σημεία με υψηλή συγκέντρωση πληθυσμού (στρατιωτικές μονάδες, άλλες εγκαταστάσεις, εκκλησίες), β) χώροι συνάθροισης ευπαθών τμημάτων πληθυσμού όπως σχολεία, νοσοκομεία κατασκηνώσεις και γ) οικισμοί.

Έκθεση Πολιτικής Πρόληψης Μεγάλων Ατυχημάτων (ΕΠΠΜΑ).

Βλ. Οδηγός για τη διαχείριση ασφάλειας σε εγκαταστάσεις ανώτερης βαθμίδας.

Σύμφωνα με το άρθρο 9 της ΚΥΑ 172058/2016, ο φορέας εκμετάλλευσης εγκατάστασης ανώτερης βαθμίδας, υποχρεούται να υποβάλλει στην αδειοδοτούσα αρχή, μαζί με την αίτηση για τη χορήγηση άδειας εγκατάστασης, ανανέωσης ή τροποποίησης της άδειας αυτής, άδειας λειτουργίας ή εκμετάλλευσης ή άλλης σχετικής έγκρισης ή βεβαίωσης σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία, Μελέτη Ασφάλειας (ΜΑ) με την οποία πρέπει να καταδεικνύεται ότι:

1. εφαρμόζεται, σύμφωνα με τα στοιχεία του παραρτήματος III της ΚΥΑ, Πολιτική Πρόληψης Μεγάλων Ατυχημάτων (ΠΠΜΑ) και Σύστημα Διαχείρισης της Ασφάλειας (ΣΔΑ) για την υλοποίησή της,
2. έχουν προσδιορισθεί οι κίνδυνοι μεγάλου ατυχήματος και τα σενάρια πιθανών μεγάλων ατυχημάτων και έχουν ληφθεί τα απαραίτητα μέτρα για την πρόληψη και τον περιορισμό των συνεπειών τους στη δημόσια υγεία και το περιβάλλον,
3. ο σχεδιασμός, η κατασκευή, η λειτουργία και η συντήρηση κάθε μονάδας, χώρου αποθήκευσης, εξοπλισμού και υποδομής που συνδέονται με τη λειτουργία της και έχουν σχέση με τους κινδύνους μεγάλου ατυχήματος εντός της εγκατάστασης, παρέχουν επαρκή αξιοπιστία και ασφάλεια,
4. έχουν καταρτιστεί εσωτερικά σχέδια έκτακτης ανάγκης και παρέχουν τις πληροφορίες που καθιστούν δυνατή την κατάρτιση του εξωτερικού σχεδίου έκτακτης ανάγκης,
5. εξασφαλίζεται επαρκής πληροφόρηση των αρμόδιων αρχών σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία, ώστε να αποφασίζουν σχετικά με τη χωροθέτηση νέων δραστηριοτήτων ή έργων κοντά σε υφιστάμενες εγκαταστάσεις,
6. σε περίπτωση εγγύτητας της εγκατάστασης με άλλες εγκαταστάσεις που υπάγονται στις διατάξεις της ΚΥΑ 172058/2016, έχει συνεκτιμηθεί δεόντως η φύση και η έκταση κινδύνου ενός συνολικού ατυχήματος μεγάλης έκτασης (φαινόμενο domino).

Σύμφωνα με το άρθρο 7 της ΚΥΑ 172058/2016, η ΠΠΜΑ πρέπει να είναι σχεδιασμένη ώστε να διασφαλίζει υψηλό επίπεδο προστασίας της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος και να είναι ανάλογη προς τους κινδύνους μεγάλου ατυχήματος.

Περιλαμβάνει τους γενικούς στόχους και τις αρχές δράσης του φορέα εκμετάλλευσης, τον ρόλο και την ευθύνη της διοίκησης που ασκείται από τον φορέα εκμετάλλευσης, καθώς και την προσήλωσή του στη διαρκή βελτίωση του ελέγχου των κινδύνων μεγάλων ατυχημάτων και στη διασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασίας.

Ειδικότερα, αναφέρεται ότι η ΠΠΜΑ εφαρμόζεται με κατάλληλα μέσα, δομές και σύστημα διαχείρισης ασφαλείας, σύμφωνα προς τις απαιτήσεις του παραρτήματος III της ΚΥΑ, και ανάλογα προς τους κινδύνους μεγάλου ατυχήματος και την πολυπλοκότητα της οργάνωσης ή των δραστηριοτήτων της εγκατάστασης.

Σύμφωνα με το άρθρο 7 της ΚΥΑ 172058/2016, η ΠΠΜΑ εφαρμόζεται με κατάλληλα μέσα, δομές και σύστημα διαχείρισης ασφαλείας, σύμφωνα προς τις απαιτήσεις του παραρτήματος III της ΚΥΑ, και ανάλογα προς τους κινδύνους μεγάλου ατυχήματος και την πολυπλοκότητα της οργάνωσης ή των δραστηριοτήτων της εγκατάστασης.

Το Παράρτημα ΙΙΙ της ΚΥΑ 172058/2016 προβλέπει:

Για την εφαρμογή του συστήματος του φορέα εκμετάλλευσης για τη διαχείριση της ασφαλείας, λαμβάνονται υπόψη τα ακόλουθα στοιχεία:

1. Το σύστημα διαχείρισης της ασφαλείας πρέπει να είναι ανάλογο με τους κινδύνους, τις βιομηχανικές δραστηριότητες και την πολυπλοκότητα της οργάνωσης της εγκατάστασης και να βασίζεται στην εκτίμηση της επικινδυνότητας. Θα πρέπει να περιλαμβάνει το τμήμα του γενικού συστήματος διοίκησης το οποίο αφορά την οργανωτική δομή, τις αρμοδιότητες, τις πρακτικές, τις διαδικασίες, τις διεργασίες και τους πόρους για τον καθορισμό και την εφαρμογή της πολιτικής πρόληψης μεγάλων ατυχημάτων (ΠΠΜΑ).
2. Το σύστημα διαχείρισης της ασφαλείας πραγματεύεται τα ακόλουθα ζητήματα:
    
   1. Οργάνωση και προσωπικό — ρόλοι και αρμοδιότητες του προσωπικού που συμμετέχει στη διαχείριση μεγάλων κινδύνων σε όλα τα επίπεδα της οργάνωσης, καθώς και τα μέτρα για την ανάπτυξη συνείδησης της ανάγκης διαρκούς βελτίωσης. Προσδιορισμός των αναγκών κατάρτισης αυτού του προσωπικού και παροχή αυτής της κατάρτισης. Συμμετοχή των εργαζομένων και του προσωπικού υπεργολαβίας που απασχολείται στην εγκατάσταση, που έχουν σημαντικό ρόλο από άποψη ασφάλειας.
   2. Προσδιορισμός και αξιολόγηση των σοβαρών κινδύνων — υιοθέτηση και εφαρμογή των διαδικασιών για τον συστηματικό προσδιορισμό μεγάλων κινδύνων που προκύπτουν από κανονική και μη φυσιολογική λειτουργία συμπεριλαμβανομένων, όπου έχει εφαρμογή, των δραστηριοτήτων που ανατίθενται με υπεργολαβία, και εκτίμηση της πιθανότητας και της σοβαρότητάς τους.
   3. Έλεγχος λειτουργίας — υιοθέτηση και εφαρμογή των διαδικασιών και των εντολών για την ασφαλή λειτουργία, συμπεριλαμβανομένης της συντήρησης, της εγκατάστασης, των διεργασιών και του εξοπλισμού, και για τη διαχείριση του συναγερμού και των προσωρινών διακοπών λειτουργίας. Αξιοποίηση των διαθέσιμων πληροφοριών σχετικά με βέλτιστες πρακτικές παρακολούθησης και ελέγχου, με στόχο τη μείωση του κινδύνου αστοχίας του συστήματος. Διαχείριση και έλεγχος των κινδύνων που συνδέονται με την παλαίωση του εγκατεστημένου στην εγκατάσταση εξοπλισμού και με τη διάβρωση. Κατάλογος του εξοπλισμού της εγκατάστασης, στρατηγική και μεθοδολογία για την παρακολούθηση και τον έλεγχο της κατάστασης του εξοπλισμού, κατάλληλα μέτρα συνέχειας και οποιοδήποτε αναγκαίο μέτρο αντιμετώπισης.
   4. Διαχείριση των αλλαγών — υιοθέτηση και εφαρμογή διαδικασιών για τον προγραμματισμό μετατροπών των υφιστάμενων εγκαταστάσεων, διεργασιών ή αποθηκών ή για τον σχεδιασμό νέων εγκαταστάσεων, διεργασιών ή αποθηκών.
   5. Πρόγραμμα αντιμετώπισης έκτακτης κατάστασης — υιοθέτηση και εφαρμογή διαδικασιών για τον εντοπισμό προβλέψιμων έκτακτων καταστάσεων μέσω συστηματικής ανάλυσης, για την προετοιμασία, τη δοκιμή και την επανεξέταση των σχεδίων έκτακτης ανάγκης για την αντιμετώπιση αυτών των καταστάσεων, καθώς και για την παροχή ειδικής κατάρτισης στο εμπλεκόμενο προσωπικό. Η κατάρτιση αυτή αφορά το σύνολο του προσωπικού που απασχολείται στη εγκατάσταση, συμπεριλαμβανομένου του σχετικού προσωπικού υπεργολαβίας.
   6. Παρακολούθηση επιδόσεων — υιοθέτηση και εφαρμογή διαδικασιών για τη συνεχή εκτίμηση της τήρησης των στόχων που έχει θέσει ο φορέας εκμετάλλευσης για την ΠΠΜΑ και το σύστημα διαχείρισης της ασφαλείας, καθώς και των μηχανισμών για την διερεύνηση και τη λήψη διορθωτικών μέτρων σε περίπτωση μη τήρησής τους. Οι διαδικασίες καλύπτουν το σύστημα του φορέα εκμετάλλευσης για την αναφορά μεγάλων ή «παρ’ ολίγον» ατυχημάτων, ιδίως δε εκείνων στα οποία παρατηρήθηκε αστοχία των προστατευτικών μέτρων, καθώς και τη διερεύνησή τους και τη συνέχεια που δόθηκε με βάση τα διδάγματα που αποκομίστηκαν. Οι διαδικασίες είναι δυνατόν να περιλαμβάνουν δείκτες επιδόσεων, όπως δείκτες επιδόσεων ασφαλείας ή/και άλλους σχετικούς δείκτες.
   7. Έλεγχος και επανεξέταση — υιοθέτηση και εφαρμογή διαδικασιών για την περιοδική συστηματική εκτίμηση της ΠΠΜΑ και της αποτελεσματικότητας και της καταλληλότητας του συστήματος διαχείρισης της ασφαλείας. Τεκμηριωμένη επανεξέταση και επικαιροποίηση, από διευθυντικά στελέχη, των επιδόσεων της πολιτικής και του συστήματος διαχείρισης της ασφαλείας, συμπεριλαμβανομένης της εξέτασης και της ενσωμάτωσης των απαραίτητων αλλαγών που προκύπτουν από τον έλεγχο και την επανεξέταση.

Στη νομοθεσία για την υγεία και ασφάλεια της εργασίας (Υ.Α.Ε.), υπάρχουν προβλέψεις που αφορούν πλευρές του συστήματος διαχείρισης ασφάλειας.

Ενδεικτικά αναφέρονται οι προβλέψεις του Ν. 3850/2010 (όπως ισχύει) σχετικά με:

• Τις υποχρεώσεις του εργοδότη για την πυρασφάλεια, την εκκένωση χώρων εργασίας, την οργάνωση της παροχής πρώτων βοηθειών και την εξασφάλιση της προστασίας των εργαζομένων από σοβαρό και άμεσο κίνδυνο.
• Τη συμμετοχή των εργαζομένων σε όλα τα θέματα υγείας και ασφάλειας μέσω των Επιτροπών ή των Αντιπροσώπων υγείας και ασφάλειας (αναλόγως του αριθμού των εργαζομένων στην επιχείρηση ή οργανισμό) και τη διαβούλευση μεταξύ εργοδότη και εργαζομένων.
• Την υποχρέωση των εργοδοτών για ενημέρωση και εκπαίδευση των εργαζομένων
• Την υποχρέωση για ύπαρξη γραπτής εκτίμησης του επαγγελματικού κινδύνου που θα περιλαμβάνει όλους τους κινδύνους στον χώρο εργασίας και τα μέρα πρόληψης.
• Την υποχρέωση του εργοδότη για ύπαρξη διαδικασιών συντήρησης των υποδομών και του εξοπλισμού.
• Την πρόβλεψη του νόμου ότι όταν πολλές επιχειρήσεις μοιράζονται τον ίδιο τόπο εργασίας, οι εργοδότες οφείλουν να συνεργάζονται για την εφαρμογή των διατάξεων σχετικά με την ασφάλεια, την υγεία και την υγιεινή και λαμβάνοντας υπόψη τη φύση των δραστηριοτήτων να συντονίζουν τις δραστηριότητές τους για την προστασία των εργαζομένων και την πρόληψη των επαγγελματικών κινδύνων, να αλληλοενημερώνονται και να ενημερώνει ο καθένας τους υπ’ αυτόν εργαζομένους και τους εκπροσώπους τους για τους κινδύνους αυτούς. Την ευθύνη συντονισμού των δραστηριοτήτων αναλαμβάνει ο εργοδότης που έχει υπό τον έλεγχο του τον τόπο όπου εκτελούνται εργασίες, εξαιρουμένων των περιπτώσεων που έχουν γίνει ειδικές ευνοϊκότερες νομοθετικές ρυθμίσεις.

Στο ΠΔ 16/1996 αναφέρονται, επίσης, οι ελάχιστες προδιαγραφές ασφάλειας και υγείας για τους χώρους εργασίας.

Επιπλέον, αναλόγως της δραστηριότητας της εγκατάστασης μπορεί να προβλέπονται ειδικότερες ρυθμίσεις στη νομοθεσία που αφορά τα μέτρα ασφάλειας (π.χ. θερμές εργασίες).

Σύμφωνα με τις ελάχιστες απαιτήσεις του Παραρτήματος ΙΙ της ΚΥΑ 172058/2016, στη Μελέτη Ασφάλειας (ΜΑ) θα πρέπει να περιλαμβάνονται στοιχεία για την εγκατάσταση. Ειδικότερα, θα πρέπει να περιλαμβάνονται:

1. περιγραφή των κυριότερων δραστηριοτήτων και παραγομένων προϊόντων στα μέρη της εγκατάστασης που είναι σημαντικά από την άποψη της ασφαλείας, των πηγών επικινδυνότητας μεγάλου ατυχήματος και των συνθηκών υπό τις οποίες ενδέχεται να επισυμβεί το εν λόγω μεγάλο ατύχημα, συνοδευόμενη από περιγραφή των ληφθέντων προληπτικών μέτρων
2. περιγραφή των διεργασιών, ιδίως δε των μεθόδων λειτουργίας, όπου είναι σκόπιμο (πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι διαθέσιμες πληροφορίες σχετικά με βέλτιστες πρακτικές)
3. περιγραφή των επικίνδυνων ουσιών:
    
   1. κατάλογος των επικίνδυνων ουσιών, όπου συμπεριλαμβάνονται:
      • η ταυτότητα των επικίνδυνων ουσιών: χημική ονομασία, αριθμός CAS, όνομα σύμφωνα με την ονοματολογία IUPAC,
      • η μέγιστη ποσότητα των επικίνδυνων ουσιών που υπάρχουν ή είναι πιθανό να υπάρχουν
   2. φυσικά, χημικά, τοξικολογικά χαρακτηριστικά και μνεία των κινδύνων, τόσο άμεσων όσο και απώτερων, για την ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον
   3. φυσική και χημική συμπεριφορά υπό κανονικές συνθήκες χρήσεως ή υπό προβλέψιμες συνθήκες ατυχήματος.

Σύμφωνα με το Παράρτημα ΙΧ ΙΙ της ΚΥΑ 172058/2016, η εξέταση των πιθανών σεναρίων ατυχημάτων ενδείκνυται να περιλαμβάνει τα παρακάτω:

1. ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΚΙΝΔΥΝΩΝ
Η ανάλυση θα περιλαμβάνει τεκμηρίωση των πιθανών εξωτερικών (π.χ. σεισμός, ακραία καιρικά φαινόμενα κ.λπ.) και εσωτερικών (π.χ. Λάθος χειρισμός, αστοχία υλικών κ.λπ.) αποκλίσεων από τα ασφαλή όρια λειτουργίας στις οποίες οφείλονται πιθανά άμεσα αίτια των κορυφαίων γεγονότων και τις συνέπειες των κορυφαίων γεγονότων όπως και τα μέτρα πρόληψης και μέτρα βελτίωσης. Στην ανάλυση κινδύνων είναι χρήσιμη η μελέτη ατυχημάτων που έχουν συμβεί στο παρελθόν σε συναφείς εγκαταστάσεις.
Ενδεικτικοί μέθοδοι ανάλυσης κινδύνων: Hazard and Operability Study (HAZOP), What if Analysis, failure Modes and Effects Analysis (FMEA), Fault Tree Analysis, Event Tree Analysis.

2. ΣΕΝΑΡΙΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ
Η ανάπτυξη των πιθανών σεναρίων ατυχημάτων στοχεύει στο να παρουσιάσει την εξάρτηση ενός ανεπιθύμητου γεγονότος από μικρότερα πιο βασικά γεγονότα. Η ανάπτυξη των πιθανών σεναρίων γίνεται συνήθως με δενδρογράμματα.
Η Μελέτη Ασφαλείας κάθε εγκατάστασης θα πρέπει να περιλαμβάνει τουλάχιστον τα ακόλουθα σενάρια, ανάλογα με τις επικίνδυνες ουσίες που υπάρχουν εντός της εγκατάστασης.
Πιθανά πρόσθετα σενάρια μπορεί να ζητηθούν από τις αρμόδιες αρχές που είναι υπεύθυνες για την αξιολόγηση της μελέτης Ασφαλείας της εγκατάστασης.

Στο Παράρτημα αναφέρονται ξεχωριστοί πίνακες με σενάρια για τις ακόλουθες εγκαταστάσεις:

• ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ & ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ ΕΥΦΛΕΚΤΩΝ ΥΓΡΩΝ & ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΕΙΔΩΝ
• ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ LPG/ΥΓΡΑΕΡΙΟ & ΑΕΡΙΩΝ ΥΠΟ ΠΙΕΣΗ
• ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ & ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ ΕΚΡΗΚΤΙΚΩΝ
• ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ & ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ ΧΗΜΙΚΩΝ – ΦΥΤΟΠΡΟΣΤΑΤΕΥΤΙΚΩΝ

3. ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ – ΖΩΝΕΣ
Η Μελέτη Ασφαλείας θα πρέπει να περιλαμβάνει για κάθε σενάριο ξεχωριστά την αποτύπωση τριών ζωνών επιπτώσεων σε χάρτες, και συγκεκριμένα:

• ΖΩΝΗ Ι (Προστασία Δυνάμεων Καταστολής)
• ΖΩΝΗ ΙΙ (Προστασία Πληθυσμού – Σοβαρές Επιπτώσεις)
• ΖΩΝΗ ΙΙΙ (Προστασία Πληθυσμού – Μέτριες Επιπτώσεις)

Επίσης θα πρεπει να εξετάζεται και η ΖΩΝΗ Πολλαπλασιαστικών φαινομένων (Domino).

 

Κατεβάστε σε μορφή word αρχείου το Παράρτημα IX της ΚΥΑ 172058/2016 όπου αναφέρονται τα σενάρια ατυχημάτων που θα πρέπει να εξετάζονται στη Μελέτη Ασφάλειας ανά τύπο εγκατάστασης και αναλυτικά οι ζώνες επιπτώσεων.

Σύμφωνα με τις ελάχιστες απαιτήσεις του Παραρτήματος ΙΙ της ΚΥΑ 172058/2016, στην Έκθεση Μελέτης Ασφάλειας (ΜΑ) θα πρέπει να περιλαμβάνονται:

1. περιγραφή του εγκατεστημένου επιτόπου εξοπλισμού για τον περιορισμό των συνεπειών μεγάλων ατυχημάτων στην ανθρώπινη υγεία και στο περιβάλλον, συμπεριλαμβανομένων για παράδειγμα των συστημάτων ανίχνευσης/προστασίας, τεχνικών διατάξεων για τον περιορισμό του μεγέθους ατυχηματικών εκλύσεων, συμπεριλαμβανομένων των συσκευών ψεκασμού ύδατος, των ασπίδων ατμού, των δοχείων συγκράτησης και λεκανών συλλογής έκτακτης ανάγκης, των βαλβίδων ασφαλείας, των συστημάτων αδρανοποίησης, της συγκράτησης ύδατος πυρόσβεσης
2. οργάνωση του συναγερμού και της επέμβασης
3. περιγραφή των κινητοποιήσιμων εσωτερικών και εξωτερικών μέσων
4. περιγραφή τεχνικών ή μη τεχνικών μέτρων για τη μείωση των συνεπειών μεγάλου ατυχήματος.

Σύμφωνα με το άρθρο 11 της ΚΥΑ 172058/2016, για κάθε εγκατάσταση ανώτερης βαθμίδας, ο φορέας εκμετάλλευσης υποχρεούται να καταρτίζει εσωτερικό σχέδιο έκτακτης ανάγκης (ΕΣΕΑ) με τα μέτρα που πρέπει να λαμβάνονται μέσα στο χώρο της εγκατάστασης.

Σύμφωνα με τη νομοθεσία, τα σχέδια έκτακτης ανάγκης θα πρέπει να εκπονούνται με βάση τους ακόλουθους στόχους:

1. τον περιορισμό και τη θέση υπό έλεγχο περιστατικών, ώστε να ελαχιστοποιούνται οι επιπτώσεις τους και να περιορίζονται οι ζημιές που προκαλούνται στη δημόσια υγεία, στο περιβάλλον και στην περιουσία,
2. την εφαρμογή των αναγκαίων μέτρων προστασίας του ανθρώπου και του περιβάλλοντος από τις επιπτώσεις ατυχημάτων μεγάλης έκτασης,
3. την ανακοίνωση των αναγκαίων πληροφοριών στο κοινό και στις οικείες υπηρεσίες ή αρχές της περιοχής,
4. την αποκατάσταση του περιβάλλοντος μετά από ατύχημα μεγάλης έκτασης.

Τα σχέδια έκτακτης ανάγκης πρέπει να εφαρμόζονται χωρίς καθυστέρηση από τον φορέα εκμετάλλευσης και από την Αυτοτελή Δ/νση Πολιτικής Προστασίας της οικείας Περιφέρειας, κατά περίπτωση, καθώς και από τις προβλεπόμενες συναρμόδιες αρχές που ενδεχομένως εμπλέκονται στην εφαρμογή τους, σε περίπτωση ατυχήματος μεγάλης έκτασης ή σε περίπτωση ανεξέλεγκτου συμβάντος τέτοιου ώστε ευλόγως να αναμένεται ότι θα καταλήξει σε ατύχημα μεγάλης έκτασης.

Το εσωτερικό σχέδιο έκτακτης ανάγκης καταρτίζεται και εφαρμόζεται από τον φορέα εκμετάλλευσης, κατά τρόπο ώστε να διασφαλίζονται συνθήκες υγείας και ασφάλειας της εργασίας μέσα στην εγκατάσταση, σύμφωνα με τις σχετικές προβλέψεις του Ν. 3850/2010 και εγκρίνεται από την οικεία Πυροσβεστική Υπηρεσία.

Ο φορέας εκμετάλλευσης πραγματοποιεί ασκήσεις ετοιμότητας για την εφαρμογή και εκπαίδευση ως προς τα εσωτερικά σχέδια έκτακτης ανάγκης και ειδικότερα για την επίτευξη των παραπάνω στόχων, απευθύνοντας σχετική πρόσκληση για συμμετοχή στην οικεία Πυροσβεστική Υπηρεσία.

Οι φορείς εκμετάλλευσης έχουν υποχρέωση να προβαίνουν σε επανεξέταση, δοκιμή και, όταν χρειάζεται, σε επικαιροποίηση των εσωτερικών σχεδίων έκτακτης ανάγκης κάθε τρία (3) χρόνια και σε κάθε περίπτωση οποτεδήποτε συμβεί σημαντική αλλαγή στη λειτουργία της εγκατάστασης. Η επανεξέταση λαμβάνει υπόψη τις μετατροπές στη σχετική εγκατάσταση, στους μηχανισμούς έκτακτης ανάγκης της εγκατάστασης, τις νέες τεχνικές γνώσεις και τις γνώσεις που αφορούν στην αντιμετώπιση ατυχημάτων μεγάλης έκτασης.

Τα επικαιροποιημένα σχέδια αποστέλλονται αμελλητί από την αδειοδοτούσα αρχή στην Αυτοτελή Δ/νση Πολιτικής Προστασίας της οικείας Περιφέρειας, ώστε αυτή να είναι σε θέση να επανεξετάζει τα εξωτερικά σχέδια έκτακτης ανάγκης.

Το εσωτερικό σχέδιο έκτακτης ανάγκης (αρχικά και όταν επικαιροποιείται):

1. καταρτίζεται ύστερα από διαβούλευση με το προσωπικό που απασχολείται μέσα στην εγκατάσταση, συμπεριλαμβανομένου του σχετικού προσωπικού υπεργολαβίας που εργάζεται επί μακρόν στην συγκεκριμένη εγκατάσταση και αποστέλλεται για τυχόν σχόλια στην οικεία Πυροσβεστική Υπηρεσία και,
2. οριστικοποιείται με τη θετική γνωμοδότηση της οικείας Πυροσβεστικής Υπηρεσίας.

Σύμφωνα με το Παράρτημα IV της ΚΥΑ 172058/2016, στα Εσωτερικά σχέδια έκτακτων αναγκών θα πρέπει να περιλαμβάνονται τουλάχιστον τα ακόλουθα δεδομένα και πληροφορίες:

1. ονοματεπώνυμο ή ιδιότητα των προσώπων που είναι εξουσιοδοτημένα να θέσουν σε κίνηση τις διαδικασίες έκτακτης ανάγκης και του προσώπου που είναι επιφορτισμένο με τις επιτόπιες ανασχετικές δράσεις και τον συντονισμό τους·
2. ονοματεπώνυμο ή ιδιότητα του προσώπου που είναι ο αρμόδιος σύνδεσμος με την υπεύθυνη αρχή για το εξωτερικό σχέδιο έκτακτης ανάγκης·
3. για προβλέψιμες καταστάσεις ή περιστατικά που ενδέχεται να είναι σημαντικά για να προξενήσουν μεγάλο ατύχημα, περιγραφή των δράσεων που πρέπει να αναληφθούν για τον έλεγχο των καταστάσεων ή των περιστατικών και τον περιορισμό των συνεπειών τους, συμπεριλαμβανομένης περιγραφής του εξοπλισμού ασφαλείας και των διαθεσίμων πόρων·
4. ρυθμίσεις για τον περιορισμό των κινδύνων στα άτομα που εργάζονται στον χώρο της εγκατάστασης, συμπεριλαμβανομένων του συστήματος ειδοποίησης και των ενεργειών στις οποίες πρέπει να προβούν μετά την ειδοποίησή τους·
5. ρυθμίσεις για την έγκαιρη ειδοποίηση της υπεύθυνης για την εφαρμογή του εξωτερικού σχεδίου έκτακτης ανάγκης αρχής, είδος των πληροφοριών που πρέπει να περιέχει η αρχική ειδοποίηση και ρυθμίσεις για την παροχή λεπτομερέστερων πληροφοριών μόλις είναι διαθέσιμες·
6. όπου είναι αναγκαίο, ρυθμίσεις για την επιμόρφωση των υπαλλήλων στα καθήκοντα που θα κληθούν να εκτελέσουν και, αν χρειάζεται, συντονισμός με τις εξωτερικές υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης·
7. ρυθμίσεις για την παροχή βοήθειας με εξωτερικές ανασχετικές δράσεις.

Νομοθεσία για την υγεία και ασφάλεια της εργασίας και την πυροπροστασία

Στη συνέχεια παρατίθενται ενδεικτικά ορισμένες βασικές προβλέψεις της νομοθεσίας που αφορούν ζητήματα σχετικά με το σχέδιο έκτακτης ανάγκης.

Σύμφωνα με το άρθρο 45 του Ν. 3850/2010 (Πρώτες βοήθειες, πυρασφάλεια, εκκένωση των χώρων από τους εργαζομένους, σοβαρός και άμεσος κίνδυνος):

1. Ο εργοδότης οφείλει:
    
   1. να λαμβάνει όσον αφορά τις πρώτες βοήθειες, την πυρασφάλεια και την εκκένωση των χώρων από εργαζομένους,
   2. να οργανώνει την κατάλληλη υποδομή και να εξασφαλίζει τις κατάλληλες διασυνδέσεις με αρμόδιες εξωτερικές υπηρεσίες, προκειμένου να αντιμετωπισθούν άμεσα θέματα πρώτων βοηθειών, επείγουσας ιατρικής περίθαλψης, διάσωσης και πυρασφάλειας, και
   3. να ελέγχει τις εγκαταστάσεις και τα μέσα παροχής πρώτων βοηθειών τακτικά, όσον αφορά την πληρότητα και την ικανότητα χρησιμοποίησής τους.
2. Κατ’ εφαρμογή της παραγράφου 1, ο εργοδότης πρέπει μεταξύ άλλων να ορίζει τους εργαζομένους που είναι υπεύθυνοι για την εφαρμογή των μέτρων που αφορούν τις πρώτες βοήθειες, την πυρασφάλεια και την εκκένωση των χώρων από τους εργαζομένους. Αυτοί οι εργαζόμενοι πρέπει να έχουν λάβει κατάλληλη επιμόρφωση, να είναι επαρκείς σε αριθμό και να τίθεται στη διάθεσή τους το κατάλληλο υλικό, ανάλογα με το μέγεθος και τους ειδικούς κινδύνους της επιχείρησης και της εγκατάστασης.
   Σύμφωνα με το άρθρο 46 του Ν. 3850/2010 (Διαβουλεύσεις και συμμετοχή των εργαζομένων), οι εργοδότες οφείλουν να ζητούν τη γνώμη των εργαζομένων και των εκπροσώπων τους και να διευκολύνουν τη συμμετοχή τους στο πλαίσιο όλων των ζητημάτων που άπτονται της ασφάλειας και της υγείας κατά την εργασία.

Σύμφωνα με το άρθρο 30 του Ν. 3850/2010 (Σχέδιο διαφυγής και διάσωσης − Οδός διάσωσης και έξοδοι κινδύνου):

• Ο εργοδότης οφείλει να καταρτίσει σχέδιο διαφυγής και διάσωσης από τους χώρους εργασίας, εφόσον απαιτείται από τη θέση, την έκταση και το είδος της εκμετάλλευσης. Το σχέδιο διαφυγής και διάσωσης πρέπει να αναρτάται σε κατάλληλες θέσεις στους χώρους εργασίας, να δοκιμάζεται τακτικά, με ασκήσεις ή άλλο πρόσφορο τρόπο, ώστε σε περίπτωση κινδύνου ή καταστροφής να μπορούν οι εργαζόμενοι να διασωθούν.
• Η χάραξη, οι διαστάσεις και η διευθέτηση των οδών διάσωσης και των εξόδων κινδύνου πρέπει να είναι ανάλογες με τις εγκαταστάσεις, τη χρήση και την επιφάνεια των χώρων εργασίας, καθώς και με τον αριθμό των εργαζομένων. Οι οδοί διάσωσης επισημαίνονται κατάλληλα και πρέπει να οδηγούν σε ελεύθερο ή ασφαλή χώρο από το συντομότερο δυνατό δρόμο.

Σύμφωνα με το άρθρο 32 του Ν. 3850/2010 (Ανεμπόδιστη κυκλοφορία στους χώρους εργασίας), «οι διάδρομοι κυκλοφορίας πρέπει να διατηρούνται συνεχώς ελεύθεροι. Ιδιαίτερα δεν πρέπει να κλειδώνονται, να φράζονται ή να μειώνεται η δυνατότητα διάκρισης των θυρών, που βρίσκονται στην πορεία των οδών διάσωσης». Αντίστοιχες προβλέψεις υπάρχουν στο ΠΔ 16/1996 (Ελάχιστες προδιαγραφές ασφάλειας και υγείας στους χώρους εργασίας σε συμμόρφωση με την οδηγία 89/654/EOK).

Οι κανονισμοί πυροπροστασίας, ανάλογα με τη χρήση του κτιρίου (π.χ. βιομηχανικές εγκαταστάσεις), προβλέπουν τη συγκρότηση Ομάδας Πυροπροστασίας. Επιπλέον, στην Πυροσβεστική Διάταξη 14/2014 (Οργάνωση, εκπαίδευση και ενημέρωση προσωπικού των επιχειρήσεων − εγκαταστάσεων σε θέματα πυροπροστασίας), αναφέρεται: «Επιπροσθέτως των οριζομένων στις κείμενες διατάξεις πυροπροστασίας, επιβάλλεται η συγκρότηση Ομάδας Πυροπροστασίας σε εκείνες τις επιχειρήσεις−εγκαταστάσεις, που σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία πυροπροστασίας, την υπόδειξη μέτρων και μέσων πυροπροστασίας, ή κατ’ απαίτηση του ιδιοκτήτη−εκμεταλλευτή αυτών, προβλέπεται ή εγκαθίσταται: α. Μόνιμο υδροδοτικό πυροσβεστικό δίκτυο, ή/και β. Αυτόματο σύστημα πυρόσβεσης (καταιονισμού ύδατος με περισσότερες από έξι (6) κεφαλές καταιονηστήρων ή/και ολικής κατάκλυσης)».

Σύμφωνα με το Παράρτημα IV της ΚΥΑ 172058/2016, στα Εσωτερικά σχέδια έκτακτων αναγκών θα πρέπει να περιλαμβάνονται τουλάχιστον τα ακόλουθα δεδομένα και πληροφορίες:

1. ονοματεπώνυμο ή ιδιότητα των προσώπων που είναι εξουσιοδοτημένα να θέσουν σε κίνηση τις διαδικασίες έκτακτης ανάγκης και του προσώπου που είναι επιφορτισμένο με τις επιτόπιες ανασχετικές δράσεις και τον συντονισμό τους
2. ονοματεπώνυμο ή ιδιότητα του προσώπου που είναι ο αρμόδιος σύνδεσμος με την υπεύθυνη αρχή για το εξωτερικό σχέδιο έκτακτης ανάγκης
3. για προβλέψιμες καταστάσεις ή περιστατικά που ενδέχεται να είναι σημαντικά για να προξενήσουν μεγάλο ατύχημα, περιγραφή των δράσεων που πρέπει να αναληφθούν για τον έλεγχο των καταστάσεων ή των περιστατικών και τον περιορισμό των συνεπειών τους, συμπεριλαμβανομένης περιγραφής του εξοπλισμού ασφαλείας και των διαθεσίμων πόρων
4. ρυθμίσεις για τον περιορισμό των κινδύνων στα άτομα που εργάζονται στον χώρο της εγκατάστασης, συμπεριλαμβανομένων του συστήματος ειδοποίησης και των ενεργειών στις οποίες πρέπει να προβούν μετά την ειδοποίησή τους·
5. ρυθμίσεις για την έγκαιρη ειδοποίηση της υπεύθυνης για την εφαρμογή του εξωτερικού σχεδίου έκτακτης ανάγκης αρχής, είδος των πληροφοριών που πρέπει να περιέχει η αρχική ειδοποίηση και ρυθμίσεις για την παροχή λεπτομερέστερων πληροφοριών μόλις είναι διαθέσιμες
6. όπου είναι αναγκαίο, ρυθμίσεις για την επιμόρφωση των υπαλλήλων στα καθήκοντα που θα κληθούν να εκτελέσουν και, αν χρειάζεται, συντονισμός με τις εξωτερικές υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης·
7. ρυθμίσεις για την παροχή βοήθειας με εξωτερικές ανασχετικές δράσεις.

Σύμφωνα με το άρθρο 45 του Ν. 3850/2010 (Πρώτες βοήθειες, πυρασφάλεια, εκκένωση των χώρων από τους εργαζομένους, σοβαρός και άμεσος κίνδυνος):

1. Ο εργοδότης οφείλει:
    
   1. να λαμβάνει όσον αφορά τις πρώτες βοήθειες, την πυρασφάλεια και την εκκένωση των χώρων από εργαζομένους,
   2. να οργανώνει την κατάλληλη υποδομή και να εξασφαλίζει τις κατάλληλες διασυνδέσεις με αρμόδιες εξωτερικές υπηρεσίες, προκειμένου να αντιμετωπισθούν άμεσα θέματα πρώτων βοηθειών, επείγουσας ιατρικής περίθαλψης, διάσωσης και πυρασφάλειας, και
   3. να ελέγχει τις εγκαταστάσεις και τα μέσα παροχής πρώτων βοηθειών τακτικά, όσον αφορά την πληρότητα και την ικανότητα χρησιμοποίησής τους.
2. Κατ’ εφαρμογή της παραγράφου 1, ο εργοδότης πρέπει μεταξύ άλλων να ορίζει τους εργαζομένους που είναι υπεύθυνοι για την εφαρμογή των μέτρων που αφορούν τις πρώτες βοήθειες, την πυρασφάλεια και την εκκένωση των χώρων από τους εργαζομένους. Αυτοί οι εργαζόμενοι πρέπει να έχουν λάβει κατάλληλη επιμόρφωση, να είναι επαρκείς σε αριθμό και να τίθεται στη διάθεσή τους το κατάλληλο υλικό, ανάλογα με το μέγεθος και τους ειδικούς κινδύνους της επιχείρησης και της εγκατάστασης.
   Σύμφωνα με το άρθρο 46 του Ν. 3850/2010 (Διαβουλεύσεις και συμμετοχή των εργαζομένων), οι εργοδότες οφείλουν να ζητούν τη γνώμη των εργαζομένων και των εκπροσώπων τους και να διευκολύνουν τη συμμετοχή τους στο πλαίσιο όλων των ζητημάτων που άπτονται της ασφάλειας και της υγείας κατά την εργασία.

Σύμφωνα με το άρθρο 30 του Ν. 3850/2010 (Σχέδιο διαφυγής και διάσωσης − Οδός διάσωσης και έξοδοι κινδύνου):

• Ο εργοδότης οφείλει να καταρτίσει σχέδιο διαφυγής και διάσωσης από τους χώρους εργασίας, εφόσον απαιτείται από τη θέση, την έκταση και το είδος της εκμετάλλευσης. Το σχέδιο διαφυγής και διάσωσης πρέπει να αναρτάται σε κατάλληλες θέσεις στους χώρους εργασίας, να δοκιμάζεται τακτικά, με ασκήσεις ή άλλο πρόσφορο τρόπο, ώστε σε περίπτωση κινδύνου ή καταστροφής να μπορούν οι εργαζόμενοι να διασωθούν.
• Η χάραξη, οι διαστάσεις και η διευθέτηση των οδών διάσωσης και των εξόδων κινδύνου πρέπει να είναι ανάλογες με τις εγκαταστάσεις, τη χρήση και την επιφάνεια των χώρων εργασίας, καθώς και με τον αριθμό των εργαζομένων. Οι οδοί διάσωσης επισημαίνονται κατάλληλα και πρέπει να οδηγούν σε ελεύθερο ή ασφαλή χώρο από το συντομότερο δυνατό δρόμο.

Σύμφωνα με το άρθρο 32 του Ν. 3850/2010 (Ανεμπόδιστη κυκλοφορία στους χώρους εργασίας), «οι διάδρομοι κυκλοφορίας πρέπει να διατηρούνται συνεχώς ελεύθεροι. Ιδιαίτερα δεν πρέπει να κλειδώνονται, να φράζονται ή να μειώνεται η δυνατότητα διάκρισης των θυρών, που βρίσκονται στην πορεία των οδών διάσωσης». Αντίστοιχες προβλέψεις υπάρχουν στο ΠΔ 16/1996 (Ελάχιστες προδιαγραφές ασφάλειας και υγείας στους χώρους εργασίας σε συμμόρφωση με την οδηγία 89/654/EOK).

Οι κανονισμοί πυροπροστασίας, ανάλογα με τη χρήση του κτιρίου (π.χ. βιομηχανικές εγκαταστάσεις), προβλέπουν τη συγκρότηση Ομάδας Πυροπροστασίας. Επιπλέον, στην Πυροσβεστική Διάταξη 14/2014 (Οργάνωση, εκπαίδευση και ενημέρωση προσωπικού των επιχειρήσεων − εγκαταστάσεων σε θέματα πυροπροστασίας), αναφέρεται: «Επιπροσθέτως των οριζομένων στις κείμενες διατάξεις πυροπροστασίας, επιβάλλεται η συγκρότηση Ομάδας Πυροπροστασίας σε εκείνες τις επιχειρήσεις−εγκαταστάσεις, που σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία πυροπροστασίας, την υπόδειξη μέτρων και μέσων πυροπροστασίας, ή κατ’ απαίτηση του ιδιοκτήτη−εκμεταλλευτή αυτών, προβλέπεται ή εγκαθίσταται: α. Μόνιμο υδροδοτικό πυροσβεστικό δίκτυο, ή/και β. Αυτόματο σύστημα πυρόσβεσης (καταιονισμού ύδατος με περισσότερες από έξι (6) κεφαλές καταιονηστήρων ή/και ολικής κατάκλυσης)».

• Allford L. and Wood M., Accident Analysis Benchmarking Exercise, EUR 30564 EN, Publications Office of the European Union, Luxembourg, 2021, ISBN 978-92-76-28605-9, doi:10.2760/08034, JRC123513
• Christolis M., Georgiadou E., Sideris G., Markatos N.Ch., Major accidents involving hazardous materials: occupational safety risk assessment, 4rth International Conference of WorkingOnSafety.Net (WOS2008), Crete, Greece, 2008
• Doherty A, Wood M. Emergency Response Planning for Chemical Accident Hazards. Key points and conclusions for Seveso enforcement and implementation. EUR 27699. Luxembourg (Luxembourg): Publications Office of the European Union; 2015. JRC100031
• Gyenes Z., Wood M-H., Struckl M., Handbook of Scenarios for Assessing Major Chemical Accident Risks, EUR 28518 EN, doi:10.2760/884152
• Γεωργιάδου Ε., Βιομηχανικά Ατυχήματα Μεγάλης Έκτασης – Μεθοδολογικός και Πληροφοριακός Οδηγός, εκδ. ΕΛΙΝΥΑΕ, Αθήνα 2001
• Γεωργιάδου Π., Διδακτορική Διατριβή, Mεθοδολογία υποστήριξης αποφάσεων αντιμετώπισης ατυχημάτων μεγάλης έκτασης με χρήση πολυκριτηριακών εξελικτικών αλγορίθμων, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο – ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος», 2011
• ΕΛΙΝΥΑΕ, Προστασία του περιβάλλοντος από τη βιομηχανική δραστηριότητα – Πρόληψη βιομηχανικών ατυχημάτων μεγάλης έκτασης, Αθήνα 2000
• ΕΜΠ-Σχολή Χημικών Μηχανικών, Εκπόνηση Σχεδίου Εκκένωσης Διυλιστηρίου ΕΛΠΕ-ΒΕΕ, 2017
• Παπάζογλου Ι.Α., Εγχειρίδιο “Ποσοτική εκτίμηση επικινδυνότητας”, Εργαστήριο Αξιοπιστίας Συστημάτων & Βιομηχανικής Ασφάλειας – ΕΚΕΦΕ “ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ”, 1999

Ακολουθούν πίνακες που αντιστοιχούν σε καταλόγους ελέγχου για την εκπόνηση:

• Πολιτικής Πρόληψης Μεγάλων Ατυχημάτων (ΠΠΜΑ)
• Σύστημα Διαχείρισης Ασφάλειας (ΣΔΑ)
• Εσωτερικό Σχέδιο Έκτακτης Ανάγκης (ΕΣΕΑ)

Οι κατάλογοι ελέγχου συντάχθηκαν από τους Μιχαήλ Χριστόλη (τεχνικό σύμβουλο για θέματα ασφάλειας) και Δρ Παρασκευή Γεωργιάδου (ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε.), στο πλαίσιο του έργου “Διαδικτυακή Πλατφόρμα e-Help Desk για την Υ.Α.Ε. / Ψηφιακά εργαλεία & υπηρεσίες της Δ/νσης Υγείας & Ασφάλειας στην Εργασία – Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης”. 

Οι κατάλογοι συντάχθηκαν με βάση τη Μεθοδολογία Αξιολόγησης Μελετών Ασφάλειας που αναπτύχθηκε στο πλαίσιο παλαιότερων έργων που ανατέθηκαν από το Υπουργείο Εργασίας σε πανεπιστημιακά και ερευνητικά ιδρύματα από το 2008 και μετά.
Συγκεκριμένα, τα εν λόγω προγράμματα ανατέθηκαν το 2008, το 2012 και το 2016 από κοινού στα Ιδρύματα Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ), ΕΚΕΦΕ «ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ» και Πολυτεχνείο Κρήτης και ακολούθως το 2019 και το 2021 στο ΕΜΠ.
Για το ΕΜΠ Επιστημονικοί Υπεύθυνοι σε επί μέρους προγράμματα υπήρξαν οι Καθηγητές Νικόλαος – Χρήστος Μαρκάτος, Ιωάννης Ζιώμας, Νικόλαος Μαρμαράς, για το ΕΚΕΦΕ «ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ» ο Δρ. Ιωάννης Παπάζογλου και η Δρ. Όλγα Ανεζίρη και για το Πολυτεχνείο Κρήτης ο Δρ. Γεώργιος Παπαδάκης.
Επισημαίνεται ότι η μεθοδολογία αυτή αφορά αποκλειστικά σε θέματα αρμοδιότητας του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, όπως αυτές προσδιορίζονται στην ΚΥΑ 172058/2016.
Από τη διαδικασία Αξιολόγησης των Μελετών Ασφάλειας καταγράφηκαν σημαντικές ελλείψεις σε ειδικά θέματα όπως η υπογραφή της Πολιτικής Πρόληψης Μεγάλων Ατυχημάτων (ΠΠΜΑ) από τον Υπεύθυνο της Εταιρείας, η αναφορά σε πόρους σε ανθρώπινο δυναμικό και εξοπλισμό για την ΠΠΜΑ, η ύπαρξη γραπτής διαδικασίας για τη διαχείριση εργολάβων, η διάχυση των διδαγμάτων από τα ατυχήματα ή παρ’ ολίγον ατυχήματα, η παρακολούθηση των επιδόσεων σε θέματα ασφάλειας, η εκπαίδευση του προσωπικού εργολάβων, η ολοκληρωμένη θεματολογία εκπαίδευσης, η αξιολόγηση εκπαιδευόμενων και η τήρηση προσωπικών φακέλων κ.ά.
Ειδικότερα όσον αφορά στο ΕΣΕΑ, από τη διαδικασία Αξιολόγησης παρατηρούνται σημαντικές ελλείψεις σε ποσοστό άνω του 50% των Μελετών Ασφάλειας, στα εξής επί μέρους θέματα: διασφάλιση ότι οι χώροι είναι ασφαλείς σε περίπτωση παραμονής του προσωπικού σε κλειστούς χώρους, διασφάλιση ότι το σημείο συγκέντρωσης προσωπικού και το σημείο παροχής πρώτων βοηθειών βρίσκονται σε ασφαλή περιοχή και έχουν προσδιοριστεί εναλλακτικά σημεία σε περίπτωση εκκένωσης χώρων, πρόβλεψη ειδικής μέριμνας για εργαζόμενους με ιδιαίτερες ανάγκες (π.χ. έγκυες γυναίκες, εργαζόμενοι με κινητικά προβλήματα, κ.ά.), πρόβλεψη άσκησης για παροχή πρώτων βοηθειών με τη συμμετοχή του ΕΚΑΒ ή άλλου αντίστοιχου φορέα, πρόβλεψη άσκησης αντιμετώπισης ισχυρού σεισμού, πρόβλεψη περιοδικών ελέγχων, καθαρισμού, επισκευής, συντήρησης και αντικατάστασης των Μέσων Ατομικής Προστασίας (ΜΑΠ) και των αναλωσίμων τους.

Η οργανωτική δομή θα πρέπει να αντιστοιχεί στις βασικές λειτουργίες της πολιτικής ασφάλειας, όπως η απόδοση ρόλων και ευθυνών, ο έλεγχος εφαρμογής των επί μέρους πολιτικών, ο προσδιορισμός των αναγκών εκπαίδευσης, η ανάπτυξη μηχανισμών επικοινωνίας μεταξύ των υπηρεσιών, κ.ά. Στο σχεδιασμό των δομών είναι κρίσιμος ο ρόλος των θεσμών που προβλέπονται από το Ν. 3850/2010 (Τεχνικός Ασφάλειας και Ιατρός Εργασίας εάν υπάρχει).

Η διαθεσιμότητα πόρων σε ανθρώπινο δυναμικό και εξοπλισμό θα πρέπει να αποδεικνύεται με συγκεκριμένες αναφορές σε επί μέρους θέματα και να μην περιορίζεται μόνο στη δήλωση που περιλαμβάνεται στην ΠΠΜΑ (π.χ. επάρκεια προσωπικού, επάρκεια εξοπλισμού καταστολής και Μέσων Ατομικής Προστασίας, μέσων επικοινωνίας, συνεργασίες με εξωτερικούς εκπαιδευτές ή επιθεωρητές, κ.ά.).

Στα θέματα εκπαίδευσης θα πρέπει να περιλαμβάνονται κατ’ ελάχιστον οι ενότητες:

• αναγνώριση κινδύνων που μπορούν να οδηγήσουν σε Β.Α.Μ.Ε.
• διαδικασίες λειτουργίας και ασφάλειας
• κανονισμοί ασφάλειας και Δελτία Δεδομένων Ασφάλειας (SDS)
• διαδικασίες ειδικών εργασιών που απαιτούν άδεια
• χρήση Μέσων Ατομικής Προστασίας (ΜΑΠ)
• δείκτες αξιολόγησης της απόδοσης των μέτρων ασφάλειας
• Εσωτερικό Σχέδιο Έκτακτης Ανάγκης (ΕΣΕΑ)
• Σχέδιο Εκκένωσης της εγκατάστασης
• παροχή πρώτων βοηθειών
• διδάγματα τύπου «Lessons learned» από ατυχήματα και παρ’ ολίγον ατυχήματα που δυνητικά οδηγούν σε Β.Α.Μ.Ε.

Οδηγίες :

Η αναγνώριση κινδύνων αφορά σε κανονική λειτουργία, σε περίοδο συντήρησης ή σε έκτακτη ανάγκη. Η χρήση ΜΑΠ θα πρέπει να αφορά στα ΜΑΠ που απαιτούνται για την αντιμετώπιση συμβάντων που μπορεί να οδηγήσουν σε Β.Α.Μ.Ε.
Το Σχέδιο Εκκένωσης αποτελεί διακριτό μέρος του ΕΣΕΑ και καλό είναι να αποτελεί χωριστό θέμα εκπαίδευσης.
Η καταγραφή των συμβάντων στην εγκατάσταση και η μεταφορά των διδαγμάτων μέσω της εκπαίδευσης θα συντελέσει σημαντικά στην ανάπτυξη κουλτούρας ασφάλειας. Επίσης, μπορούν να αξιοποιούνται διδάγματα από παλαιότερα ατυχήματα ή παρ΄ολίγον ατυχήματα σε παρόμοιες εγκαταστάσεις.

Τα σχετικά ζητήματα εξετάζονται αναλυτικά στο πλαίσιο του προσδιορισμού και ανάλυσης της επικινδυνότητας της Μελέτης Ασφάλειας.

Η εκτίμηση των κινδύνων θα πρέπει να περιλαμβάνει, πέραν των σεναρίων ατυχημάτων μεγάλης έκτασης που απαιτούνται για την εκτίμηση επιπτώσεων εκτός της εγκατάστασης, αναφορά και σε σενάρια ατυχημάτων μικρότερης έκτασης που μπορεί να προκαλέσουν επιπτώσεις στους εργαζόμενους της εγκατάστασης.

Οι γραπτές διαδικασίες θα πρέπει να καλύπτουν όλα τα σημαντικά θέματα ασφάλειας.
Οι διαδικασίες αυτές θα πρέπει να καλύπτουν όλες τις φάσεις όπως: δοκιμαστική λειτουργία, εκκίνηση και κανονική περιοδική διακοπή λειτουργίας, όλες τις φάσεις της κανονικής λειτουργίας, συμπεριλαμβανομένης της δοκιμής, της συντήρησης και της επιθεώρησης, ανίχνευση και απόκριση σε αποκλίσεις από τις κανονικές συνθήκες λειτουργίας, προσωρινές ή ειδικές λειτουργίες, λειτουργία υπό συνθήκες συντήρησης, επεμβάσεις έκτακτης ανάγκης, οριστική θέση εκτός λειτουργίας. Οι διαδικασίες θα πρέπει επίσης να υπόκεινται σε περιοδική επανεξέταση τόσο για να διασφαλιστεί ότι είναι ενημερωμένες και ακριβείς, όσο και για να διασφαλιστεί ότι τηρούνται στην πράξη.

Για εργασίες που είτε λόγω νομοθετικών απαιτήσεων, είτε ως εφαρμογή καλής πρακτικής εφαρμόζεται η πρακτική των «αδειών εργασίας» (π.χ. άδειες θερμής, ψυχρής εργασίας, εργασία σε «κλειστό-περιορισμένο» χώρο, εργασία συντήρησης κ.ά.), θα πρέπει να υπάρχουν και να τηρούνται γραπτές διαδικασίες ασφάλειας.

Οι αλλαγές στον εξοπλισμό ή την οργάνωση θεωρείται ότι αποτελούν από τις πιο συχνές αιτίες ατυχημάτων. Συχνά μάλιστα κάποιο ατύχημα μπορεί να οφείλεται σε αλλαγή που έγινε στο παρελθόν, αλλά δεν κοινοποιήθηκε και δεν καταγράφηκε. Εξετάζονται όλες οι αλλαγές που αφορούν σε οργάνωση, διεργασίες, υλικά, εξοπλισμό, λογισμικό, σχεδιασμό ή εξωτερικές συνθήκες που είναι ικανές να προκαλέσουν Β.Α.Μ.Ε.

Οδηγίες για την εκπόνηση του Εσωτερικού Σχέδιου Έκτακτης Ανάγκης (ΕΣΕΑ) περιλαμβάνονται στο σχετικό κατάλογο ελέγχου.
Βλ. επίσης Β.Α.Μ.Ε. Ειδικά θέματα: Σχέδιο Εκκένωσης

Στο Σχέδιο προσδιορίζονται τα κριτήρια για την επιλογή εκκένωσης, οι εναλλακτικές διαδρομές εκκένωσης, τα σημεία συγκέντρωσης προσωπικού, τα σημεία παροχής πρώτων βοηθειών, ο τρόπος απομάκρυνσης, ο έλεγχος κυκλοφορίας οχημάτων, κ.ά. Το σχέδιο πρέπει να αξιολογείται με την πραγματοποίηση άσκησης εφαρμογής του.

Πληροφορίες - Σύνδεσμος :

Β.Α.Μ.Ε. Ειδικά θέματα: Σχέδιο Εκκένωσης

Η Δ/νση Σχεδιασμού και Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας (ΓΓΠΠ) συντονίζει τη διαδικασία αναθεώρησης/επικαιροποίησης του υφιστάμενου Γενικού Σχεδίου Έκτακτης Ανάγκης για την Αντιμετώπιση Τεχνολογικών Ατυχημάτων Μεγάλης Έκτασης στο χώρο έξω από τις εγκαταστάσεις ανώτερης βαθμίδας (Γενικό ΣΑΤΑΜΕ), σύμφωνα με τους στόχους, τις κατευθύνσεις και τις απαιτήσεις σχεδίασης που προβλέπονται στην υπ’ αριθ. 1299/2003 υπουργική απόφαση, με την οποία εγκρίθηκε το Γενικό Σχέδιο Πολιτικής Προστασίας «ΞΕΝΟΚΡΑΤΗΣ».

Η ανωτέρω διαδικασία διενεργείται σε συνεργασία με τα Υπουργεία Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης, Οικονομίας, Ανάπτυξης και Τουρισμού, Εργασίας Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, Οικονομικών, Υγείας, Εθνικής Άμυνας, καθώς και το Αρχηγείο του Πυροσβεστικού Σώματος και άλλους κατά περίπτωση συναρμόδιους φορείς.

Μετά την αποδοχή του Γενικού ΣΑΤΑΜΕ από όλους τους ανωτέρω αρμόδιους φορείς κατά το μέρος που τους αφορά και εμπλέκονται, το ΣΑΤΑΜΕ εγκρίνεται από το Γενικό Γραμματέα Πολιτικής Προστασίας, μετά από εισήγηση της Δ/νσης Σχεδιασμού και Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών της ΓΓΠΠ.

Μετά την παρέλευση της προθεσμίας για τη δημόσια διαβούλευση, η Αυτοτελής Δ/νση Πολιτικής Προστασίας της Περιφέρειας μέσα σε δέκα ημέρες προβαίνει στην αξιολόγηση των τυχόν σχολίων από τη δημόσια διαβούλευση και στη συνέχεια εισηγείται στο Γενικό Γραμματέα Πολιτικής Προστασίας την έγκριση του Ειδικού ΣΑΤΑΜΕ.
Το Ειδικό ΣΑΤΑΜΕ εγκρίνεται από το Γενικό Γραμματέα Πολιτικής Προστασίας μετά από θετική εισήγηση του οικείου Περιφερειάρχη σχετικά με τη διάθεση πόρων για την υλοποίηση του ΣΑΤΑΜΕ και εφαρμόζεται με ευθύνη της Αυτοτελούς Δ/νσης Πολιτικής Προστασίας της Περιφέρειας. Ο τρόπος αντιμετώπισης του ατυχήματος, η σχετική ροή πληροφοριών, οι ρόλοι και οι αρμοδιότητες και εν γένει η συμβολή της Αποκεντρωμένης Διοίκησης και των οικείων ΟΤΑ και η κλιμάκωση αντιμετώπισης γίνεται σύμφωνα με τα οριζόμενα στο Ειδικό και στο Γενικό ΣΑΤΑΜΕ.

Το Ειδικό ΣΑΤΑΜΕ μετά την έγκρισή του κοινοποιείται στο ή στα οικείο/α Περιφερειακό/ά Συμβούλιο/α για ενημέρωση του κοινού.
Η Αυτοτελής Δ/νση Πολιτικής Προστασίας της Περιφέρειας:

1. μεριμνά για τη διενέργεια ασκήσεων ετοιμότητας σε συνεργασία με τον φορέα εκμετάλλευσης και τους συναρμόδιους φορείς, για την εφαρμογή και την εκπαίδευση στο Ειδικό ΣΑΤΑΜΕ,
2. εξασφαλίζει την παροχή των πληροφοριών στο κοινό που προβλέπονται στο Ειδικό ΣΑΤΑΜΕ,
3. δημοσιοποιεί με κάθε πρόσφορο μέσο, έντυπο ή ηλεκτρονικό, προς όλες τις επιχειρήσεις που βρίσκονται στη ζώνη ΙΙΙ− Προστασίας πληθυσμού, αντίγραφα των σεναρίων ατυχημάτων που περιλαμβάνονται στη καταχωρισμένη Μελέτη Ασφαλείας για ενημέρωσή τους,
4. ενημερώνει τη Δ/νση Σχεδιασμού και Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας (ΓΓΠΠ) κάθε φορά που διενεργούνται ασκήσεις ετοιμότητας για την εφαρμογή και την εκπαίδευση στο Ειδικό ΣΑΤΑΜΕ, αποστέλλοντας της ταυτόχρονα και σχετική έκθεση αποτίμησης των σχετικών ενεργειών.

To Περιφερειακό Συμβούλιο συνδράμει την Αυτοτελή Δ/νση Πολιτικής Προστασίας της Περιφέρειας σε όλα τα στάδια σχεδιασμού, διενέργειας και αξιολόγησης των ασκήσεων ετοιμότητας του πληθυσμού που ενδέχεται να προσβληθεί από ατύχημα μεγάλης έκτασης.

Η Αυτοτελής Δ/νση Πολιτικής Προστασίας της οικείας Περιφέρειας έχει υποχρέωση:

1. να προβαίνει σε επανεξέταση, δοκιμή και, όταν χρειάζεται, σε επικαιροποίηση των Ειδικών ΣΑΤΑΜΕ, κάθε τρία χρόνια και σε κάθε περίπτωση οποτεδήποτε συμβεί σημαντική αλλαγή στη λειτουργία της εγκατάστασης ή, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο Γενικό ΣΑΤΑΜΕ. Η επανεξέταση λαμβάνει υπόψη τις μετατροπές στη σχετική εγκατάσταση, στους μηχανισμούς έκτακτης ανάγκης της εγκατάστασης, τις νέες τεχνικές γνώσεις και τις γνώσεις που αφορούν στην αντιμετώπιση ατυχημάτων μεγάλης έκτασης,
2. σε περίπτωση σημαντικής τροποποίησης του Ειδικού ΣΑΤΑΜΕ, να δημοσιοποιεί μέσω του Περιφερειακού Συμβουλίου το τροποποιημένο ΣΑΤΑΜΕ έγκαιρα με κάθε πρόσφορο μέσο, έντυπο και ηλεκτρονικό, ώστε το ενδιαφερόμενο κοινό να έχει τη δυνατότητα να διατυπώνει τη γνώμη του,
3. να υποβάλλει προς έγκριση τα επικαιροποιημένα, τροποποιημένα ή αναθεωρημένα Ειδικά ΣΑΤΑΜΕ, στην Δ/νση Σχεδιασμού & Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών της ΓΓΠΠ.

Τα σχέδια έκτακτης ανάγκης εκπονούνται με βάση τους ακόλουθους στόχους:

1. τον περιορισμό και τη θέση υπό έλεγχο περιστατικών, ώστε να ελαχιστοποιούνται οι επιπτώσεις τους και να περιορίζονται οι ζημιές που προκαλούνται στη δημόσια υγεία, στο περιβάλλον και στην περιουσία
2. την εφαρμογή των αναγκαίων μέτρων προστασίας του ανθρώπου και του περιβάλλοντος από τις επιπτώσεις ατυχημάτων μεγάλης έκτασης,
3. την ανακοίνωση των αναγκαίων πληροφοριών στο κοινό και στις οικείες υπηρεσίες ή αρχές της περιοχής
4. την αποκατάσταση του περιβάλλοντος μετά από ατύχημα μεγάλης έκτασης.

Τα σχέδια έκτακτης ανάγκης πρέπει να εφαρμόζονται χωρίς καθυστέρηση από τον φορέα εκμετάλλευσης και από την Αυτοτελή Δ/νση Πολιτικής Προστασίας της οικείας Περιφέρειας, κατά περίπτωση, καθώς και από τις προβλεπόμενες συναρμόδιες αρχές που ενδεχομένως εμπλέκονται στην εφαρμογή τους, σε περίπτωση ατυχήματος μεγάλης έκτασης ή σε περίπτωση ανεξέλεγκτου συμβάντος τέτοιου ώστε ευλόγως να αναμένεται ότι θα καταλήξει σε ατύχημα μεγάλης έκτασης.

Τα εξωτερικά σχέδια έκτακτης ανάγκης θα πρέπει να περιλαμβάνουν τις πληροφορίες που παρατίθενται στην παράγραφο 2 του παραρτήματος IV της ΚΥΑ 172058/2016.

Συγκεκριμένα, θα πρέπει να περιλαμβάνουν:

1. ονοματεπώνυμο ή ιδιότητα των προσώπων που είναι εξουσιοδοτημένα να θέσουν σε κίνηση τις διαδικασίες έκτακτης ανάγκης και προσώπων εξουσιοδοτημένων να αναλάβουν και να συντονίσουν εξωτερικές δράσεις
2. ρυθμίσεις για τη λήψη των σημάτων έγκαιρης ειδοποίησης σχετικά με τυχόν συμβάντα και τις διαδικασίες συναγερμού και κλήσης ενισχύσεων
3. ρυθμίσεις για τον συντονισμό των απαιτούμενων μέσων προς εφαρμογή του εξωτερικού σχεδίου έκτακτης ανάγκης
4. ρυθμίσεις για την παροχή βοήθειας με επιτόπου ανασχετικές δράσεις
5. ρυθμίσεις για εξωτερικές ανασχετικές δράσεις, συμπεριλαμβανομένης της αντιμετώπισης σεναρίων μεγάλων ατυχημάτων που ορίζονται στην έκθεση και λαμβανομένων υπόψη πιθανών πολλαπλασιαστικών αποτελεσμάτων, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που έχουν επιπτώσεις στο περιβάλλον
6. ρυθμίσεις για την παροχή στο κοινό και σε όλες τις γειτονικές μονάδες ή χώρους που δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της νομοθεσίας για τα ατυχήματα μεγάλης έκτασης, ειδικών πληροφοριών σχετικά με το ατύχημα και την ενδεδειγμένη συμπεριφορά
7. ρυθμίσεις για την παροχή πληροφοριών στις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης άλλων κρατών μελών, σε περίπτωση μεγάλου ατυχήματος με ενδεχόμενες διασυνοριακές συνέπειες.

Τα Ειδικά ΣΑΤΑΜΕ εκπονούνται με βάση κατευθύνσεις της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας (Γενικό ΣΑΤΑΜΕ).

Η πιο πρόσφατη έκδοση του Γενικού ΣΑΤΑΜΕ είναι η 3η, με την ονομασία «ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ».

Σύμφωνα με σχετικό έγγραφο της ΓΓΠΠ (Αριθμ. Πρωτ. 942, 6/2/2020), η 3η Έκδοση του εγκεκριμένου Γενικού Σχεδίου Αντιμετώπισης Τεχνολογικών Ατυχημάτων Μεγάλης Έκτασης (Γενικό ΣΑΤΑΜΕ) καταρτίστηκε στο πλαίσιο εφαρμογής της ΥΑ 1299/07-04-2003 (ΦΕΚ 423Β’) «Γενικό Σχέδιο Πολιτικής Προστασίας ΞΕΝΟΚΡΑΤΗΣ» και του άρθρου 11 (παρ. Β.1) της ΚΥΑ 172058/2016.

Σύμφωνα με το παραπάνω έγγραφο, η 3η Έκδοση του Γενικού ΣΑΤΑΜΕ, η οποία αποτελεί αναθεώρηση της 2ης Έκδοσης, κρίθηκε αναγκαία μετά τις νεότερες θεσμικές προβλέψεις (Ν. 4622/2019, ΠΔ 84/2019) και τις διοικητικές μεταβολές που έλαβαν χώρα σε Οργανισμούς Φορέων (Υπουργείο Υγείας, Υπουργείο Περιβάλλοντος & Ενέργειας). Επιπλέον, στην αναθεωρημένη Έκδοση έχουν προστεθεί οι περιπτώσεις 6 & 7 στο Μέρος ΙΙΙ, καθώς και το Παράρτημα 4, ενώ γίνεται και η επισήμανση ότι το Σχέδιο ενεργοποιείται αυτόματα μόλις η αρμόδια Πυροσβεστική Υπηρεσία ενημερωθεί σχετικά με το περιστατικό από οποιονδήποτε δημόσιο ή ιδιωτικό φορέα και όχι μόνο από τον φορέα εκμετάλλευσης (κατόπιν επιβεβαίωσης της κλήσης). Ο τρόπος κατάρτισης των Ειδικών ΣΑΤΑΜΕ όπως αυτός προβλεπόταν στο Μέρος V της 2ης Έκδοσης παραμένει ο ίδιος και προστίθεται σε αυτά και το Παράρτημα 4.

Η 3η Έκδοση εξακολουθεί να έχει τους ίδιους στόχους με τη 2η Έκδοση, δηλαδή:

• να προσδιορίσει τους ρόλους και τις αρμοδιότητες, καθώς και το πλαίσιο συνεργασίας όλων των φορέων που εμπλέκονται στη δρομολόγηση δράσεων πολιτικής προστασίας για την αντιμετώπιση Βιομηχανικών Ατυχημάτων Μεγάλης Έκτασης (Β.Α.Μ.Ε.) σε εγκαταστάσεις SEVESO,
• να αποτελέσει τη βάση σχεδίασης των Ειδικών (εξωτερικών) ΣΑΤΑΜΕ, τα οποία καταρτίζονται από τις Αυτοτελείς Δ/νσεις Πολιτικής Προστασίας των Περιφερειών για όλες τις εγκαταστάσεις ανώτερης βαθμίδας της περιοχής αρμοδιότητάς τους και να παράσχει συντονιστικές οδηγίες προς:
  • όλους τους εμπλεκομένους σε αυτό φορείς για την εφαρμογή του, κατά το μέρος που τους αφορά και εμπλέκονται και
  • τις Αυτοτελείς Δ/νσεις Πολιτικής Προστασίας των Περιφερειών για την κατάρτιση των Ειδικών (εξωτερικών) ΣΑΤΑΜΕ.

Το σχέδιο «ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ» είναι προσβάσιμο στον ιστότοπο του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας.

Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Σχεδιασμός Αντιμετώπισης Τεχνολογικών Καταστροφών /3η Έκδοση του Γενικού Σχεδίου Αντιμετώπισης Τεχνολογικών Ατυχημάτων Μεγάλης Έκτασης (Γενικό ΣΑΤΑΜΕ) με την κωδική ονομασία «Ηράκλειτος», 2020

Επιπλέον πληροφορίες για τους κινδύνους και τα μέτρα πρόληψης και προστασίας στις σελίδες της διαδικτυακής πλατφόρμας (βλ. Πληροφορίες για εργαζόμενους).

Σύμφωνα με τους ορισμούς που αναφέρονται στην ΚΥΑ 172058/2016, ορίζονται ως:

• «κοινό»: ένα ή περισσότερα φυσικά ή νομικά πρόσωπα καθώς και οι φορείς (οι ενώσεις, οι οργανώσεις και οι ομάδες) εκπροσώπησής τους
• «ενδιαφερόμενο κοινό»: το κοινό το οποίο θίγεται ή ενδέχεται να θιγεί ή του οποίου διακυβεύονται έννομα συμφέροντα από τη διαδικασία λήψης αποφάσεων για οποιοδήποτε από τα θέματα που αναφέρονται παραπάνω (σχεδιασμός νέων εγκαταστάσεων, σημαντικές μετατροπές εγκαταστάσεων, νέα έργα κοντά σε εγκαταστάσεις, όταν η χωροθέτηση ενδέχεται να αυξήσει τον κίνδυνο μεγάλου ατυχήματος ή να επιδεινώσει τις επιπτώσεις του), συμπεριλαμβανομένων των μη κυβερνητικών οργανώσεων που προάγουν την προστασία του περιβάλλοντος, ανεξάρτητα εάν έχουν ή όχι νομική προσωπικότητα.

Σύμφωνα την ΚΥΑ 172058/2016, θα πρέπει να ενημερώνεται το κοινό και να γνωστοποιούνται σε αυτό πληροφοριακά στοιχεία σχετικά με τους κινδύνους που διατρέχουν από ατυχήματα μεγάλης έκτασης στην περιοχή τους, για τα μέτρα προστασίας και ειδικότερα για τα σχέδια έκτακτης ανάγκης. Η ευθύνη για την ενημέρωσης του κοινού ανήκει στις υπηρεσίες της Περιφέρειας.

Η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας έχει δημοσιεύσει οδηγίες αυτοπροστασίας για τεχνολογικά ατυχήματα.

Επίσης οι Περιφερειακές αρχές αναρτούν στις ιστοσελίδες τους σχετικές πληροφορίες.

Για περισσότερες πληροφορίες, βλ. Οδηγίες προστασίας για το κοινό.

Σύμφωνα με το Μέρος 1 του Παραρτήματος V της ΚΥΑ 172058/2016, για όλες τις εγκατασεις (κατώτερης και ανώτερης βαθμίδας) θα πρέπει να γνωστοποιούνται τα ακόλουθα πληροφοριακά στοιχεία:

1. Στοιχεία και πληροφορίες που περιγράφονται στην παράγραφο 4 του άρθρου 6 της ΚΥΑ και στις εκάστοτε επικαιροποιήσεις τους (παράγραφοι 6 και 7 του ίδιου άρθρου).
2. Στοιχεία και πληροφορίες σχετικά με τις μετατροπές των εγκαταστάσεων.
3. Επιβεβαίωση ότι η εγκατάσταση υπόκειται στις απαιτήσεις της ΚΥΑ και κατά συνέπεια ότι ο φάκελος Κοινοποίησης έχει θεωρηθεί.
4. Γνωστοποίηση της ημερομηνίας της τελευταίας επί τόπου επιθεώρησης της εγκατάστασης, ή παραπομπή στο σημείο όπου η εν λόγω πληροφορία είναι διαθέσιμη ηλεκτρονικά, καθώς και πληροφορίες για την αναζήτηση λεπτομερέστερων πληροφοριών για τις επιθεωρήσεις και το αντίστοιχο σύστημα επιθεωρήσεων, με την επιφύλαξη των απαιτήσεων του άρθρου 21 της ΚΥΑ.
5. Πληροφορίες για γειτονικές εγκαταστάσεις που ενδέχεται να έχουν πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα
6. Γενικές πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο προειδοποίησης του ενδιαφερόμενου κοινού, αν είναι αναγκαίο, καθώς και επαρκείς πληροφορίες για την κατάλληλη συμπεριφορά σε περίπτωση μεγάλου ατυχήματος ή παραπομπή στο σημείο που οι πληροφορίες αυτές είναι ηλεκτρονικά προσβάσιμες.

Σύμφωνα με το Μέρος 1 και Μέρος 2 του Παραρτήματος V της ΚΥΑ 172058/2016, για τις εγκαταστάσεις ανώτερης βαθμίδας, πέραν των αναφερομενων παραπάνω, θα πρέπει να γνωστοποιούνται τα ακόλουθα πληροφοριακά στοιχεία:

1. Επιβεβαίωση ότι η Μελέτη Ασφαλείας έχει καταχωρισθεί.
2. Γενικές πληροφορίες σχετικά με τη φύση των κινδύνων μεγάλων ατυχημάτων, συμπεριλαμβανομένων των δυνητικών επιπτώσεων στη δημόσια υγεία και στο περιβάλλον, καθώς και περιληπτικά στοιχεία των κύριων τύπων σεναρίων μεγάλων ατυχημάτων και των μέτρων ελέγχου για την αντιμετώπισή τους.
3. Επιβεβαίωση στο ενδιαφερόμενο κοινό ότι υφίσταται το κανονιστικό πλαίσιο που καθορίζει την υποχρέωση του φορέα εκμετάλλευσης, σε συνεργασία με την εν λόγω αρχή, να προβαίνει στις αναγκαίες επιτόπου δράσεις για την αντιμετώπιση μεγάλου ατυχήματος και την ελαχιστοποίηση των επιπτώσεών του.
4. Κατάλληλες πληροφορίες από το εγκεκριμένο Ειδικό ΣΑΤΑΜΕ και την εκάστοτε επικαιροποίησή του, συμπεριλαμβανομένων σχετικών συστάσεων και οδηγιών.
5. Απλή αναφορά για το αν πρόκειται για εγκατάσταση που βρίσκεται κοντά στο έδαφος άλλου κράτους μέλους και υπάρχει πιθανότητα μεγάλου ατυχήματος με διασυνοριακές επιπτώσεις, σύμφωνα με τη Σύμβαση της Οικονομικής Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για τις διασυνοριακές επιπτώσεις βιομηχανικών ατυχημάτων που έχει κυρωθεί με το Ν. 2546/1997 (Α΄256) και τις ειδικότερες προβλέψεις των παραγράφων 6 και 6.1 του άρθρου 13.

Σε σχετικό έγγραφο (υπ’ αριθ. 4026/30-05-2019) της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας [Ενημέρωση του κοινού σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στην ΚΥΑ 172058/2016 (Οδηγία SEVESO III)], περιλαμβάνονται (στο Παράρτημα Γ), πρότυποι πίνακες πληροφοριακών στοιχείων που θα πρέπει να διαβιβάζει η αδειοδοτούσα αρχή στο οικείο Περιφερειακό Συμβούλιο, για εγκαταστάσεις ανώτερης και κατώτερης βαθμίδας.

Κατεβάστε τους πρότυπους πίνακες σε μορφή αρχείου word.

• Πρότυπος πίνακας πληροφοριακών στοιχείων που θα πρέπει να διαβιβάζει η αδειοδοτούσα αρχή στο οικείο Περιφερειακό Συμβούλιο για εγκαταστάσεις κατώτερης βαθμίδας
• Πρότυπος πίνακας πληροφοριακών στοιχείων που θα πρέπει να διαβιβάζει η αδειοδοτούσα αρχή στο οικείο Περιφερειακό Συμβούλιο για εγκαταστάσεις ανώτερης βαθμίδας

Σύμφωνα με τα αναφερόμενα στο άρθρο 13 της ΚΥΑ 172058/2016, το Περιφερειακό Συμβούλιο στο πλαίσιο ενημέρωσης του κοινού προβαίνει στις ακόλουθες ενέργειες:

1. Μέσα σε πέντε (5) ημέρες από την παραλαβή των πληροφοριών των παραγράφων 1, 2 και 3 (περιπ. β) και του Ειδικού ΣΑΤΑΜΕ, μεριμνά για:

   α) τη δημοσίευση, με έξοδα του φορέα της εγκατάστασης, σε μία τουλάχιστον τοπική εφημερίδα ή σε μία καθημερινή εφημερίδα εθνικής εμβέλειας, ανακοίνωσης η οποία περιλαμβάνει:

   – το όνομα ή/και την εμπορική επωνυμία του φορέα εκμετάλλευσης,

   – περιγραφή της δραστηριότητας που ασκείται ή πρόκειται να ασκηθεί στην εγκατάσταση και την πλήρη διεύθυνση της εγκατάστασης αυτής

   – απλή αναφορά στο περιεχόμενο των πληροφοριών των παραγράφων 1, 2 και 3 (περιπ. β) και του Ειδικού ΣΑΤΑΜΕ,

   – γνωστοποίηση προς το κοινό ότι διαθέτει όλες τις ανωτέρω πληροφορίες και ότι πρόσβαση σε αυτές είναι ανοικτή για την ενημέρωση του κοινού μετά από σχετικό αίτημα, με την επιφύλαξη της παραγράφου 3 (περ.α),

   – γνωστοποίηση της αρμόδιας αδειοδοτούσας αρχής προς την οποία ο καθένας μπορεί να ζητά, για να λάβει γνώση, τη θεωρημένη Κοινοποίηση, την καταχωρισμένη Μελέτη ασφαλείας, με την επιφύλαξη των παραγράφων 7 και 7.1, καθώς και άλλες τυχόν διαθέσιμες σχετικές πληροφορίες

   β) την ανάρτηση της ανωτέρω ανακοίνωσης και τη γνωστοποίηση της δημοσίευσής της στον πίνακα ανακοινώσεων της Περιφέρειας ή/και στην τηρούμενη από την Περιφέρεια ιστοσελίδα,

   γ) τη γνωστοποίηση στην αδειοδοτούσα αρχή της Εφημερίδας ή των Εφημερίδων στις οποίες δημοσιεύθηκε η ως άνω ανακοίνωση,

2. εκπονεί συγκεντρωτική έκθεση για τις ενέργειες στις οποίες έχει προβεί σχετικά με την ενημέρωση του κοινού και τη διαβιβάζει στην αδειοδοτούσα αρχή, στη Δ/νση Σχεδιασμού και Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών της ΓΓΠΠ, στην Γενική Διεύθυνση Περιβαλλοντικής Πολιτικής του ΥΠΕΝ, στην Αυτοτελή Διεύθυνση Πολιτικής Προστασίας της Περιφέρειας και στην αρμόδια Υπηρεσία Περιβάλλοντος της Περιφέρειας.

Σύμφωνα με τα αναφερόμενα στο άρθρο 13 της ΚΥΑ 172058/2016:

1. Όταν μία εγκατάσταση ανώτερης βαθμίδας ενέχει κινδύνους ατυχημάτων μεγάλης έκτασης με διασυνοριακές επιπτώσεις σε άλλο Κράτος Μέλος της Ε.Ε. η αρμόδια υπηρεσία της Γενικής Διεύθυνσης Περιβαλλοντικής Πολιτικής του ΥΠΕΝ μετά από συνεννόηση με την Δ/νση Σχεδιασμού και Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών της ΓΓΠΠ και την αδειοδοτούσα αρχή κοινοποιεί μέσω του Υπουργείου Εξωτερικών προς το Κράτος Μέλος τις απαραίτητες πληροφορίες που διαθέτει κατ΄ εφαρμογή των άρθρων 11 και 12 και προβαίνει με το εν λόγω Κράτος Μέλος σε σχετικές διαβουλεύσεις, στο πλαίσιο των διμερών σχέσεων τους, ως προς τα μέτρα που θα πρέπει να λαμβάνονται και από τις δύο πλευρές για την πρόληψη των ατυχημάτων αυτών, καθώς για τον περιορισμό των συνεπειών τους στον άνθρωπο και στο περιβάλλον.
2. Αντίστοιχα, σε περίπτωση που η εγκατάσταση βρίσκεται στο έδαφος άλλου Κράτους Μέλους η αρμόδια υπηρεσία της Γενικής Διεύθυνσης Περιβαλλοντικής Πολιτικής του ΥΠΑΠΕΝ παραλαμβάνει μέσω του Υπουργείου Εξωτερικών τις απαραίτητες πληροφορίες από το άλλο Κράτος Μέλος κατ΄ εφαρμογή των άρθρων 11 και 12 και τις κοινοποιεί στην Δ/νση Σχεδιασμού και Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών της ΓΓΠΠ και στην αδειοδοτούσα αρχή της Περιφέρειας που συνορεύει με το όμορο κράτος Μέλος.
3.  Όταν μια εγκατάσταση που βρίσκεται κοντά στο έδαφος άλλου Κράτους Μέλους δεν δημιουργεί κίνδυνο μεγάλου ατυχήματος πέραν της περιμέτρου της σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος Β5 και, επομένως, δεν απαιτείται Ειδικό ΣΑΤΑΜΕ, η αρμόδια υπηρεσία της Γενικής Διεύθυνσης Περιβαλλοντικής Πολιτικής του ΥΠΕΝ μετά από συνεννόηση με την Δ/νση Σχεδιασμού και Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών της ΓΓΠΠ, ενημερώνει μέσω του Υπουργείου Εξωτερικών το άλλο Κράτος Μέλος για την αιτιολογημένη αυτή απόφαση.

Σύμφωνα με τα αναφερόμενα στο άρθρο 13 της ΚΥΑ 172058/2016:

Η αδειοδοτούσα αρχή, θέτει στη διάθεση του κοινού μετά από σχετικό αίτημα:

1. τον θεωρημένο φάκελο Κοινοποίησης, εκτός από το τοπογραφικό με τις συντεταγμένες που προβλέπεται στην παράγραφο 1α του άρθρου 6, ή/και
2. την καταχωρισμένη Μελέτη Ασφαλείας, συμπεριλαμβανομένου του καταλόγου των επικίνδυνων ουσιών, με την επιφύλαξη της παραγράφου 3 του άρθρου 21.
    

• Σε περίπτωση εφαρμογής της παραγράφου 3 του άρθρου 21 της ΚΥΑ 172058/2016, ο φορέας εκμετάλλευσης υποβάλλει προς δημοσιοποίηση στην αδειοδοτούσα αρχή, οικειοθελώς ή μετά από αίτημά της:
   

1. περίληψη μη τεχνικού περιεχομένου, η οποία περιλαμβάνει τουλάχιστον τις γενικές πληροφορίες σχετικά με τους κινδύνους μεγάλων ατυχημάτων και τις πιθανές επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον σε περίπτωση μεγάλου ατυχήματος ή/και
2. τροποποιημένο κατάλογο των επικίνδυνων ουσιών που υπάρχουν στην εγκατάσταση.

Σε περίπτωση που από την επικαιροποίηση της Μελέτης Ασφαλείας προκύπτει η ανάγκη συνακόλουθων αλλαγών στην προβλεπόμενη Περίληψη μη τεχνικού περιεχομένου ή στον κατάλογο των επικίνδυνων ουσιών, ο ενδιαφερόμενος φορέας εκμετάλλευσης προβαίνει στις δέουσες αναπροσαρμογές, ώστε η εν λόγω Περίληψη ή/και ο τροποποιημένος κατάλογος να συνάδει/ ουν με το περιεχόμενο της επικαιροποιημένης Μελέτης Ασφαλείας.

Η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας παρέχει πληροφόρηση στο κοινό για οδηγίες προστασίας σε περίπτωση Β.Α.Μ.Ε. Οι σχετικές πηγές αφορούν φυλλάδια και άλλες εκδόσεις, πληροφορίες που έχουν αναρτηθεί στον ιστότοπο του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας καθώς και οπτικοακουστικό υλικό.

Επιπλέον, σύμφωνα με τις νομοθετικές υποχρεώσεις για την ενημέρωση του κοινού, οι Περιφέρειες της χώρας έχουν σχετικές κατηγορίες στους ιστοτόπους τους. 

Τέλος, υπάρχει προσβάσιμη σχετική βιβλιογραφία και άλλες πηγές στο διαδίκτυο.

• Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας,Οδηγίες προστασίας: Βιομηχανικά Ατυχήματα
• Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Οδηγίες προστασίας: Χημικά, Βιολογικά, Ραδιολογικά & Πυρηνικά Περιστατικά
• Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας, Ενημερωτικό υλικό, Οδηγίες Αυτοπροστασίας (έντυπο για φυσικές και ανθρωπογενείς καταστροφές)
• Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας,Κάνε το δικό σου σχέδιο.
• Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας,Εγκύκλιος για την ενημέρωση του κοινού σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στην ΚΥΑ 172058/2016 (Οδηγία SEVESO III), 30/05/2019
• Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας,Επισημάνσεις αναφορικά με τις πληροφορίες που προβλέπονται στην παράγραφο 6 του Μέρους 1 του Παραρτήματος V της ΚΥΑ 172058/2016 (Οδηγία SEVESO III), 7/06/2019
• ΕΛΙΝΥΑΕ: ΒΑΜΕ – Οδηγία Seveso, Ενημέρωση – Συμμετοχή Κοινού
• Μουζάκης Γ.,Πολιτική προστασία και τεχνολογικά ατυχήματα – Αρχές αυτοπροστασίας σε περίπτωση ατυχήματος, Υγιεινή και Ασφάλεια της Εργασίας, τ. 21 (2005), σελ. 13-14

Σύμφωνα με το άρθρο 19 της ΚΥΑ 172058/2016 η αδειοδοτούσα αρχή οργανώνει, κατά την κρίση της, σε συνεργασία με τις προβλεπόμενες από την κείμενη νομοθεσία καθ’ ύλην αρμόδιες αρχές Περιβάλλοντος (συμπεριλαμβανομένων των αρχών που είναι αρμόδιες για την περιβαλλοντική αδειοδότηση), Υγείας, Εργασίας, Πολιτικής Προστασίας, Πυροσβεστικής Υπηρεσίας και την οικεία Περιφερειακή Χημική Υπηρεσία του Γενικού Χημείου του Κράτους, σχέδιο επιθεωρήσεων.

•  
  • ο φορέας εκμετάλλευσης να μπορεί να αποδείξει ότι, για τις δραστηριότητες που ασκούνται στην εγκατάσταση, έχει λάβει τα ενδεδειγμένα μέτρα για την πρόληψη κάθε μεγάλου ατυχήματος,
  • ο φορέας εκμετάλλευσης να μπορεί να αποδείξει ότι έχει προβλέψει ενδεδειγμένα μέσα για τον περιορισμό των συνεπειών μεγάλων ατυχημάτων, εντός και εκτός του χώρου της εγκατάστασής του,
  • τα δεδομένα και οι πληροφορίες που περιέχει ο φάκελος Κοινοποίησης, η Μελέτη Ασφαλείας, ή άλλη απαιτούμενη μελέτη, αποτυπώνουν επακριβώς τις συνθήκες στην εγκατάσταση,
  • παρέχονται στο κοινό οι πληροφορίες για τα μέτρα ασφαλείας,
  • ο φορέας εκμετάλλευσης λαμβάνει τα ενδεδειγμένα μέτρα και μέσα πυροπροστασίας για την πρόληψη ή τον περιορισμό των συνεπειών μεγάλων ατυχημάτων.

Η σχετική διαδικασία παρουσιάζεται στο Εθνικό Μητρώο Διοικητικών Διαδικασιών (βλ. 535240 – Επιθεωρήσεις εγκαταστάσεων κατά Seveso).

Σύμφωνα με το άρθρο 19 της ΚΥΑ 172058/2016, όλες οι εγκαταστάσεις υπόκεινται σε σχέδιο επιθεωρήσεων σε εθνικό ή περιφερειακό επίπεδο και πρέπει να διασφαλίζεται ότι το σχέδιο αυτό επανεξετάζεται τακτικά και, κατά περίπτωση, επικαιροποιείται. Κάθε σχέδιο επιθεωρήσεων περιλαμβάνει τα ακόλουθα:

1.  
   1. γενική εκτίμηση των σημαντικών θεμάτων ασφαλείας,
   2. τη γεωγραφική περιοχή που καλύπτει το σχέδιο επιθεωρήσεων,
   3. κατάλογο των εγκαταστάσεων που καλύπτει το σχέδιο,
   4. κατάλογο των εγκαταστάσεων με πιθανά πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα,
   5. κατάλογο των εγκαταστάσεων όπου ιδιαίτερη εξωτερική επικινδυνότητα ή πηγές κινδύνου θα ήταν δυνατόν να αυξήσουν την επικινδυνότητα ή τις επιπτώσεις μεγάλου ατυχήματος,
   6. διαδικασίες τακτικών επιθεωρήσεων, συμπεριλαμβανομένων των προγραμμάτων τέτοιων επιθεωρήσεων,
   7. διαδικασίες για τις έκτακτες επιθεωρήσεις,
   8. θέματα σχετικά με τη συνεργασία με άλλες αρχές που ασκούν επιθεωρήσεις στο πλαίσιο της αρμοδιότητάς τους,
   9. δυνατότητα διενέργειας επιθεωρήσεων και ελέγχων αυτοτελώς από τις συναρμόδιες αρχές στο πλαίσιο άσκησης των αρμοδιοτήτων τους.

Σύμφωνα με το άρθρο 19 της ΚΥΑ 172058/2016, με βάση τα σχέδια επιθεωρήσεων που αναφέρονται στην παράγραφο 2, η αδειοδοτούσα αρχή καταρτίζει, σε τακτά χρονικά διαστήματα, προγράμματα τακτικών επιθεωρήσεων για όλες τις εγκαταστάσεις, συμπεριλαμβανομένης της συχνότητας των επισκέψεων σε χώρους για τους διαφορετικούς τύπους εγκαταστάσεων.

Η συστηματική εκτίμηση των κινδύνων από τις αντίστοιχες εγκαταστάσεις βασίζεται τουλάχιστον στα ακόλουθα κριτήρια: 

• στις πιθανές επιπτώσεις των συγκεκριμένων εγκαταστάσεων στην ανθρώπινη υγεία και στο περιβάλλον,
• στο ιστορικό της συμμόρφωσης με τις απαιτήσεις της ΚΥΑ 172058/2016.

Σύμφωνα με το άρθρο 19 της ΚΥΑ 172058/2016, οι έκτακτες επιθεωρήσεις διενεργούνται, το ταχύτερο δυνατόν, για τη διερεύνηση σοβαρών καταγγελιών, συμπεριλαμβανομένων τεκμηριωμένων σχετικών αιτημάτων δημόσιων φορέων και αρχών, για μεγάλα ατυχήματα και «παρ’ ολίγον» ατυχήματα, περιστατικά και περιπτώσεις μη συμμόρφωσης.

Σύμφωνα με το άρθρο 19 της ΚΥΑ 172058/2016, μέσα σε τέσσερις μήνες μετά από κάθε επιθεώρηση, η αδειοδοτούσα αρχή γνωστοποιεί στον φορέα της εκμετάλλευσης τα συμπεράσματα της επιθεώρησης και όλα τα μέτρα που έχουν προσδιορισθεί ως αναγκαία να ληφθούν, τάσσοντας σε αυτόν εύλογη προθεσμία συμμόρφωσης.

Εάν στο πλαίσιο επιθεώρησης διαπιστωθεί σημαντική περίπτωση μη συμμόρφωσης με την παρούσα απόφαση, διενεργείται πρόσθετη επιθεώρηση εντός έξι (6) μηνών.

Σύμφωνα με το άρθρο 19 της ΚΥΑ 172058/2016, οι φορείς εκμετάλλευσης παρέχουν στην αδειοδοτούσα αρχή και στις συναρμόδιες αρχές κάθε αναγκαία βοήθεια για να διευκολύνουν τις τελευταίες να διενεργούν επιθεωρήσεις και να συγκεντρώνουν όλες τις πληροφορίες που είναι αναγκαίες προκειμένου να εκτελούν τα καθήκοντά τους και ειδικότερα για να μπορούν στο πλαίσιο της αρμοδιότητάς τους να εκτιμούν πλήρως την πιθανότητα μεγάλου ατυχήματος και να προσδιορίζουν την έκταση ενδεχόμενης αυξημένης πιθανότητας ή σημαντικότερων μεγάλων ατυχημάτων, να καταρτίζουν εξωτερικό σχέδιο έκτακτης ανάγκης και να λαμβάνουν υπόψη ουσίες που ενδέχεται να χρειάζονται ειδική προσοχή λόγω της φυσικής κατάστασης, των ιδιαίτερων συνθηκών ή της θέσης τους.

Σύμφωνα με το άρθρο 19 της ΚΥΑ 172058/2016, οι επιθεωρήσεις συντονίζονται, στο μέτρο του δυνατού, και συνδυάζονται, κατά περίπτωση, με τις επιθεωρήσεις που διενεργούνται στο πλαίσιο εφαρμογής άλλης εθνικής και ενωσιακής νομοθεσίας.

Η αδειοδοτούσα αρχή καθώς και οι αρχές που είναι συναρμόδιες για την εφαρμογή της ΚΥΑ 172058/2016, έχουν τη δυνατότητα να παρέχουν τους μηχανισμούς και τα εργαλεία για την ανταλλαγή πείρας και την εμπέδωση των γνώσεων, καθώς και να συμμετέχουν σε τέτοιους μηχανισμούς σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπου ενδείκνυται.

Κατευθυντήριες Οδηγίες της ΕΕ για τις επιθεωρήσεις περιλαμβάνονται στο εγχειρίδιο Rep EUR 18692 EN, EC1999, Guidance on Inspections as required by article 18 of the Council Directive 96/82/EC– Seveso II, G.A. Papadakis & S. Porter, οι οποίες παρέχουν περαιτέρω επεξηγήσεις και κατευθύνσεις για την υποστήριξη της ερμηνείας των υποχρεώσεων που απορρέουν από το άρθρο 16 της ΚΥΑ 5697/590.

Σύμφωνα με αυτές τις κατευθύνσεις, τα μέτρα ελέγχου και οι επιθεωρήσεις πρέπει να είναι επαρκείς για μια οργανωμένη και συστηματική εξέταση όλων των συστημάτων στην εγκατάσταση, είτε πρόκειται για τεχνικά, οργανωτικά ή διαχειριστικά και διοικητικά συστήματα. 
Τα συστήματα επιθεώρησης πρέπει να ικανοποιούν τις παρακάτω προϋποθέσεις:

• Πρέπει να υπάρχει ένα Πρόγραμμα Επιθεωρήσεων για όλες τις εγκαταστάσεις (υπόχρεοι Μελέτης Ασφάλειας και Κοινοποιήσεων)
• Μετά από κάθε επιθεώρηση να συνταχθεί µία Έκθεση της αρμόδιας αρχής, και όποτε κρίνεται απαραίτητο, η επιθεώρηση να ακολουθείται από Παρακολούθηση (follow-up) των συμπερασμάτων για τον έλεγχο της εκτέλεσης από την εταιρεία των προτεινόμενων ενεργειών.
• Η Έκθεση που ακολουθεί την επιθεώρηση αποτελεί μια ζωτική λειτουργία της: δίνει την εικόνα συμμόρφωσης της εταιρείας και τα αποτελέσματα της εκτίμησης των συστημάτων ασφάλειας. Πρέπει να παρέχει το σκοπό και τα συμπεράσματα για τις επιλεγμένες μονάδες και σχέδιο προτεινόμενων ενεργειών που συμφωνήθηκε µε την εταιρεία µε χρονοδιάγραμμα εφαρμογής.

Στις κατευθυντήριες οδηγίες αναφέρεται ότι η Οδηγία Seveso II απαιτεί από την εγκατάσταση να λάβει όλα τα απαραίτητα μέτρα πρόληψης και καταστολής ατυχήματος που συνδέονται µε τους αναγνωρισμένους κινδύνους και παρέχει στην εταιρεία μια δομή Πολιτικής Πρόληψης και ενός Συστήματος Διαχείρισης Ασφάλειας βασισμένου στα ακόλουθα στοιχεία:
1. Οργάνωση και προσωπικό
2. Προσδιορισμός και αξιολόγηση κινδύνων ΒΑΜΕ
3. Έλεγχος λειτουργίας
4. Διαχείριση των αλλαγών / μετατροπών (Management of Change)
5. Σχεδιασμός έκτακτης ανάγκης (Emergency Planning)
6. Παρακολούθηση επιδόσεων (Performance Monitoring)
7. Έλεγχος και επανεξέταση (Audit and Review)
Η επιθεώρηση θα πρέπει να γίνεται με βάση τα ως άνω επί μέρους στοιχεία. Για τη βελτιστοποίηση της αποδοτικότητας των επιθεωρήσεων οι φορείς πρέπει να θεωρήσουν σαν κύρια πηγή πληροφορίας τα αποτελέσματα της παρακολούθησης των επιδόσεων, των επανεξετάσεων, των μελετών και όλων των τεχνικών ελέγχων που μπορεί να διεξάγονται στα πλαίσια διαδικασιών πιστοποίησης και διασφάλισης ποιότητας.

Για τις επιθεωρήσεις εγκαταστάσεων που υπάγονται στην οδηγία Seveso στη χώρα μας χρησιμοποιείται το Πρότυπο Επιθεωρήσεων «Εθνικές Κατευθυντήριες Οδηγίες Επιθεωρήσεων ΓΙΑ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΕΙΔΩΝ & ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ όπως απαιτείται από το άρθρο 16 ΚΥΑ 5697/ΦΕΚ 405/29.3.2000 Κοινοτική Οδηγία 96/82/ΕΕ (ΣΕΒΕΖΟ ΙΙ)», 2004. Το πρότυπο είναι αναρτημένο στον ιστότοπο του ΥΠΕΝ.

Το εν λόγω πρότυπο αναπτύχθηκε από το ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ – ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ στο πλαίσιο ερευνητικού προγράμματος με Επιστημονικό Υπεύθυνο τον Δρ Γ. Παπαδάκη και στην Ομάδα Εργασίας συμμετείχαν εκπρόσωποι όλων των συναρμόδιων φορέων για την εφαρμογή της ΚΥΑ 5697/ΦΕΚ405/29.3.2000, των διυλιστηρίων της χώρας, των εγκαταστάσεων αποθήκευσης Υγροποιημένου Φυσικού Αερίου (σταθμός ΥΦΑ) της χώρας, ΔΕΠΑ Α.Ε., και των εγκαταστάσεων πετρελαιοειδών της εταιρίας ΕΚΟ – ΕΛΔΑ.